Ανησυχία και έντονη συζήτηση έχει προκαλέσει η αυξημένη δημοσιοποίηση θεάσεων καρχαριοειδών στις ελληνικές θάλασσες, με εικόνες και βίντεο να κάνουν τον γύρο του διαδικτύου. Ωστόσο, όπως ξεκαθαρίζουν μιλώντας στο star.gr η Αρχοντία Χατζησπύρου, Θαλάσσια Βιολόγος – Ωκεανογράφος και Επιστημονική Συνεργάτιδα στο ΕΛΚΕΘΕ, καθώς και ο Δρ. Δημήτρης Δαμαλάς, Ωκεανογράφος και Διευθυντής Ερευνών στο Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών, η εικόνα που έχει διαμορφωθεί στο κοινό δεν αντικατοπτρίζει απαραίτητα την πραγματικότητα.
Αναστάτωση από το βίντεο με καρχαρία μήκους 3 μέτρων σε Ανάβυσσο και Σούνιο
Όπως εξηγούν οι δύο επιστήμονες, δεν υπάρχουν επαρκή επιστημονικά δεδομένα που να δείχνουν ότι οι καρχαρίες έχουν αυξηθεί στις ελληνικές θάλασσες. Αντίθετα, αυτό που έχει αλλάξει δραματικά είναι ο τρόπος καταγραφής τους.
«Σήμερα σχεδόν κάθε πολίτης έχει κινητό υψηλής ανάλυσης, ενώ drones και social media επιτρέπουν άμεση δημοσιοποίηση εικόνων. Έτσι, περιστατικά που παλαιότερα δεν καταγράφονταν, τώρα γίνονται ευρέως γνωστά», αναφέρουν χαρακτηριστικά.
Οι καρχαρίες, όπως τονίζουν, αποτελούν φυσικό και διαχρονικό στοιχείο της Μεσογείου, αν και πολλοί πληθυσμοί τους έχουν μειωθεί τις τελευταίες δεκαετίες λόγω υπεραλίευσης και υποβάθμισης των οικοσυστημάτων.
Καρχαρίες στην Ελλάδα: Ποια είδη υπάρχουν και πού εμφανίζονται πιο συχνά
35 είδη καρχαριών στις ελληνικές θάλασσες
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΕΛΚΕΘΕ, στις ελληνικές θάλασσες έχουν καταγραφεί περίπου 35 είδη καρχαριών και πάνω από 30 είδη βατοειδών (σαλάχια).
Τα περισσότερα από αυτά είναι βαθύβια ή πελαγικά είδη και σπάνια έρχονται σε επαφή με τον άνθρωπο.
Όπως σημειώνουν οι επιστήμονες, πρόκειται για μια σημαντική βιοποικιλότητα, με πολλά είδη να θεωρούνται σήμερα απειλούμενα.
Μεταξύ των πιο γνωστών ειδών που εμφανίζονται στη χώρα μας είναι:
- Ο γλαυκοκαρχαρίας (Prionace glauca)
- Ο εξαβράγχιος καρχαρίας (Hexanchus griseus)
- Οι αλεποκαρχαρίες (Alopias spp.)
- Ο μάκο (Isurus oxyrinchus)
- και περιστασιακά ο προσκυνητής (Cetorhinus maximus)
Όπως εξηγούν οι ειδικοί, τα περισσότερα ζουν σε ανοιχτή θάλασσα και βαθιά νερά, ενώ οι περισσότερες θεάσεις κοντά στις ακτές αφορούν μεμονωμένα άτομα που προσεγγίζουν προσωρινά ρηχότερα νερά στο πλαίσιο των φυσικών μετακινήσεών τους ή λόγω τοπικών περιβαλλοντικών συνθηκών.
Mε εξαφάνιση απειλούνται oι μεγάλοι λευκοί καρχαρίες της Μεσογείου
Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι παράκτιες περιοχές αποτελούν τον κύριο βιότοπό τους.
Οι μεγαλύτεροι μύθοι γύρω από τους καρχαρίες
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι ένας από τους πιο διαδεδομένους μύθους είναι πως όλοι οι καρχαρίες είναι επικίνδυνοι.
Στην πραγματικότητα, από τα πάνω από 500 είδη παγκοσμίως, μόνο λίγα (~35) έχουν εμπλακεί σε περιστατικά με ανθρώπους.
Ένας ακόμη συχνός μύθος είναι ότι η παρουσία ενός καρχαρία κοντά σε μια ακτή σημαίνει άμεσο κίνδυνο για τους λουόμενους. Οι καρχαρίες αποτελούν φυσικούς κατοίκους των θαλασσών μας και η περιστασιακή παρουσία τους σε παράκτιες περιοχές δεν είναι κάτι ασυνήθιστο. Στις περισσότερες περιπτώσεις πρόκειται απλώς για ζώα που κινούνται στο φυσικό τους περιβάλλον.
Επίσης, αρκετοί άνθρωποι πιστεύουν ότι οι πληθυσμοί των καρχαριών αυξάνονται ανεξέλεγκτα. Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι συχνά η αντίθετη. Πολλά είδη καρχαριών και σαλαχιών στη Μεσόγειο θεωρούνται σήμερα απειλούμενα.
Τέλος, συχνά παραβλέπεται ο σημαντικός οικολογικός τους ρόλος. Οι καρχαρίες είναι κορυφαίοι θηρευτές και συμβάλλουν στη διατήρηση της ισορροπίας των θαλάσσιων οικοσυστημάτων. Η παρουσία τους αποτελεί φυσικό και απαραίτητο στοιχείο ενός υγιούς θαλάσσιου περιβάλλοντος.
Ένα από τα βασικά σημεία που ξεκαθαρίζουν επίσης η Αρχοντία Χατζησπύρου και ο Δημήτρης Δαμαλάς είναι ότι δεν υπάρχει ένδειξη ότι οι καρχαρίες έχουν γίνει πιο επικίνδυνοι ή πιο επιθετικοί. Αντιθέτως, τα περιστατικά επιθέσεων στην Ελλάδα είναι εξαιρετικά σπάνια.
Σύμφωνα με ιστορικά δεδομένα, έχουν καταγραφεί μόλις περίπου 15 περιστατικά τα τελευταία 180 χρόνια, με τα περισσότερα να είναι πολύ παλιά, περισσότερα από 40 χρόνια πριν.
Τι να κάνουμε αν δούμε καρχαρία
Σε περίπτωση συνάντησης με καρχαρία, οι επιστήμονες συστήνουν ψυχραιμία. Στις περισσότερες περιπτώσεις το ζώο απλώς διέρχεται από την περιοχή και δεν δείχνει ενδιαφέρον για την ανθρώπινη παρουσία.
Ο λουόμενος θα πρέπει να απομακρυνθεί ήρεμα από το σημείο, χωρίς απότομες κινήσεις, έντονο θόρυβο ή πανικό. Καλό είναι να κατευθυνθεί προς την ακτή με σταθερό και ήρεμο τρόπο, διατηρώντας οπτική επαφή με το ζώο εφόσον αυτό είναι δυνατό.
Αυτό που πρέπει να αποφύγει είναι να πλησιάσει, να ενοχλήσει ή να καταδιώξει το ζώο για να το φωτογραφίσει ή να το βιντεοσκοπήσει.
«Ο σεβασμός προς το ζώο και το περιβάλλον του είναι το πιο σημαντικό», τονίζουν.
Όπως καταλήγουν οι επιστήμονες του ΕΛΚΕΘΕ, οι καρχαρίες παραμένουν ένα φυσικό κομμάτι των ελληνικών θαλασσών, χωρίς όμως να συνιστούν αυξημένο κίνδυνο για τους λουόμενους. Με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα, οι ελληνικές ακτές παραμένουν από τις ασφαλέστερες περιοχές της Μεσογείου για κολύμβηση και θαλάσσια αναψυχή.
Η πιθανότητα ένας λουόμενος στην Ελλάδα να αντιμετωπίσει πρόβλημα από καρχαρία είναι εξαιρετικά μικρή και παραμένει πολύ χαμηλότερη από πολλούς καθημερινούς κινδύνους που συναντάμε στην ξηρά ή στη θάλασσα, αλλά δεν παύει να είναι υπαρκτός.
Διαβάστε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο.