Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν ανακοίνωσαν ότι κατέληξαν σε καταρχήν συμφωνία για τον άμεσο τερματισμό των εχθροπραξιών στη Μέση Ανατολή, εξέλιξη που ενδέχεται να σηματοδοτήσει το τέλος μιας σύγκρουσης η οποία έχει προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στην παγκόσμια οικονομία και έχει κοστίσει χιλιάδες ζωές.
Διαχωρίζει τη θέση του ο Τραμπ: «Δεν είχε νόημα η επίθεση στον Λίβανο»
Η ανακοίνωση έγινε τα ξημερώματα της Δευτέρας, με το Πακιστάν, που είχε αναλάβει διαμεσολαβητικό ρόλο μεταξύ των δύο πλευρών, να γνωστοποιεί πρώτο ότι επετεύχθη συμφωνία. Λίγα λεπτά αργότερα, τόσο η Ουάσιγκτον όσο και η Τεχεράνη επιβεβαίωσαν την πληροφορία.
O Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε συμφωνία για κατάπαυση του πυρός στο Ιράν - AP Images
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε μέσω Truth Social ότι η συμφωνία με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν έχει ολοκληρωθεί, ενώ προανήγγειλε την επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ και την άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού. Διευκρίνισε πάντως ότι το πέρασμα θα ανοίξει ξανά μετά την επίσημη υπογραφή της συμφωνίας, η οποία έχει προγραμματιστεί για τις 19 Ιουνίου στη Γενεύη.
Η είδηση προκάλεσε άμεση αντίδραση στις αγορές ενέργειας, με τις τιμές του πετρελαίου να υποχωρούν σημαντικά. Το Στενό του Ορμούζ αποτελεί μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς παγκοσμίως, καθώς από εκεί διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης υδρογονανθράκων.
Από την πλευρά της Τεχεράνης, ο υφυπουργός Εξωτερικών Καζέμ Γαριμπαμπαντί έκανε λόγο για άμεση παύση των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου. Παράλληλα, ανακοίνωσε ότι εντός 60 ημερών θα ξεκινήσει νέος γύρος διαπραγματεύσεων με στόχο την επίτευξη οριστικής συμφωνίας.
Τραμπ: Το κείμενο σε ΜΜΕ στο Ιράν δεν έχει σχέση με την πραγματικότητα
Σύμφωνα με τον Ιρανό αξιωματούχο, στο τραπέζι των συνομιλιών θα βρεθούν τέσσερα βασικά ζητήματα:
- η πλήρης άρση των κυρώσεων κατά του Ιράν,
- το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας,
- η οικονομική ανασυγκρότηση και ανάπτυξη,
- η δημιουργία μηχανισμού που θα διασφαλίζει την εφαρμογή των δεσμεύσεων των δύο πλευρών.
Ιράν: Τα 14 σημεία του προσχεδίου συμφωνίας
Την ίδια ώρα, το ιρανικό πρακτορείο Mehr δημοσίευσε κείμενο που παρουσίασε ως προσχέδιο μνημονίου συνεννόησης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Το έγγραφο περιλαμβάνει 14 σημεία και προβλέπει, μεταξύ άλλων, την αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δολαρίων ιρανικών κεφαλαίων που παραμένουν «παγωμένα» στο εξωτερικό. Ωστόσο, οι αμερικανικές αρχές διέψευσαν τις συγκεκριμένες πληροφορίες.
Σύμφωνα με όσα δημοσίευσε το πρακτορείο Mehr, το προσχέδιο προβλέπει:
- Μόνιμη κατάπαυση του πυρός σε όλα τα μέτωπα της σύγκρουσης, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.
- Άμεσο τερματισμό όλων των στρατιωτικών επιχειρήσεων μεταξύ των εμπλεκόμενων πλευρών.
- Δέσμευση των ΗΠΑ να μην παρεμβαίνουν στις εσωτερικές υποθέσεις του Ιράν.
- Άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού εντός 30 ημερών από την υπογραφή της συμφωνίας.
- Απόσυρση των αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων από το Ιράν.
- Επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ μέσα σε 30 ημέρες, υπό ρυθμίσεις που θα συμφωνηθούν με την Τεχεράνη.
- Τερματισμό των κυρώσεων που αφορούν τα ιρανικά πετρελαϊκά και ενεργειακά προϊόντα.
- Σταδιακή άρση ευρύτερων οικονομικών κυρώσεων σε βάρος της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
- Αποδέσμευση 12 δισ. δολαρίων από ιρανικά κεφάλαια που παραμένουν δεσμευμένα στο εξωτερικό.
- Αποδέσμευση επιπλέον 24 δισ. δολαρίων κατά τη διάρκεια της 60ήμερης διαπραγματευτικής περιόδου που θα ακολουθήσει.
- Καταβολή του μισού ποσού των αποδεσμευμένων κεφαλαίων πριν από την έναρξη των τελικών διαπραγματεύσεων, σύμφωνα με το δημοσίευμα.
- Διεθνές πρόγραμμα ανοικοδόμησης του Ιράν, με τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους να δεσμεύονται για έργα και επενδύσεις ύψους τουλάχιστον 300 δισ. δολαρίων.
- Επαναβεβαίωση της δέσμευσης του Ιράν να μην αναπτύξει ή αποκτήσει πυρηνικά όπλα.
- Δέσμευση των ΗΠΑ να μην ενισχύσουν περαιτέρω τη στρατιωτική τους παρουσία στην περιοχή και να μην επιβάλουν νέες κυρώσεις κατά τη διάρκεια της διαδικασίας εφαρμογής της συμφωνίας.
Το Mehr αναφέρει επίσης ότι οι τελικές διαπραγματεύσεις δε θα ξεκινήσουν εάν προηγουμένως δεν αποδεσμευτεί μέρος των ιρανικών κεφαλαίων, δεν ανασταλούν οι κυρώσεις στο ιρανικό πετρέλαιο και δεν αρθεί ο ναυτικός αποκλεισμός.
Η τελετή υπογραφής της συμφωνίας αναμένεται να πραγματοποιηθεί στη Γενεύη παρουσία διεθνών αξιωματούχων. Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς έχει ήδη γνωστοποιήσει ότι θα παραστεί, ενώ ανοιχτό παραμένει το ενδεχόμενο συμμετοχής και του ίδιου του Ντόναλντ Τραμπ.
Θετική ήταν η πρώτη αντίδραση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. Ο γενικός γραμματέας Αντόνιο Γκουτέρες χαρακτήρισε τη συμφωνία «κρίσιμο βήμα» προς μια ειρηνική διευθέτηση της κρίσης, εκφράζοντας την ελπίδα ότι θα αποτελέσει τη βάση για μόνιμη σταθερότητα στην περιοχή.
Στο κόκκινο οι σχέσεις Ιράν – ΗΠΑ: Ανταλλαγή επιθέσεων στα Στενά του Ορμούζ
Παρά τις ανακοινώσεις, η ένταση δεν είχε υποχωρήσει πλήρως μέχρι λίγες ώρες πριν την επίτευξη της συμφωνίας. Νέα ισραηλινή επιδρομή σε προάστιο της Βηρυτού είχε προκαλέσει απειλές για αντίποινα από την Τεχεράνη, ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίστηκε ιδιαίτερα επικριτικός απέναντι στην ισραηλινή ηγεσία για την κλιμάκωση των επιχειρήσεων.
Ο πόλεμος που ξέσπασε στα τέλη Φεβρουαρίου εξελίχθηκε σε μία από τις σοβαρότερες κρίσεις των τελευταίων ετών στη Μέση Ανατολή, με χιλιάδες θύματα κυρίως στο Ιράν και τον Λίβανο. Η συμφωνία που ανακοινώθηκε σήμερα δημιουργεί προσδοκίες για αποκλιμάκωση, ωστόσο η εφαρμογή της και οι διαπραγματεύσεις που θα ακολουθήσουν αναμένεται να κρίνουν εάν πρόκειται για την αρχή μιας νέας εποχής σταθερότητας στην περιοχή.
Διαβάστε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο.