Στο ποίημα «Ποιος ζει και ποιος πεθαίνει» του Ανδρέα Εμπειρίκου εξετάστηκαν σήμερα, Παρασκευή 29/5, οι υποψήφιοι των Πανελληνίων στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας.
Το εν λόγω ποίημα μιλά για τη ζωή και για τη δύναμη της θέλησης. Παρόλο που ο τίτλος μοιάζει «σκοτεινός», το ποίημα δε θέλει να σπείρει φόβο ή απαισιοδοξία. Αντίθετα, ο ποιητής προσπαθεί να δείξει ότι η ζωή έχει δύναμη, ομορφιά και αξία, ακόμα και όταν υπάρχουν δυσκολίες.
Πανελλήνιες 2026: Δείτε τα θέματα στη Νεοελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία
Ο Εμπειρίκος πιστεύει ότι δεν αρκεί απλώς να υπάρχει κάποιος βιολογικά για να θεωρείται πραγματικά ζωντανός. Ένας άνθρωπος είναι αληθινά ζωντανός όταν νιώθει, αγαπά, ονειρεύεται, δημιουργεί και χαίρεται τη ζωή. Αντίθετα, κάποιος που ζει φοβισμένος, χωρίς πάθος ή ελευθερία, είναι σαν να έχει χάσει ένα σημαντικό κομμάτι της ζωής του. Με αυτόν τον τρόπο, ο ποιητής δε μιλά μόνο για τον πραγματικό θάνατο, αλλά και για μια «εσωτερική νέκρωση», όταν ο άνθρωπος σταματά να ζει ουσιαστικά.
Το ποίημα έχει εικόνες που μοιάζουν σουρεάλ, καθώς ο Εμπειρίκος είναι ο άνθρωπος που εισήγαγε τον υπερρεαλισμό στην Ελλάδα. Δεν τον ενδιέφερε τόσο να γράψει με αυστηρή λογική, αλλά να εκφράσει ελεύθερα συναισθήματα, σκέψεις και εικόνες.
Συνολικά, το μήνυμα του ποιήματος είναι ότι ο άνθρωπος πρέπει να ζει αληθινά και χωρίς φόβο. Ο ποιητής μας προτρέπει να αγαπάμε τη ζωή, να μη μένουμε αδρανείς και να βρίσκουμε νόημα στη χαρά, τον έρωτα, την ελευθερία και τη δημιουργία.
Πανελλήνιες 2026: Οι απαντήσεις στα θέματα της Νεοελληνικής Γλώσσας
Το ποίημα «Ποιος ζει και ποιος πεθαίνει» του Ανδρέα Εμπειρίκου
Αρκεί.
Χτύπα τη θλίψη καταγής
Και πέταξε το μαράζι στα σκουπίδια.
Πρέπει να πολεμήσης να χαρής
Κι ακόμα να χαρής
Κι όχι να πίνης ξύδι -όποιος κι αν στο δίνει
Τώρα σου πρέπει μέλι κι ένα ποτήρι γιομάτο «δε με μέλλει»
Ορθό-κοφτό σαν βλύσμα κραυγής γλάρου
Πρέπει να γυμνωθής
Κι αν στολιστής να στολιστής με αχάτη
Πρέπει να νιώσης όλες τις ηδονές που σε τραβάνε
Μα πρώτα πρέπει να ανασάνης μπροστά στον ήλιο
Κι αφού λυτρώσεις στην ψυχή σου τον οίστρο του βαρβάρου
Έβγα στο δρόμο.
Κ’ εκεί,
Προ πάντων,
Μην φοβηθείς το πάτημά σου.
Πανελλήνιες: Το μήνυμα του υπουργείου Παιδείας προς τους υποψηφίους
Σημειώνεται ότι το ποίημα έχει μελοποιηθεί. Ακούστε τα τραγούδια:
Ανδρέας Εμπειρίκος: Ο «πατέρας» του ελληνικού υπερρεαλισμού
Ο Ανδρέας Εμπειρίκος υπήρξε μία από τις σημαντικότερες μορφές της ελληνικής λογοτεχνίας και βασικός εκπρόσωπος του υπερρεαλισμού στην Ελλάδα. Γεννήθηκε το 1901 στη Βραΐλα της Ρουμανίας και μεγάλωσε σε εύπορη οικογένεια με καταγωγή από την Άνδρο. Από νεαρή ηλικία ήρθε σε επαφή με τη λογοτεχνία και τις ξένες γλώσσες, ενώ σπούδασε στην Αθήνα, στη Λωζάνη και αργότερα στο Λονδίνο.
Σημαντικός σταθμός στη ζωή του ήταν η παραμονή του στο Παρίσι τη δεκαετία του 1920, όπου γνώρισε το κίνημα του υπερρεαλισμού και ασχολήθηκε με την ψυχανάλυση. Εκεί επηρεάστηκε από τις πρωτοποριακές ιδέες της εποχής και υιοθέτησε την τεχνική της αυτόματης γραφής, η οποία χαρακτήρισε το έργο του. Όταν επέστρεψε στην Ελλάδα, συνέβαλε καθοριστικά στη διάδοση του υπερρεαλισμού και θεωρείται ο εισηγητής του στη νεοελληνική ποίηση.
Το 1935 δημοσίευσε την ποιητική συλλογή «Υψικάμινος», ένα έργο που προκάλεσε αίσθηση και άλλαξε τα δεδομένα της ελληνικής ποίησης. Παράλληλα, εργάστηκε ως ψυχαναλυτής και συνδέθηκε με σημαντικούς λογοτέχνες της γενιάς του, όπως ο Οδυσσέας Ελύτης και ο Νίκος Εγγονόπουλος.
Εκτός από την ποίηση, ασχολήθηκε με τη φωτογραφία ενώ έγραψε και το μυθιστόρημα «Ο Μέγας Ανατολικός», που θεωρείται ένα από τα πιο τολμηρά έργα της νεοελληνικής λογοτεχνίας. Ο Εμπειρίκος πέθανε το 1975, αφήνοντας πίσω του σημαντικό λογοτεχνικό και καλλιτεχνικό έργο που επηρέασε βαθιά τη σύγχρονη ελληνική γραφή.
Διαβάστε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο.