Το τρέξιμο έχει μπει για τα καλά στην καθημερινότητα όλο και περισσότερων ανθρώπων. Οι συμμετοχές σε μαραθωνίους και δρομικές διοργανώσεις αυξάνονται, τα running clubs αποκτούν ολοένα και περισσότερα μέλη και τα social media γεμίζουν με φωτογραφίες από διαδρομές, προπονήσεις και προσωπικά ρεκόρ. Δεν χρειάζεται, βέβαια, να κυνηγά κανείς έναν μαραθώνιο για να θεωρεί τον εαυτό του δρομέα. Για κάποιους αρκούν μερικά χιλιόμετρα μετά τη δουλειά, ενώ για άλλους το τρέξιμο αποτελεί πλέον αναπόσπαστο κομμάτι της εβδομάδας τους.
Πόσο ασφαλές είναι να ξεκινήσεις τρέξιμο σε μεγαλύτερη ηλικία;
Τι είναι, όμως, αυτό που κάνει τόσους πολλούς ανθρώπους να στρέφονται στο τρέξιμο; Είναι η σωματική άσκηση, η ανάγκη να πετύχουμε έναν στόχο ή μήπως η επιθυμία να απομακρυνθούμε για λίγο από όσα μας απασχολούν;
Η συμβουλευτική ψυχολόγος Άννα Παντούση προσεγγίζει το φαινόμενο πέρα από τη σωματική του διάσταση, εξηγώντας στο star.gr ότι το τρέξιμο μπορεί να συνδέεται με διαφορετικές ψυχολογικές ανάγκες, οι οποίες δεν είναι πάντοτε συνειδητές. Άλλοτε αποτελεί μια μορφή προσωπικής φροντίδας, άλλοτε έναν τρόπο διαχείρισης της έντασης και άλλοτε μια ευκαιρία να αισθανθούμε ότι έχουμε τον έλεγχο έστω ενός μικρού κομματιού της ημέρας μας.
Γιατί το τρέξιμο έγινε τόσο δημοφιλές;
Η αυξημένη δημοτικότητα του τρεξίματος δεν είναι τυχαία, σύμφωνα με την κ. Παντούση. Όπως εξηγεί, συνδέεται τόσο με τη μεγαλύτερη ενημέρωση γύρω από τη σημασία της σωματικής άσκησης όσο και με την ανάγκη των ανθρώπων να φροντίσουν περισσότερο τον εαυτό τους.
«Η καθημερινότητα έχει γίνει απαιτητική, με πολλές υποχρεώσεις και συχνά περιορισμένο προσωπικό χρόνο. Το τρέξιμο προσφέρει μια δραστηριότητα που ο καθένας μπορεί να οργανώσει με τον δικό του τρόπο, επιλέγοντας πότε, πού και πόσο θα τρέξει», αναφέρει.
Σε αυτό συμβάλλει και η απλότητά του. Όπως σημειώνει, είναι μια άσκηση που δεν απαιτεί ιδιαίτερο εξοπλισμό ή συγκεκριμένο χώρο, ενώ μπορεί να προσαρμοστεί στις δυνατότητες και στον ρυθμό κάθε ανθρώπου. Παράλληλα, η πρόοδος είναι σχετικά εύκολο να γίνει αντιληπτή κι έτσι κάποιος διαπιστώνει ότι αποκτά μεγαλύτερη αντοχή ή ότι καταφέρνει μια διαδρομή που πριν από λίγο καιρό τον δυσκόλευε.
Η εμπειρία αυτή, όπως επισημαίνει η ψυχολόγος, είναι ενισχυτική και σε ψυχολογικό επίπεδο. Δεν πρόκειται, επομένως, μόνο για την ευχαρίστηση της άσκησης, αλλά και για την αίσθηση ότι μπορούμε να καταφέρουμε κάτι μέσα από τη δική μας προσπάθεια.
Τρέχουμε για να αποφορτιστούμε ή για να «καθαρίσει» το μυαλό μας;
Είναι μια από τις πιο συνηθισμένες φράσεις που ακούγονται από ανθρώπους που τρέχουν: «Μετά το τρέξιμο αισθάνομαι ότι καθάρισε το μυαλό μου». Πώς εξηγείται, όμως, αυτή η αίσθηση;
Η κ. Παντούση περιγράφει μια διαδικασία κατά την οποία η προσοχή μετατοπίζεται από τις σκέψεις και τις υποχρεώσεις της ημέρας στο σώμα και στην κίνηση.
Σου αρέσει να τρέχεις; Η στάση σώματος που σε κουράζει λιγότερο
«Κατά τη διάρκεια του τρεξίματος η προσοχή στρέφεται περισσότερο στο σώμα, στην αναπνοή και στην κίνηση. Έτσι, μειώνεται προσωρινά η ενασχόληση με τις σκέψεις και τις υποχρεώσεις της ημέρας. Τα προβλήματα δεν εξαφανίζονται, αλλά αλλάζει για λίγο ο τρόπος με τον οποίο το άτομο τα επεξεργάζεται. Μερικές φορές αυτή η απόσταση βοηθά να δούμε μια κατάσταση διαφορετικά», εξηγεί.
Η ίδια συνδέει αυτή την εμπειρία και με τον τρόπο που ζούμε σήμερα. Η συνεχής έκθεση σε οθόνες, πληροφορίες και ερεθίσματα κάνει την προσοχή μας να μετακινείται διαρκώς από το ένα πράγμα στο άλλο. Το τρέξιμο, αντίθετα, μπορεί να μας επαναφέρει σε μια πιο άμεση επαφή με τη σωματική μας εμπειρία.
«Μπορούμε να παρατηρήσουμε την αναπνοή, την κόπωση, τις αντοχές και τα όριά μας. Για λίγο, η προσοχή μετακινείται από τον εξωτερικό κόσμο στη δική μας εμπειρία», σημειώνει.
Η ανάγκη να πετυχαίνουμε στόχους και να αποδεικνύουμε τι μπορούμε να καταφέρουμε
Τα πρώτα πέντε χιλιόμετρα, η βελτίωση του χρόνου, η ολοκλήρωση ενός ημιμαραθωνίου ή η συμμετοχή σε έναν μαραθώνιο αποτελούν στόχους που για πολλούς ανθρώπους έχουν ιδιαίτερη σημασία. Πίσω από την επίτευξή τους, όμως, υπάρχει και ένας σημαντικός ψυχολογικός μηχανισμός.
Πηγαίνεις για τρέξιμο; Το ιδανικό πρόγραμμα για να χάσεις λίπος
Η κα Παντούση αναφέρεται στην έννοια της αυτοαποτελεσματικότητας, δηλαδή στην πεποίθηση ότι μπορούμε να καταφέρουμε κάτι μέσα από τις δικές μας προσπάθειες.
«Όταν κάποιος καταφέρνει να τρέξει τα πρώτα του πέντε χιλιόμετρα ή να ολοκληρώσει έναν μαραθώνιο, αποκτά μια εμπειρία προσωπικής επιτυχίας. Δεν είναι μόνο η επίδοση που έχει σημασία, αλλά και η διαπίστωση ότι μπορεί να ανταποκριθεί σε μια πρόκληση που προηγουμένως θεωρούσε δύσκολη», αναφέρει.
Tρία πράγματα που θα σε βοηθήσουν να γίνεις καλύτερη στο τρέξιμο!
Αυτή η εμπειρία μπορεί να ενισχύσει την εμπιστοσύνη στις δυνατότητές μας. Όταν διαπιστώνουμε ότι μπορούμε να επιμείνουμε, να αντιμετωπίσουμε μια δυσκολία και να πετύχουμε έναν στόχο, αποκτούμε μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στον εαυτό μας.
Υπάρχει, ωστόσο, μια διάκριση που θεωρεί ιδιαίτερα σημαντική, η αυτοπεποίθηση δεν ταυτίζεται με την αυτοεκτίμηση.
«Η προσωπική μας αξία δεν θα πρέπει να εξαρτάται από τις επιδόσεις μας ή από το πόσο καλά ανταποκρινόμαστε σε έναν στόχο», τονίζει η ψυχολόγος.
H ιδανική άσκηση που μπορείς να κάνεις όταν πηγαίνεις για τρέξιμο
Με άλλα λόγια, το γεγονός ότι κάποιος δεν κατάφερε να ολοκληρώσει την προπόνησή του ή δεν πέτυχε τον χρόνο που είχε θέσει δεν μειώνει την αξία του. Η επίδοση μπορεί να αποτελεί κίνητρο, όχι μέτρο αξιολόγησης του εαυτού μας.
Running clubs και μαραθώνιοι: Η ανάγκη να ανήκουμε κάπου
Παρότι το τρέξιμο είναι μια δραστηριότητα που μπορεί να πραγματοποιηθεί ατομικά, η ανάπτυξη των δρομικών κοινοτήτων δείχνει ότι και η κοινωνική διάσταση του τρεξίματος έχει αποκτήσει σημαντικό ρόλο.
Γιατί επιλέγουν τόσοι άνθρωποι να προπονούνται μαζί, να συμμετέχουν σε διοργανώσεις και να μοιράζονται την ίδια διαδρομή;
«Η ανάγκη για σύνδεση με άλλους ανθρώπους και για αίσθηση του “ανήκειν” αποτελεί βασική ψυχολογική ανάγκη», εξηγεί η κ. Παντούση. Όπως σημειώνει, στις δρομικές ομάδες δημιουργούνται σχέσεις, κοινές εμπειρίες και αλληλοϋποστήριξη.
«Το τρέξιμο, παρότι μπορεί να είναι μια ατομική δραστηριότητα, συχνά αποκτά έντονο κοινωνικό χαρακτήρα. Για αρκετούς ανθρώπους, οι σχέσεις που δημιουργούνται είναι εξίσου σημαντικές με την ίδια την άσκηση».
Επομένως, η συμμετοχή σε μια δρομική ομάδα δεν αφορά αποκλειστικά την προπόνηση. Μπορεί να καλύπτει και την ανάγκη για επικοινωνία, κοινή προσπάθεια και σύνδεση με ανθρώπους που έχουν ένα κοινό ενδιαφέρον.
Πότε μια υγιής συνήθεια μπορεί να γίνει ψυχαναγκασμός;
Το γεγονός ότι το τρέξιμο έχει πολλά οφέλη δεν σημαίνει ότι η σχέση μας μαζί του είναι πάντοτε ισορροπημένη. Μπορεί μια δραστηριότητα που ξεκινά με ευχάριστο τρόπο να μετατραπεί σταδιακά σε κάτι που αισθανόμαστε ότι δεν μπορούμε να παραλείψουμε;
Η απάντηση της κ. Παντούση είναι σαφής: ναι, υπάρχει αυτή η πιθανότητα. Ωστόσο, όπως διευκρινίζει, δεν είναι η συχνότητα της άσκησης από μόνη της που καθορίζει αν υπάρχει πρόβλημα, αλλά η θέση που έχει αποκτήσει στη ζωή του ατόμου.
«Όταν αισθάνεται έντονο άγχος ή ενοχή αν δεν προπονηθεί, όταν συνεχίζει παρά τους τραυματισμούς ή όταν παραμελεί σημαντικές πλευρές της ζωής του, χρειάζεται να μας προβληματίσει», αναφέρει.
Η ίδια επισημαίνει ότι μια δραστηριότητα που ξεκίνησε ως ευχαρίστηση μπορεί να μετατραπεί σε μια ανάγκη που το άτομο δυσκολεύεται να ελέγξει. Αυτό, βέβαια, δε σημαίνει ότι η συστηματική άσκηση και η αφοσίωση αποτελούν από μόνες τους ένδειξη εξάρτησης ή καταναγκασμού.
Η ουσιαστική διαφορά βρίσκεται στο κατά πόσο το άτομο μπορεί να επιλέξει να μην τρέξει χωρίς να βιώνει έντονη ενοχή ή άγχος και χωρίς να αισθάνεται ότι χάνει κάτι από την αξία του.
Τι αναζητά πραγματικά κάποιος όταν βγαίνει για τρέξιμο μετά από μια δύσκολη ημέρα;
Πέρα από τη σωματική άσκηση και την ανάγκη για αποφόρτιση, μπορεί να υπάρχουν κίνητρα που δεν αναγνωρίζουμε εύκολα.
Η κα. Παντούση εξηγεί ότι δεν έχουμε πάντοτε πλήρη επίγνωση των λόγων για τους οποίους επιλέγουμε μια συγκεκριμένη δραστηριότητα. Μέσα από την ψυχοδυναμική προσέγγιση, μια συμπεριφορά μπορεί να εξυπηρετεί και βαθύτερες ανάγκες, οι οποίες δεν είναι άμεσα συνειδητές.
«Το τρέξιμο, για παράδειγμα, μπορεί να λειτουργεί ως ένας τρόπος διοχέτευσης και οργάνωσης εσωτερικών εντάσεων, τις οποίες δεν είναι πάντα εύκολο να αναγνωρίσουμε ή να εκφράσουμε με λόγια», σημειώνει.
Έτσι όταν αποφασίζουμε να βγούμε για τρέξιμο έπειτα από μια δύσκολη ημέρα δε σημαίνει ότι αναζητούμε απαραίτητα μόνο την άσκηση ή την αλλαγή παραστάσεων. Μπορεί να προσπαθούμε να διαχειριστούμε συναισθήματα και εντάσεις που δεν έχουμε καταφέρει ακόμη να επεξεργαστούμε.
Παράλληλα, μέσα από τη διαδικασία του τρεξίματος, έχουμε την ευκαιρία να παρατηρήσουμε καλύτερα τις αντιδράσεις μας. Τι κάνουμε όταν κουραζόμαστε; Πώς διαχειριζόμαστε μια αποτυχία ή μια ματαίωση; Μπορούμε να αποδεχτούμε τα όριά μας ή πιέζουμε συνεχώς τον εαυτό μας;
Όπως εξηγεί η κα. Παντούση, αυτές οι εμπειρίες μπορούν να μας βοηθήσουν να κατανοήσουμε καλύτερα τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούμε και σε άλλες πλευρές της ζωής μας.
Δεν τρέχουμε όλοι για τον ίδιο λόγο
Τελικά, υπάρχει μία συγκεκριμένη ψυχολογική εξήγηση πίσω από τη σύγχρονη δημοφιλία του τρεξίματος; Η κ. Παντούση δεν δίνει μια ενιαία απάντηση, καθώς θεωρεί ότι η ίδια δραστηριότητα μπορεί να εξυπηρετεί εντελώς διαφορετικές ανάγκες.
«Για κάποιον μπορεί να είναι η χαρά της κίνησης, για κάποιον άλλον η ανάγκη για επίδοση, ενώ για κάποιον τρίτο ένας τρόπος διαχείρισης εσωτερικών εντάσεων», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Το τρέξιμο μπορεί να έχει διαφορετική ψυχική λειτουργία όχι μόνο από άνθρωπο σε άνθρωπο, αλλά και για το ίδιο άτομο σε διαφορετικές περιόδους της ζωής του.
Ίσως, λοιπόν, το ερώτημα «γιατί τρέχουμε όλοι;» να μην έχει μία απάντηση. Κάποιοι αναζητούν την άσκηση, άλλοι την προσωπική πρόκληση, άλλοι την κοινωνική επαφή και κάποιοι έναν τρόπο να διαχειριστούν όσα δυσκολεύονται να εκφράσουν.
Διαβάστε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο.
