Η Μαργαρίτα Παπανδρέου πέθανε σε ηλικία 103 ετών στο σπίτι της στο Παλαιό Φάληρο, αφήνοντας ισχυρό αποτύπωμα στο γυναικείο κίνημα, στο ΠΑΣΟΚ και στη δημόσια ζωή.
Υπήρξε η δεύτερη σύζυγος του Ανδρέα Παπανδρέου από το 1951 έως το 1989.
Η εκλιπούσα ήταν μητέρα του πρώην πρωθυπουργού Γιώργου Παπανδρέου και του ευρωβουλευτή Νίκου Παπανδρέου, ενώ με τον Ανδρέα Παπανδρέου απέκτησε ακόμη δύο παιδιά, τη Σοφία και τον Αντρίκο Παπανδρέου.
Γιώργος Παπανδρέου: Ο συγκινητικός αποχαιρετισμός στη μητέρα του Μαργαρίτα
Το όνομά της συνδέθηκε στενά με τους αγώνες για τα δικαιώματα των γυναικών στην Ελλάδα, με παρεμβάσεις που συνέβαλαν στην αλλαγή του νομικού και κοινωνικού πλαισίου για τις Ελληνίδες, αλλά και με τη μεταπολιτευτική πορεία του ΠΑΣΟΚ.
Ο Νίκος Παπανδρέου για τον θάνατο της μητέρας του - Την Κυριακή η κηδεία
Η ζωή της Μαργαρίτας Παπανδρέου από τις ΗΠΑ έως την Ελλάδα
Η Μαργαρίτα Παπανδρέου, γεννημένη ως Μάργκαρετ Έσθερ Τσαντ, γεννήθηκε στο Όουκ Παρκ του Ιλινόι των ΗΠΑ στις 30 Σεπτεμβρίου 1923. Ήταν η μεγαλύτερη από πέντε αδελφές.
Σπούδασε αρχικά δημοσιογραφία και στη συνέχεια ολοκλήρωσε μεταπτυχιακές σπουδές στη Δημόσια Υγεία στο Πανεπιστήμιο της Μινεσότα. Εκεί γνώρισε το 1947 τον Ανδρέα Παπανδρέου, με τον οποίο έζησαν πρώτα στη Μινεσότα και αργότερα στην Καλιφόρνια.
Την περίοδο εκείνη ο Ανδρέας Παπανδρέου ήταν Πρόεδρος του Τμήματος Οικονομικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Μπέρκλεϊ και διατηρούσε στενή φιλία με τον μετέπειτα κυβερνήτη της Καλιφόρνιας Πατ Μπράουν. Το ζευγάρι παντρεύτηκε με πολιτικό γάμο στις 30 Αυγούστου 1951 στο Ρίνο.
Το 1959-1960 συνόδευσε τον σύζυγό της στη Γιουγκοσλαβία, όπου εκείνος είχε μεταβεί με χορηγίες από τα αμερικανικά ιδρύματα Γκούγκενχαϊμ και Φουλμπράιτ για να μελετήσει το οικονομικό σύστημα της χώρας. Κατά την παραμονή τους εκεί, φιλοξενήθηκαν από τον στρατάρχη Γιόσιπ Μπροζ Τίτο, με τον οποίο ανέπτυξαν φιλική σχέση.
Ανδρέας Παπανδρέου: Οι άγνωστες πτυχές της προσωπικής του ζωής
Η εγκατάσταση στην Ελλάδα και τα χρόνια της δικτατορίας
Το 1961 εγκαταστάθηκε μόνιμα στην Ελλάδα και έζησε από κοντά την πολιτική άνοδο του Ανδρέα Παπανδρέου, τη νίκη της Ένωσης Κέντρου το 1964 και την περίοδο που ακολούθησε με τα Ιουλιανά.
Μετά την επιβολή της χούντας των συνταγματαρχών, κινητοποιήθηκε για την απελευθέρωση του Ανδρέα Παπανδρέου, η οποία επετεύχθη τον Δεκέμβριο του 1967. Στη συνέχεια το ζευγάρι έφυγε από την Ελλάδα και εγκαταστάθηκε αρχικά στη Στοκχόλμη της Σουηδίας και αργότερα στο Τορόντο του Καναδά.
Η οριστική επιστροφή της στην Ελλάδα έγινε το 1974, μαζί με τον Ανδρέα Παπανδρέου, αμέσως μετά τη Μεταπολίτευση.
Η δράση στο ΠΑΣΟΚ και οι παρεμβάσεις για τα δικαιώματα των γυναικών
Από τα πρώτα χρόνια της μεταπολιτευτικής περιόδου δραστηριοποιήθηκε στο ΠΑΣΟΚ, με επίκεντρο την ισότητα και τη βελτίωση της θέσης των γυναικών στην ελληνική κοινωνία.
Η συμβολή της καταγράφεται στην προώθηση, επεξεργασία και ψήφιση σημαντικών θεσμικών αλλαγών. Ανάμεσά τους ήταν η κατάργηση του θεσμού της προίκας το 1982, η θέσπιση του πολιτικού γάμου το 1982, η νομιμοποίηση των εκτρώσεων το 1986, η νομιμοποίηση διαζυγίων με αμοιβαία συναίνεση, η δυνατότητα οι γυναίκες να διατηρούν το επώνυμό τους μετά τον γάμο και η κατοχύρωση ίσων δικαιωμάτων με τον σύζυγο στην κηδεμονία των παιδιών.
Μαργαρίτα Παπανδρέου: Ο ρόλος της στην κατάργηση του θεσμού της προίκας
Ίδρυσε και διετέλεσε επί οκτώ χρόνια πρόεδρος της Ένωσης Γυναικών Ελλάδος (Ε.Γ.Ε.), ενώ συμμετείχε ενεργά σε ζητήματα που αφορούσαν το γυναικείο κίνημα και την ειρήνη.
Παράλληλα, ανέπτυξε και συγγραφική δραστηριότητα, υπογράφοντας πολλά άρθρα και βιβλία.
Η οικογένεια Παπανδρέου
Η Μαργαρίτα Παπανδρέου απέκτησε με τον Ανδρέα Παπανδρέου τέσσερα παιδιά: τον Γιώργο, τη Σοφία, τον Νίκο και τον Αντρίκο Παπανδρέου.
Στη δημόσια καταγραφή της ζωής της αναφέρεται ότι παρέμεινε παντρεμένη με τον Ανδρέα Παπανδρέου έως το 1989, όταν ολοκληρώθηκε ο κύκλος του γάμου τους.
Η ίδια αναγνωρίστηκε τόσο ως Αμερικανίδα όσο και ως Ελληνίδα ακτιβίστρια και συγγραφέας, με διακριτή παρουσία στη δημόσια ζωή για δεκαετίες.
Ο επώδυνος χωρισμός από τον Ανδρέα Παπανδρέου
Η Μαργαρίτα Παπανδρέου μίλησε ανοιχτά για τις εξωσυζυγικές σχέσεις του Ανδρέα Παπανδρέου και το πώς ένιωσε, όπως και για τον χωρισμό τους τόσο μέσα από το αυτοβιογραφικό της βιβλίο «Έρωτας και Εξουσία» όσο και σε συνεντεύξεις της (όπως στην Όλγα Μπακομάρου και στον Τάσο Τρύφωνος). Στο βιβλίο της περιέγραψε τις απιστίες του Ανδρέα Παπανδρέου ως «μαχαιριές στην καρδιά», εξηγώντας πώς η εικόνα του «απατημένου συμβόλου» του φεμινισμού τη βάραινε προσωπικά και δημόσια.
Στη συνέντευξή της στην Όλγα Μπακομάρου ξεκαθάρισε ότι η απόφαση του χωρισμού ήταν τελικά δική της. Μετά από μια μακρά και επώδυνη εσωτερική διαδικασία προσπάθειας να κρατήσει την οικογένεια ενωμένη, συνειδητοποίησε ότι «ο φεμινισμός δεν σημαίνει να υπομένεις τα πάντα».
Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά στον Τάσο Τρύφωνος, το πιο δύσκολο κομμάτι ήταν να φανταστεί το μέλλον της χωρίς εκείνον, όμως συμπλήρωσε: «Τον αγαπούσα αρκετά για να τον αφήσω ελεύθερο»
Η πολιτική κηδεία στην Αθήνα
Η πολιτική κηδεία της Μαργαρίτας Παπανδρέου θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή στις 10 το πρωί στο Α' Νεκροταφείο της Αθήνας.
Ο θάνατός της κλείνει έναν ιστορικό κύκλο που συνδέεται με την οικογένεια Παπανδρέου, τη μεταπολιτευτική Ελλάδα και τις διεκδικήσεις για τα δικαιώματα των γυναικών, πεδία στα οποία άφησε ισχυρό αποτύπωμα με δημόσια και οργανωμένη δράση.
