Κιτ επιβίωσης 72 ωρών: Πώς προετοιμάζεται η Ευρώπη;

Η δημιουργία ενός κιτ επιβίωσης αποτελεί πλέον μέρος των οδηγιών πολιτικής προστασίας σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες. Από τη Μεγάλη Βρετανία και τη Γαλλία μέχρι τη Γερμανία και την Ολλανδία, οι κυβερνήσεις ενισχύουν τα σχέδια ετοιμότητας των νοικοκυριών, με κοινό στόχο οι πολίτες να μπορούν να καλύψουν τις βασικές ανάγκες τους για τουλάχιστον 72 ώρες, εάν διακοπούν κρίσιμες υπηρεσίες.

Κιτ επιβίωσης 72 ωρών: Τι πρέπει να περιλαμβάνει - Γιατί το ζητά η Κομισιόν

Η κατεύθυνση αυτή αποτυπώνεται και στη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ετοιμότητα, η οποία δεν περιορίζεται μόνο στην αντιμετώπιση μιας πολεμικής απειλής. Περιλαμβάνει κυβερνοεπιθέσεις, διακοπές ηλεκτροδότησης και υδροδότησης, ακραία καιρικά φαινόμενα, δασικές πυρκαγιές, ξηρασία και προβλήματα στις εφοδιαστικές αλυσίδες.

Η βασική ιδέα είναι κατά τις πρώτες τρεις ημέρες μιας μεγάλης κρίσης, κάθε νοικοκυριό να διαθέτει τα απαραίτητα εφόδια, χωρίς να εξαρτάται αποκλειστικά από την άμεση παρέμβαση των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης.

Κιτ επιβίωσης: Η Ευρωπαϊκή Ένωση θέτει στο επίκεντρο τις πρώτες 72 ώρες

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προωθεί μια κοινή προσέγγιση για την προετοιμασία των πολιτών, με πρακτικές οδηγίες που αφορούν τόσο τα νοικοκυριά όσο και τις δημόσιες υπηρεσίες.

Επιχείρηση Ετοιμότητα: 33 χώρες ζητούν από τους πολίτες να έχουν προμήθειες

Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Φόρουμ Πολιτικής Προστασίας, η επίτροπος Ισότητας, Ετοιμότητας και Διαχείρισης Κρίσεων, Hadja Lahbib, παρουσίασε κατευθυντήριες γραμμές για την ενίσχυση της ετοιμότητας των πολιτών και των τοπικών κοινοτήτων.

Οι οδηγίες καλύπτουν τέσσερις βασικούς τομείς:

• Αυτοδυναμία για 72 ώρες: Τα νοικοκυριά πρέπει να διαθέτουν νερό, τρόφιμα και βασικά είδη πρώτης ανάγκης για τις πρώτες τρεις ημέρες μιας έκτακτης κατάστασης.
• Εκπαίδευση: Η ετοιμότητα προτείνεται να ενταχθεί στην προσχολική και πρωτοβάθμια εκπαίδευση, με κατάλληλες δραστηριότητες για τα παιδιά και εκπαίδευση των δασκάλων.
• Προστασία των ατόμων με αναπηρία: Τα σχέδια έκτακτης ανάγκης πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις ανάγκες τους και να εξασφαλίζουν την προσβασιμότητα των μέτρων.
• Επικοινωνία κινδύνων: Οι πολίτες πρέπει να λαμβάνουν έγκαιρη και αξιόπιστη ενημέρωση πριν, κατά τη διάρκεια και μετά από μια κρίση.

Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει τη θέσπιση ετήσιας Ευρωπαϊκής Ημέρας Ετοιμότητας στις 23 Οκτωβρίου, με πρώτη διοργάνωση το 2027.

Κιτ έκτακτης ανάγκης: Το τριετές πρόγραμμα της Μεγάλης Βρετανίας 

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η εκστρατεία «Be Ready» αποτελεί μέρος ενός τριετούς προγράμματος για την ενίσχυση της ετοιμότητας των νοικοκυριών.

Αυτονομία 72 ωρών: Νέες οδηγίες της ΕΕ για την αντιμετώπιση κρίσεων

Οι κυβερνητικές οδηγίες καλούν τους πολίτες να διατηρούν στο σπίτι εμφιαλωμένο νερό, κονσερβοποιημένα τρόφιμα, μετρητά και βασικό εξοπλισμό, ώστε να μπορούν να αντιμετωπίσουν διακοπές καθημερινών υπηρεσιών.

Η σύσταση για το νερό είναι περίπου τρία λίτρα ανά άτομο ημερησίως μόνο για πόση, χωρίς να υπολογίζονται οι πρόσθετες ανάγκες για μαγείρεμα και προσωπική υγιεινή.

Για τα τρόφιμα προτείνονται προϊόντα μακράς διάρκειας, όπως κονσέρβες με κρέας, φρούτα και λαχανικά, τα οποία μπορούν να καταναλωθούν χωρίς μαγείρεμα. Στη λίστα περιλαμβάνεται και ανοιχτήρι κονσερβών.

Στη Μεγάλη Βρετανία το κιτ πρέπει επίσης να περιλαμβάνει:

• Φακό και εφεδρικές μπαταρίες.
• Κουβέρτες, υπνόσακους και ζεστά ρούχα.
• Power bank για τη φόρτιση κινητών τηλεφώνων.
• Ραδιόφωνο με μπαταρίες ή χειροκίνητη φόρτιση.
• Κουτί πρώτων βοηθειών.
• Αντισηπτικό χεριών και υγρά μαντηλάκια.
• Πάνες και βρεφικό γάλα, όπου χρειάζεται.
• Τροφή για κατοικίδια.
• Μετρητά, αντίγραφα σημαντικών εγγράφων και τηλέφωνα έκτακτης ανάγκης.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στα συνταγογραφούμενα φάρμακα. Οι πολίτες καλούνται να διαθέτουν επαρκείς ποσότητες για αρκετές ημέρες, ενώ όσοι εξαρτώνται από ιατρικές συσκευές πρέπει να έχουν διαθέσιμες οδηγίες λειτουργίας και φορτισμένες εφεδρικές μπαταρίες.

Πόσα μετρητά να έχουμε στο σπίτι για τις 72 ώρες έκτακτης ανάγκης

Η καμπάνια δεν περιορίζεται στην αποθήκευση προϊόντων. Η βρετανική κυβέρνηση επισημαίνει ότι οι πολίτες πρέπει να είναι ενημερωμένοι για το πώς θα αντιδράσουν σε πλημμύρες, δασικές πυρκαγιές, διακοπές ρεύματος και προβλήματα στην υδροδότηση.

Στο υλικό που συνοδεύει την πρωτοβουλία καταγράφεται, επίσης, η ανησυχία για τις απειλές κυβερνοασφάλειας και τις γεωπολιτικές εντάσεις με τη Ρωσία.

Το κιτ επιβίωσης της Γαλλίας και τα 17 βασικά είδη

Στη Γαλλία, η προετοιμασία των νοικοκυριών συνδέεται με τη δυνατότητα αντιμετώπισης μιας κρίσης χωρίς άμεση εξωτερική βοήθεια.

Η γαλλική κυβέρνηση συστήνει τη δημιουργία ενός κιτ έκτακτης ανάγκης, το οποίο θα καλύπτει τις βασικές ανάγκες κάθε μέλους της οικογένειας για τουλάχιστον τρεις ημέρες.

Η λίστα περιλαμβάνει 17 κατηγορίες εφοδίων.

Στην κορυφή βρίσκονται τουλάχιστον έξι λίτρα εμφιαλωμένου νερού ανά άτομο, με βάση την κατανάλωση δύο λίτρων ημερησίως για τρεις ημέρες, καθώς και τρόφιμα μακράς διάρκειας που δεν απαιτούν μαγείρεμα.

Ακολουθούν ζεστά ρούχα, ραδιόφωνο με μπαταρίες, βασικά φάρμακα, ταμπλέτες απολύμανσης νερού και πλήρες κουτί πρώτων βοηθειών.

Στον ιατρικό εξοπλισμό περιλαμβάνονται αποστειρωμένες γάζες, επιδέσμοι, θερμόμετρο, αντισηπτικό, φυσιολογικός ορός, γάντια μιας χρήσης, μάσκες προστασίας και ισοθερμική κουβέρτα.

Η λίστα συνεχίζεται με φακό, εφεδρικές μπαταρίες, βασικά εργαλεία, φορτιστές κινητών, εφεδρικά γυαλιά οράσεως και αντίγραφα κλειδιών σπιτιού και αυτοκινήτου.

Σημαντικό μέρος της προετοιμασίας είναι και τα έγγραφα. Οι πολίτες καλούνται να έχουν φωτοτυπίες ταυτότητας, διαβατηρίου, οικογενειακών εγγράφων και ιατρικών συνταγών σε αδιάβροχο φάκελο.

Συμπληρωματικά προτείνονται μετρητά, είδη προσωπικής υγιεινής, παιχνίδια και βιβλία για τα παιδιά, καθώς και μονωτική ταινία.

Επίσης οι γαλλικές αρχές συστήνουν στους πολίτες σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης να μην ξεχνούν τα κατοικίδιά τους, βάζοντας στο κιτ έκτακτης ανάγκης ξηρά ή υγρή τροφή για το ζωάκι του. 

Το κιτ επιβίωσης θα πρέπει να φυλάσσεται σε εύκολα προσβάσιμο σημείο. 

Το γαλλικό σχέδιο έχει ειδική αναφορά στο εκτεταμένο δίκτυο πυρηνικών εγκαταστάσεων της χώρας. Προτείνεται έτσι στους πολίτες που κατοικούν σε περιοχές κοντά σε πυρηνικούς σταθμούς να έχουν απόθεμα σε χάπια ιωδίου. Ωστόσο, η λήψη τέτοιων σκευασμάτων δεν αποτελεί γενική οδηγία αυτοπροστασίας και πρέπει να γίνεται μόνο σύμφωνα με τις επίσημες οδηγίες των αρμόδιων αρχών.

Παράλληλα, δημοσιεύματα στη Γαλλία καταγράφουν αυξημένο ενδιαφέρον για τα έτοιμα κιτ επιβίωσης των 72 ωρών. 

Τα έτοιμα κιτ περιλαμβάνουν:

• Νερό και τρόφιμα για 24 ημέρες.
• Φίλτρο καθαρισμού νερού.
• Θερμικές κουβέρτες.
• Ραδιόφωνο υψηλής τεχνολογίας με Bluetooth.
• Σόμπα πετρελαίου μαζί με το καύσιμό της.
• Εργαλεία.
• Σφυρίχτρα.
• Φτυάρι πολλαπλών χρήσεων (σκαπτικό εργαλείο) και άλλα είδη.

Σε αυτή την περίπτωση, θα χρειαστεί να ξοδέψετε αρκετές εκατοντάδες ευρώ. 

Γερμανία: Μεγάλη άσκηση για ακραίο καύσωνα, ξηρασία και κατάρρευση υποδομών

Η Γερμανία δίνει ιδιαίτερη έμφαση όχι μόνο στην ατομική προετοιμασία, αλλά και στον έλεγχο της δυνατότητας του κρατικού μηχανισμού να αντιμετωπίσει μια σύνθετη κρίση.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η άσκηση LÜKEX 26, την οποία διοργανώνει η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Πολιτικής Προστασίας και Αντιμετώπισης Καταστροφών (BBK).

Στην άσκηση συμμετέχουν περίπου 180 οργανισμοί, περισσότερα από 60 υπουργεία σε επίπεδο ομόσπονδων κρατιδίων και σχεδόν 20 ομοσπονδιακές αρχές.

Το σενάριο βασίζεται σε μια παρατεταμένη περίοδο ξηρασίας και ακραίου καύσωνα, με θερμοκρασίες που φτάνουν τους 45 βαθμούς Κελσίου.

Οι συμμετέχοντες καλούνται να διαχειριστούν μια υποθετική κατάσταση στις 20 Ιουλίου 2027, κατά την οποία η Γερμανία αντιμετωπίζει σοβαρή έλλειψη νερού, προβλήματα στην τροφοδοσία τροφίμων και αυξημένη πίεση στις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης.

Στο σενάριο, η στάθμη του Ρήνου υποχωρεί σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, εμποδίζοντας τη ναυσιπλοΐα. Παράλληλα, τα αποθέματα νερού στα σούπερ μάρκετ εξαντλούνται και οι εφοδιαστικές αλυσίδες παρουσιάζουν σοβαρές δυσλειτουργίες.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο Αμβούργο, όπου οι συμμετέχοντες εξετάζουν τις συνέπειες από τη διακοπή βασικών οδικών και μεταφορικών αρτηριών. Η πόλη πρέπει να αντιμετωπίσει προβλήματα στην πρόσβαση σε τρόφιμα και πόσιμο νερό, αλλά και περιστατικά παραπληροφόρησης που ενδέχεται να ενισχύσουν τον φόβο των πολιτών.

