Μια νέα πολιτική πραγματικότητα διαμορφώνεται στη Σερβία, καθώς η «Φοιτητική Λίστα», το κίνημα που γεννήθηκε μέσα από τις μαζικές διαδηλώσεις κατά της κυβέρνησης, επικράτησε στις πρόωρες βουλευτικές εκλογές της 25ης Οκτωβρίου. Ανάμεσα στα πρόσωπα που διεκδικούν θέση στο νέο κοινοβούλιο βρίσκεται ο θρύλος του σερβικού μπάσκετ και πρώην αρχηγός του Παναθηναϊκού, Ντέγιαν Μποντιρόγκα.
Εκλογές Σερβία: Ιστορική νίκη της «Φοιτητικής Λίστας» - Ήττα Βούτσιτς
Σύμφωνα με τα στοιχεία της εταιρείας IPSOS με καταμετρημένο το 96% των ψηφοδελτίων, η «Φοιτητική Λίστα – Οι φοιτητές νικούν!» συγκεντρώνει το 52,9% των ψήφων και εξασφαλίζει 140 από τις συνολικά 250 έδρες της σερβικής Βουλής.
Ο συνασπισμός «Ενωμένη Σερβία – Αλεξάνταρ Βούτσιτς» λαμβάνει, σύμφωνα με την ίδια εκτίμηση, το 38,8% και 104 έδρες. Οι υπόλοιπες έξι έδρες κατανέμονται σε κόμματα που εκπροσωπούν μειονότητες.
Σερβία: Από την τραγωδία στο Νόβι Σαντ στις μαζικές διαδηλώσεις
Η αφετηρία των κινητοποιήσεων βρίσκεται στην 1η Νοεμβρίου 2024, όταν κατέρρευσε το στέγαστρο του σιδηροδρομικού σταθμού στο Νόβι Σαντ, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους 16 άνθρωποι.
Η τραγωδία προκάλεσε έντονη κοινωνική αντίδραση και έφερε στο προσκήνιο ερωτήματα για την ασφάλεια των δημόσιων έργων, τη διαφάνεια στις συμβάσεις και τις ευθύνες των αρμόδιων αρχών.
Οι φοιτητές πρωτοστάτησαν στις διαμαρτυρίες, προχωρώντας σε καταλήψεις πανεπιστημιακών σχολών και οργανώνοντας συγκεντρώσεις σε διάφορες πόλεις της χώρας.
Τα αρχικά αιτήματα για πλήρη διερεύνηση της τραγωδίας και απόδοση ευθυνών διευρύνθηκαν σταδιακά. Η καταπολέμηση της διαφθοράς, η ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης και η λογοδοσία των κρατικών αξιωματούχων βρέθηκαν στο επίκεντρο ενός κινήματος που απέκτησε ευρύτερη κοινωνική και πολιτική διάσταση.
Τον Μάρτιο του 2025, το Βελιγράδι έγινε το επίκεντρο μιας από τις μεγαλύτερες διαδηλώσεις στη σύγχρονη ιστορία της Σερβίας. Η μαζική συμμετοχή ανέδειξε τη δυναμική των κινητοποιήσεων και την ένταση της αντιπαράθεσης ανάμεσα στους διαδηλωτές και την κυβέρνηση.
Τον Μάιο του ίδιου έτους, οι φοιτητές ζήτησαν πρόωρες εκλογές, επιλέγοντας να μεταφέρουν τη διεκδίκησή τους από τους δρόμους στην κάλπη.
Σερβία: Μια «Φοιτητική Λίστα» χωρίς παραδοσιακό αρχηγό
Η «Φοιτητική Λίστα» δε δημιουργήθηκε με τη μορφή ενός συμβατικού πολιτικού κόμματος. Η οργανωτική της ταυτότητα βασίστηκε στις συνελεύσεις των φοιτητών, στις συλλογικές αποφάσεις και στην προσπάθεια να διατηρηθεί απόσταση από τις παραδοσιακές κομματικές δομές.
Για τη συγκρότηση του ψηφοδελτίου επιλέχθηκαν πρόσωπα από διαφορετικούς επαγγελματικούς και κοινωνικούς χώρους. Ανάμεσά τους βρίσκονται πανεπιστημιακοί, γιατροί, επιστήμονες, καλλιτέχνες, νομικοί και ακτιβιστές.
