Εκατομμύρια άνθρωποι σε όλη την Ευρώπη θα στρέψουν αύριο, Τετάρτη 12 Αυγούστου, το βλέμμα τους στον ουρανό για ένα από τα πιο εντυπωσιακά φυσικά φαινόμενα, την ολική έκλειψη Ηλίου.
Η σκιά της Σελήνης θα διασχίσει μια στενή ζώνη από τη βόρεια Ρωσία και τη Γροιλανδία έως την Ισλανδία, την Ισπανία και ένα μικρό τμήμα της βορειοανατολικής Πορτογαλίας. Σε πολύ μεγαλύτερη περιοχή, μεταξύ άλλων στο μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης, το φαινόμενο θα είναι ορατό ως μερική έκλειψη.
Έκλειψη Ηλίου: Πού θα γίνει ολικό το σκοτάδι
Η ολική έκλειψη ηλίου θα ξεκινήσει από απομακρυσμένη περιοχή της βόρειας Ρωσίας και στη συνέχεια το «μονοπάτι της ολικότητας» θα περάσει από τη Γροιλανδία και την Ισλανδία, πριν κινηθεί προς την Ιβηρική Χερσόνησο.
Στην Ισπανία, η ζώνη θα διασχίσει τη χώρα από τα βορειοδυτικά προς τα ανατολικά και θα φτάσει έως τις Βαλεαρίδες. Πόλεις όπως το Λεόν, η Σαραγόσα και η Βαλένθια βρίσκονται στη ζώνη της ολικότητας ή πολύ κοντά σε αυτή. Η NASA υπολογίζει ότι στο Λεόν η ολική έκλειψη ηλίου θα αρχίσει στις 20:28 και θα ολοκληρωθεί στις 20:30, ενώ στη Σαραγόσα θα διαρκέσει περίπου ένα λεπτό.
Ενδεικτικά, οι ώρες έναρξης της έκλειψης είναι:
- Σκορσμπι Κυρ, Γροιλανδία: 16:35 τοπική ώρα, με διάρκεια έως 2 λεπτά και 17 δευτερόλεπτα
- Ρέικιαβικ, Ισλανδία: 17:48, για περίπου 60 δευτερόλεπτα
- Λεόν, Ισπανία: 20:28, για περίπου 1 λεπτό και 45 δευτερόλεπτα
- Σόρια, Ισπανία: 20:29, για περίπου 1 λεπτό και 43 δευτερόλεπτα
- Σ'Αρενάλ, Μαγιόρκα: περίπου 20:31, για περίπου 1 λεπτό και 36 δευτερόλεπτα
Στο μεγαλύτερο μέρος της διαδρομής η έκλειψη θα διαρκέσει λιγότερο από δύο λεπτά, ενώ ακόμη και κοντά στο κέντρο της σκιάς δε θα ξεπεράσει τα δυόμισι λεπτά.
Τι ώρα θα δούμε την έκλειψη στην Ελλάδα
Για την Ελλάδα το σκηνικό θα είναι διαφορετικό. Η χώρα μας βρίσκεται εκτός του «μονοπατιού της ολικότητας» και έτσι ο Ήλιος δε θα καλυφθεί πλήρως.
Η μερική έκλειψη θα ξεκινήσει περίπου στις 20:30 ώρα Ελλάδας και θα ολοκληρωθεί περίπου στις 20:40, με τις ακριβείς συνθήκες να διαφέρουν ανά περιοχή.
Στα βορειοδυτικά τμήματα της χώρας η κάλυψη θα είναι μεγαλύτερη. Στα Ιωάννινα, για παράδειγμα, θα καλυφθεί μόνο ένα πολύ μικρό τμήμα του ηλιακού δίσκου, ενώ ακόμη μεγαλύτερη θα είναι η κάλυψη προς την Κέρκυρα.
Επομένως, στην Ελλάδα δε θα υπάρξει το εντυπωσιακό απότομο σκοτάδι που θα βιώσουν οι παρατηρητές μέσα στη ζώνη της ολικότητας. Η χώρα μας θα παρακολουθήσει μια μικρή «δαγκωματιά» στον ηλιακό δίσκο.
Πώς δημιουργείται η ολική έκλειψη
Μια ηλιακή έκλειψη πραγματοποιείται όταν η Σελήνη περνά ανάμεσα στη Γη και τον Ήλιο και η σκιά της πέφτει στην επιφάνεια του πλανήτη.
Όσοι βρίσκονται μέσα στην umbra, την κεντρική και πιο σκοτεινή περιοχή της σκιάς, βλέπουν ολική έκλειψη. Εκεί, η Σελήνη καλύπτει πλήρως τον ηλιακό δίσκο, το φως της ημέρας μειώνεται απότομα και γίνεται ορατό το ηλιακό στέμμα, η εξωτερική ατμόσφαιρα του Ήλιου.
Το φαινόμενο είναι αποτέλεσμα μιας εντυπωσιακής κοσμικής σύμπτωσης, ο Ήλιος έχει διάμετρο περίπου 400 φορές μεγαλύτερη από τη Σελήνη, αλλά βρίσκεται επίσης περίπου 400 φορές μακρύτερα από τη Γη. Έτσι, από την επιφάνεια του πλανήτη τα δύο σώματα φαίνονται να έχουν παρόμοιο φαινόμενο μέγεθος.
