Eκατομμύρια άνθρωποι ζουν με διαβήτη χωρίς να γνωρίζουν ότι πάσχουν. Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Διαβήτη, η Κλινική Διαιτολόγος – Διατροφολόγος Δώρα Δάμα εξηγεί ποια σημάδια δεν πρέπει να αγνοούμε και πώς η διατροφή μπορεί να συμβάλει στην πρόληψη και την καλύτερη διαχείριση της νόσου
Κάθε 14 Νοεμβρίου, η Παγκόσμια Ημέρα Διαβήτη μας υπενθυμίζει μια σημαντική πραγματικότητα: περισσότερο από το 40% των ανθρώπων που ζουν με διαβήτη παγκοσμίως δεν γνωρίζουν ότι πάσχουν. Αυτό σημαίνει ότι πολλοί άνθρωποι δεν έχουν ακόμη πρόσβαση στην απαραίτητη ιατρική φροντίδα και διατροφική υποστήριξη.
Το φετινό μήνυμα είναι σαφές: «Έγκαιρη δράση για τον διαβήτη». Γιατί όσο νωρίτερα εντοπιστεί η νόσος, τόσο περισσότερες δυνατότητες υπάρχουν για τη σωστή αντιμετώπισή της και την πρόληψη των επιπλοκών.
Γιατί μπορεί να μην καταλάβουμε ότι έχουμε διαβήτη;
- Ο διαβήτης τύπου 2 είναι η συχνότερη μορφή διαβήτη και πολλές φορές αναπτύσσεται αργά, χωρίς να προκαλεί έντονα συμπτώματα.
- Έτσι, κάποιος μπορεί να έχει αυξημένο σάκχαρο για μεγάλο χρονικό διάστημα χωρίς να το γνωρίζει.
- Από την άλλη πλευρά, ο διαβήτης τύπου 1 μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία και συνήθως εξελίσσεται πιο γρήγορα.
Ποια σημάδια δεν πρέπει να αγνοούμε;
Ορισμένα συμπτώματα που μπορεί να σχετίζονται με τον διαβήτη είναι:
• Έντονη δίψα, ακόμη και όταν πίνουμε αρκετό νερό.
• Συχνή ούρηση, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια της νύχτας.
• Ασυνήθιστη κόπωση και έλλειψη ενέργειας.
• Θολή όραση.
• Ανεξήγητη απώλεια βάρους.
Αυτό δεν σημαίνει ότι όποιος εμφανίζει κάποιο από αυτά τα συμπτώματα έχει απαραίτητα διαβήτη. Ωστόσο, δεν πρέπει να τα αγνοούμε. Η διάγνωση γίνεται με εξετάσεις αίματος, όπως η μέτρηση της γλυκόζης και η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη (HbA1c), πάντα με την αξιολόγηση του γιατρού.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και από άτομα με οικογενειακό ιστορικό διαβήτη, αυξημένο σωματικό βάρος ή καθιστική ζωή.
Τι ρόλο παίζει τελικά η διατροφή;
Ως διαιτολόγος, συναντώ συχνά ανθρώπους που πιστεύουν ότι για να «προστατευτούν» από τον διαβήτη πρέπει απλώς να σταματήσουν να τρώνε ζάχαρη ή να αποκλείσουν εντελώς το ψωμί, τα ζυμαρικά και τα φρούτα.
Η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Δεν ευθύνεται ένα συγκεκριμένο τρόφιμο από μόνο του για την εμφάνιση του διαβήτη. Σημασία έχει το σύνολο των διατροφικών μας συνηθειών, σε συνδυασμό με άλλους παράγοντες, όπως η κληρονομικότητα, το σωματικό βάρος και η φυσική δραστηριότητα.
Μερικές απλές αλλαγές μπορούν να κάνουν τη διαφορά:
1. Βάλε περισσότερες φυτικές ίνες στο πιάτο σου.
Τα λαχανικά, τα όσπρια, τα φρούτα και τα προϊόντα ολικής άλεσης βοηθούν στον καλύτερο έλεγχο του σακχάρου και μας κρατούν χορτάτους για περισσότερη ώρα.
2. Μην αποκλείεις τους υδατάνθρακες, επίλεξε τους σωστούς.
Το ψωμί, το ρύζι, τα ζυμαρικά και οι πατάτες μπορούν να έχουν θέση σε μια ισορροπημένη διατροφή. Προτίμησε συχνότερα προϊόντα ολικής άλεσης και συνδύαζε τους υδατάνθρακες με πρωτεΐνη και λαχανικά.
3. Δώσε προσοχή στα ζαχαρούχα ροφήματα.
Τα αναψυκτικά, τα έτοιμα ροφήματα και οι χυμοί με προστιθέμενη ζάχαρη μπορούν να αυξήσουν σημαντικά την πρόσληψη ζάχαρης μέσα στην ημέρα. Προτίμησε κυρίως νερό και ολόκληρα φρούτα αντί για χυμούς.
4. Ακολούθησε τη λογική της Μεσογειακής Διατροφής.
Το ελαιόλαδο, τα όσπρια, τα ψάρια, οι ξηροί καρποί, τα φρούτα και τα λαχανικά αποτελούν βασικά στοιχεία ενός διατροφικού προτύπου που συνδέεται με καλύτερη μεταβολική υγεία.
5. Μην ξεχνάς την κίνηση.
Δεν χρειάζεται απαραίτητα γυμναστήριο. Το περπάτημα, η ποδηλασία ή ακόμη και ένας σύντομος περίπατος μετά το φαγητό μπορούν να βοηθήσουν στη ρύθμιση του σακχάρου. Στόχος είναι να περιορίσουμε την καθιστική ζωή και να κινούμαστε περισσότερο μέσα στην ημέρα.
Φυσικά, όταν υπάρχει ήδη διάγνωση διαβήτη, οι διατροφικές ανάγκες διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο και χρειάζονται εξατομικευμένη καθοδήγηση, ανάλογα με τον τύπο του διαβήτη, την αγωγή και τις καθημερινές ανάγκες.
Ο διαβήτης δεν είναι θέμα ενοχής!!
Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι ο διαβήτης δεν είναι αποτέλεσμα αποκλειστικά των διατροφικών επιλογών ενός ανθρώπου. Είναι μια σύνθετη πάθηση, στην οποία συμμετέχουν πολλοί παράγοντες.
Οι άνθρωποι που ζουν με διαβήτη χρειάζονται σωστή ενημέρωση, ιατρική παρακολούθηση και υποστήριξη, όχι κριτική ή ενοχές.
Η πρόληψη ξεκινά από μικρές αλλαγές.
Δεν χρειάζεται να αλλάξουμε τα πάντα από τη μία ημέρα στην άλλη. Περισσότερα λαχανικά, καλύτερες διατροφικές επιλογές, τακτική σωματική δραστηριότητα και προληπτικός έλεγχος μπορούν να αποτελέσουν μια καλή αρχή.
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Διαβήτη, ας θυμόμαστε ότι η φροντίδα της υγείας μας δεν ξεκινά όταν εμφανιστεί ένα πρόβλημα, αλλά πολύ νωρίτερα.
Γιατί μερικές φορές, μια απλή εξέταση αίματος μπορεί να κάνει τη διαφορά.
Δώρα Δάμα
BSc, MSc | Κλινική Διαιτολόγος – Διατροφολόγος
Υψηλάντου 40, Άλιμος
Πηγή: Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (World Health Organization – WHO).