Επικεφαλής του ψηφοδελτίου τέθηκε ο Ίλια Σρντάνοβιτς, καθηγητής Ιατρικής στο Νόβι Σαντ και καρδιολόγος. Η πρώτη θέση στο ψηφοδέλτιο, ωστόσο, δεν συνεπάγεται αυτομάτως ότι θα αναλάβει και την πρωθυπουργία.
Για την έγκριση του συνδυασμού κατατέθηκαν 69.099 επικυρωμένες υπογραφές υποστήριξης, έναντι των 10.000 που απαιτούσε η νομοθεσία.
Η σύνθεση του ψηφοδελτίου αποτυπώνει την προσπάθεια των διοργανωτών να διευρύνουν την απήχησή τους πέρα από τα πανεπιστήμια. Το στοίχημα ήταν να μετατραπεί η κοινωνική δυσαρέσκεια σε πολιτική εκπροσώπηση, με πρόσωπα που δεν συνδέονται απαραίτητα με την παραδοσιακή κομματική ιεραρχία.
Σερβία: Ο Ντέγιαν Μποντιρόγκα και η θέση του στο ψηφοδέλτιο
Ανάμεσα στα πιο αναγνωρίσιμα πρόσωπα της «Φοιτητικής Λίστας» βρίσκεται ο Ντέγιαν Μποντιρόγκα, ο οποίος έχει συνδέσει το όνομά του με μεγάλες επιτυχίες του σερβικού μπάσκετ και με την παρουσία του στον Παναθηναϊκό.
Ο πρώην αρχηγός του ελληνικού συλλόγου συμμετέχει στο ψηφοδέλτιο στην 24η θέση. Η δημόσια υποστήριξή του στις φοιτητικές κινητοποιήσεις είχε εκδηλωθεί ήδη από το 2024, πριν από την εκλογική αναμέτρηση.
Την ημέρα των εκλογών ψήφισε στο Βελιγράδι και τοποθετήθηκε υπέρ της αλλαγής και της μεγαλύτερης συμμετοχής των πολιτών στη λειτουργία του κράτους.
Σερβία: Τι θέλει να αλλάξει η «Φοιτητική Λίστα»
Η καταπολέμηση της διαφθοράς και η ενίσχυση της λογοδοσίας αποτελούν τους βασικούς άξονες του προγράμματος του συνδυασμού.
Μεταξύ των προτεραιοτήτων της είναι η ενίσχυση της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης, ο έλεγχος της διαχείρισης του δημόσιου χρήματος και η μεγαλύτερη διαφάνεια στις δημόσιες συμβάσεις.
Στο πρόγραμμα περιλαμβάνονται, επίσης, προτάσεις για την παιδεία, την υγεία και την καθημερινότητα των πολιτών, όπως η παροχή δωρεάν σχολικών βιβλίων και η μείωση των τιμών των φαρμάκων.
Η εκλογική της επιτυχία, ωστόσο, δε σημαίνει ότι όλα τα μέλη της έχουν κοινές απόψεις για κάθε πολιτικό ζήτημα.
Οι θέσεις για τις σχέσεις της Σερβίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση, τη Ρωσία και το Κόσοβο δεν συγκροτούν ένα ενιαίο και απολύτως σαφές πλαίσιο εξωτερικής πολιτικής. Η διαφοροποίηση αυτή ενδέχεται να αποτελέσει μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για τη λειτουργία μιας πιθανής κυβέρνησης.
Η επόμενη ημέρα για τη Σερβία
Το κρίσιμο ερώτημα είναι πλέον αν η «Φοιτητική Λίστα» μπορεί να περάσει από την οργάνωση μαζικών κινητοποιήσεων στην άσκηση κυβερνητικής εξουσίας.
Η διακυβέρνηση απαιτεί συγκεκριμένες αποφάσεις, κατανομή αρμοδιοτήτων και συντονισμό σε ζητήματα στα οποία οι υποψήφιοι δεν έχουν απαραίτητα τις ίδιες απόψεις. Η απουσία ενός παραδοσιακού κομματικού αρχηγού, που αποτέλεσε χαρακτηριστικό του κινήματος, δημιουργεί διαφορετικές απαιτήσεις σε κοινοβουλευτικό επίπεδο.
Η νέα κοινοβουλευτική πλειοψηφία θα κληθεί να αποδείξει ότι μπορεί να εφαρμόσει τις δεσμεύσεις της για τη διαφάνεια, την καταπολέμηση της διαφθοράς και τη λειτουργία των θεσμών.
Η πορεία της θα έχει σημασία και για τις σχέσεις της Σερβίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση, τη Ρωσία και τους γείτονές της στα Βαλκάνια.
Διαβάστε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο.