«Μια κοινή στιγμή που μας συνδέει με το Σύμπαν»
Η Ευρωπαϊκή Διαστημική Υπηρεσία (ESA) έχει χαρακτηρίσει την έκλειψη μια μοναδική ευκαιρία για εκατομμύρια Ευρωπαίους.
«Μια ολική έκλειψη ηλίου είναι μια από εκείνες τις σπάνιες στιγμές όπου εκατομμύρια άνθρωποι μπορούν να κοιτάξουν ψηλά μαζί και να νιώσουν ταυτόχρονα θαυμασμό και περιέργεια. Είναι μια κοινή στιγμή που μας συνδέει με το Σύμπαν και μας υπενθυμίζει ότι η επιθυμία για εξερεύνηση και κατανόηση είναι ένα από τα μεγαλύτερα δυνατά σημεία της ανθρωπότητας» σχολίασε η καθηγήτρια και Διευθύντρια Επιστημών της ESA Κάρολ Μούντελ.
«Στην ESA, οι επιστημονικές μας αποστολές έχουν ταξιδέψει βαθιά στο διάστημα για να διερευνήσουν άμεσα τη φυσική του Ήλιου και τις επιπτώσεις του στη Γη. Αξιοποιούμε στιγμές σαν κι αυτή για να φέρουμε την επιστήμη και την τεχνολογία του διαστήματος πιο κοντά στην κοινωνία, να εμπνεύσουμε τις μελλοντικές γενιές και να φέρουμε τους ανθρώπους σε όλη την Ευρώπη κοντά μέσα από τον ενθουσιασμό της ανακάλυψης» ανέφερε.
Η «τριλογία» των εκλείψεων στην Ιβηρική
Η έκλειψη της 12ης Αυγούστου έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ισπανία. Σύμφωνα με το Instituto Geográfico Nacional, πρόκειται για την πρώτη ολική ηλιακή έκλειψη που θα είναι ορατή από την Ιβηρική Χερσόνησο εδώ και περισσότερο από έναν αιώνα.
Θα είναι ταυτόχρονα η πρώτη από τρία σημαντικά φαινόμενα που θα παρατηρηθούν από την Ιβηρική μέσα σε περίπου ενάμιση χρόνο.
Στις 2 Αυγούστου 2027 θα ακολουθήσει νέα ολική έκλειψη, η οποία θα διασχίσει τη νότια Ισπανία και τη βόρεια Αφρική. Η ολικότητα τότε θα είναι πολύ μεγαλύτερη, φτάνοντας στο μέγιστο περίπου τα 6 λεπτά και 23 δευτερόλεπτα.
Στις 26 Ιανουαρίου 2028 θα ακολουθήσει δακτυλιοειδής έκλειψη. Η Σελήνη δε θα καλύψει πλήρως τον Ήλιο και γύρω από τον σεληνιακό δίσκο θα παραμείνει ένας φωτεινός δακτύλιος, το περίφημο «δαχτυλίδι της φωτιάς».
Συχνά αναφέρεται ότι η έκλειψη του 2026 είναι η πρώτη ολική που βλέπει η Ευρώπη από το 2006. Χρειάζεται, όμως, μια διευκρίνιση.
Η ολική έκλειψη της 29ης Μαρτίου 2006 ήταν πράγματι ορατή από ελληνικό έδαφος, αλλά από το Καστελλόριζο, ενώ η ολική ζώνη περνούσε επίσης από περιοχές της Τουρκίας και άλλες περιοχές εκτός της ηπειρωτικής Ευρώπης.
Η τελευταία ολική έκλειψη που διέσχισε την ηπειρωτική Ευρώπη ήταν εκείνη της 11ης Αυγούστου 1999. Για την Ιβηρική Χερσόνησο, ωστόσο, η αναμονή είναι πολύ μεγαλύτερη, καθώς η προηγούμενη ολική έκλειψη ήταν το 1912.
Τα γυαλιά έκλειψης είναι απαραίτητα
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η παρατήρηση του Ήλιου χωρίς κατάλληλη προστασία μπορεί να προκαλέσει σοβαρή βλάβη στα μάτια.
Τα κοινά γυαλιά ηλίου δεν είναι ασφαλή για την παρατήρηση μιας ηλιακής έκλειψης. Για τις μερικές φάσεις απαιτούνται ειδικά πιστοποιημένα γυαλιά έκλειψης ή ασφαλείς ηλιακοί παρατηρητές. Η NASA συστήνει ασφαλή γυαλιά ηλιακής παρατήρησης ή φορητό ηλιακό παρατηρητή.
Μόνο κατά τα λίγα λεπτά της πλήρους ολικότητας, όταν ο Ήλιος έχει καλυφθεί εντελώς, μπορεί κανείς να κοιτάξει χωρίς προστασία. Μόλις εμφανιστεί ξανά οποιοδήποτε τμήμα της φωτεινής επιφάνειας του Ήλιου, τα ειδικά γυαλιά πρέπει να φορεθούν αμέσως.
Για τους Έλληνες παρατηρητές, λοιπόν, η 12η Αυγούστου δεν θα μετατρέψει τη μέρα σε νύχτα. Θα προσφέρει, όμως, την ευκαιρία να παρακολουθήσουν ένα σπάνιο ουράνιο φαινόμενο την ίδια στιγμή που, σε μια στενή ζώνη χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, η ημέρα θα δώσει για λίγα λεπτά τη θέση της στο σκοτάδι.
Διαβάστε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο.