Στην άσκηση συμμετέχουν επίσης οργανώσεις όπως το Malteser και ο Γερμανικός Ερυθρός Σταυρός.

Η LÜKEX δεν είναι καινούργια πρωτοβουλία. Η πρώτη αντίστοιχη άσκηση πραγματοποιήθηκε το 2004, με σενάριο έναν ακραίο χειμώνα και εκτεταμένη διακοπή ηλεκτροδότησης.

Έναν χρόνο αργότερα, το 2005, η περιοχή Münsterland της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας αντιμετώπισε σοβαρή διακοπή ρεύματος, όταν οι έντονες χιονοπτώσεις προκάλεσαν την κατάρρευση γραμμών ηλεκτροδότησης. Περίπου 250.000 άνθρωποι έμειναν χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα για ημέρες.

Οι επόμενες ασκήσεις εξέτασαν διαφορετικά σενάρια, από τρομοκρατικές επιθέσεις και πανδημίες μέχρι πλημμύρες, ελλείψεις φυσικού αερίου και κυβερνοεπιθέσεις.

Το σχέδιο της Ολλανδίας

Η Ολλανδία ακολουθεί μια προσέγγιση που δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στην οργάνωση της καθημερινότητας κατά τη διάρκεια μιας κρίσης.

Η εκστρατεία «Denk vooruit», δηλαδή «Σκέψου από πριν», καλεί τους πολίτες να προετοιμαστούν για το ενδεχόμενο να μείνουν χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα, νερό και πρόσβαση στο διαδίκτυο για 72 ώρες.

Σύμφωνα με στοιχεία του Εθνικού Συντονιστή για την Ασφάλεια και την Αντιμετώπιση της Τρομοκρατίας (NCTV), περισσότεροι από τους μισούς Ολλανδούς ανησυχούν για πιθανές διακοπές βασικών υπηρεσιών και υποδομών.

Πάνω από τέσσερις στους δέκα έχουν ήδη κάνει κάποια ενέργεια προετοιμασίας, είτε συγκεντρώνοντας εφόδια είτε συμφωνώντας με την οικογένεια και τους γείτονές τους για το πώς θα αντιδράσουν σε μια έκτακτη κατάσταση.

Το ολλανδικό σχέδιο στηρίζεται σε τρεις άξονες: 

• Στη δημιουργία κιτ έκτακτης ανάγκης 
• Στην κατάρτιση οικογενειακού σχεδίου
• Στη συνεννόηση με γείτονες και ανθρώπους του κοντινού περιβάλλοντος

Η λογική είναι ότι η αντιμετώπιση μιας κρίσης δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τα εφόδια που διαθέτει ένα σπίτι, αλλά και από το εάν οι άνθρωποι γνωρίζουν πώς θα επικοινωνήσουν και ποιον μπορούν να βοηθήσουν.

Κιτ επιβίωσης: Η ετοιμότητα περνά στην καθημερινότητα των πολιτών

Η Φινλανδία θεωρείται μία από τις πιο προετοιμασμένες χώρες διεθνώς, μαζί με τη Σουηδία. Κεντρικό ρόλο στην ενημέρωση των πολιτών έχει η καμπάνια «72 tuntia» (72 ώρες), η οποία υλοποιείται από το Συμβούλιο Ενημέρωσης για την Ασφάλεια των Πολιτών (SPEK).

Περίπου το 80% των Φινλανδών γνωρίζει ήδη πώς να αντιδράσει σε περίπτωση μπλακάουτ. Η προσέγγιση δεν περιορίζεται στη συγκέντρωση προμηθειών, αλλά εστιάζει και στην ικανότητα των νοικοκυριών να διαχειριστούν μια κρίση χωρίς άμεση εξωτερική βοήθεια.

Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στην αποθήκευση τροφίμων που μπορούν να καταναλωθούν χωρίς μαγείρεμα, όπως οι φινλανδικές γαλέτες, καθώς και στη διατήρηση επαρκών αποθεμάτων νερού και βασικών ειδών. 

Στην Εσθονία, οι πολίτες προετοιμάζονται και για το ενδεχόμενο κυβερνοεπιθέσεων ή διακοπής κρίσιμων ψηφιακών υπηρεσιών. Η εκτεταμένη ψηφιοποίηση του κράτους διευκολύνει την καθημερινότητα, δημιουργεί όμως και την ανάγκη για εναλλακτικές λύσεις όταν τα ηλεκτρονικά συστήματα δεν είναι διαθέσιμα.

Κεντρικό εργαλείο ενημέρωσης είναι η κρατική εφαρμογή «Ole valmis!» («Να είσαι έτοιμος!»). Η εφαρμογή παρέχει οδηγίες για την αντιμετώπιση έκτακτων περιστατικών και μπορεί να λειτουργήσει και χωρίς σύνδεση στο διαδίκτυο.

Η δυνατότητα offline πρόσβασης είναι κρίσιμη σε ένα ενδεχόμενο σενάριο κατά το οποίο θα διακοπεί η λειτουργία ψηφιακών δημόσιων υπηρεσιών, τραπεζικών συστημάτων ή ακόμη και βασικών υποδομών, όπως τα φανάρια στους δρόμους. Οι πολίτες μπορούν να ανατρέξουν στις οδηγίες χωρίς να εξαρτώνται από τη διαθεσιμότητα του δικτύου.

Στη Λιθουανία και τη Λετονία, η συζήτηση για την ετοιμότητα έχει έντονο γεωπολιτικό χαρακτήρα. Τα δημοσιεύματα εστιάζουν στην καταγραφή και τον έλεγχο των καταφυγίων, αλλά και στη διανομή πρακτικών οδηγών που εξηγούν στους πολίτες πώς πρέπει να αντιδράσουν σε περίπτωση σοβαρής κρίσης.

Παράλληλα, καταγράφεται αυξημένο ενδιαφέρον για είδη κάμπινγκ, φορητές συσκευές θέρμανσης και έτοιμες στρατιωτικές μερίδες φαγητού (MREs) σε καταστήματα της Βίλνιους και της Ρίγας.

Κιτ επιβίωσης: Τι πρέπει τελικά να υπάρχει στο σπίτι για 72 ώρες

Παρά τις διαφορές στις εθνικές πρωτοβουλίες, οι ευρωπαϊκές οδηγίες συγκλίνουν σε έναν κοινό πυρήνα προετοιμασίας.

Κάθε νοικοκυριό χρειάζεται να υπολογίσει τις πραγματικές ανάγκες των μελών του και να συγκεντρώσει:

• Εμφιαλωμένο νερό για τουλάχιστον τρεις ημέρες.
• Κονσέρβες και τρόφιμα μακράς διάρκειας που δεν απαιτούν μαγείρεμα.
• Ανοιχτήρι κονσερβών.
• Φακό και εφεδρικές μπαταρίες.
• Ραδιόφωνο που λειτουργεί με μπαταρίες ή χειροκίνητη φόρτιση.
• Power bank και φορτιστές.
• Βασικό κουτί πρώτων βοηθειών.
• Απαραίτητα φάρμακα και ιατρικές οδηγίες.
• Μετρητά σε διαφορετικά χαρτονομίσματα και κέρματα.
• Αντίγραφα ταυτότητας και σημαντικών εγγράφων.
• Ζεστά ρούχα και κουβέρτες.
• Αντισηπτικά και είδη προσωπικής υγιεινής.
• Βρεφικές τροφές και πάνες, όπου χρειάζονται.
• Τροφή και νερό για κατοικίδια.

Οι ειδικοί της προετοιμασίας έκτακτης ανάγκης επισημαίνουν, ότι δεν χρειάζεται να αγοραστούν όλα τα προϊόντα ταυτόχρονα. Το απόθεμα μπορεί να δημιουργηθεί σταδιακά, ανάλογα με τις οικονομικές δυνατότητες κάθε οικογένειας.

Το μήνυμα που προκύπτει από τις διαφορετικές ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες είναι σαφές. Η ετοιμότητα δεν αφορά αποκλειστικά ένα ενδεχόμενο πολέμου. Μια παρατεταμένη διακοπή ηλεκτροδότησης, μια πλημμύρα, μια πυρκαγιά ή μια σοβαρή διαταραχή στην τροφοδοσία μπορούν επίσης να επηρεάσουν άμεσα την καθημερινότητα εκατομμυρίων ανθρώπων.