Ο Στίβεν Χόκινγκ υπήρξε μία από τις πιο αναγνωρίσιμες μορφές της σύγχρονης επιστήμης. Μια νέα βιογραφία του, όμως, επιχειρεί να δείξει και τον άνθρωπο πίσω από τον παγκόσμιο μύθο. Έναν εξαιρετικά ευφυή και επίμονο επιστήμονα, αλλά ταυτόχρονα έναν άνθρωπο με έντονη φιλοδοξία, αυτοπροβολή και ναρκισσιστικές συμπεριφορές.
Στίβεν Χόκινγκ: Οι δύο γάμοι, οι απιστίες και οι φήμες περί κακοποίησης
Ο βετεράνος συγγραφέας επιστημονικών βιβλίων Γκράχαμ Φαρμέλο έγραψε τη βιογραφία του Χόκινγκ με την έγκριση της οικογένειάς του. Σε αυτήν δεν περιορίζεται μόνο στα επιστημονικά επιτεύγματά του, αλλά μέσα από τα λόγια ανθρώπων που τον γνώριζαν καλά αποκαλύπτει τις πιο «δύσκολες» πτυχές της προσωπικότητάς του.
Στίβεν Χόκινγκ: Η επιστημονική ιδιοφυΐα
Η ιστορία της επιστημονικής πορείας του Χόκινγκ παραμένει εντυπωσιακή.
Τάδε έφη Στίβεν Χόκινγκ: Τα σημαντικότερα αποφθέγματα του διάσημου αστροφυσικού
Στις αρχές της δεκαετίας του 1960, όταν βρισκόταν στο Κέιμπριτζ για το διδακτορικό του υπό την επίβλεψη του αστροφυσικού Ντένις Σκιάμα, διαγνώστηκε με νόσο του κινητικού νευρώνα. Οι γιατροί του έδιναν λιγότερο από μία δεκαετία ζωής.
Παρά τη σταδιακή απώλεια της κινητικότητας και της ομιλίας του, ο Χόκινγκ συνέχισε την έρευνα. Επηρεάστηκε βαθιά από το έργο του Ρότζερ Πένροουζ πάνω στη βαρυτική κατάρρευση των νεκρών άστρων και στις μαύρες τρύπες.
Το «τελευταίο αντίο» στον Στίβεν Χόκινγκ – Δίπλα στον Νεύτωνα και τον Δαρβίνο η τέφρα του
Το 1970, οι δύο επιστήμονες δημοσίευσαν σημαντική εργασία για τις ιδιομορφίες της γενικής σχετικότητας και τη σχέση τους με την απαρχή του σύμπαντος.
Τέσσερα χρόνια αργότερα ήρθε το σπουδαιότερο ίσως επίτευγμά του. Ο Χόκινγκ υποστήριξε ότι οι μαύρες τρύπες δεν είναι στην πραγματικότητα απολύτως «μαύρες», αλλά εκπέμπουν μια αμυδρή ακτινοβολία σωματιδίων, η οποία έγινε γνωστή ως ακτινοβολία Χόκινγκ και τελικά μπορεί να οδηγήσει στην εξάτμισή τους.
Τα σημαντικότερα επιστημονικά επιτεύγματα του Χόκινγκ είχαν σε μεγάλο βαθμό πραγματοποιηθεί πριν γίνει παγκόσμια διασημότητα. Ακολούθησαν οι εμφανίσεις του από το Star Trek μέχρι τους Simpsons, αλλά και η βραβευμένη με Όσκαρ ταινία «Η Θεωρία των Πάντων» το 2014.
Στίβεν Χόκινγκ: Όχι «ο νέος Αϊνστάιν»
Η νέα βιογραφία επιχειρεί, παράλληλα, να τοποθετήσει την επιστημονική κληρονομιά του Χόκινγκ στις πραγματικές της διαστάσεις.
«Έφυγε» από τη ζωή στα 76 του χρόνια ο αστροφυσικός Στίβεν Χοκινγκ
Το έργο του στις μαύρες τρύπες και ειδικότερα η ανακάλυψη της ακτινοβολίας Χόκινγκ θεωρούνται εξαιρετικά σημαντικά. Ωστόσο, η σύγκρισή του συνολικά με τον Άλμπερτ Αϊνστάιν δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα της επιστημονικής του συνεισφοράς.
Ο Χόκινγκ είχε πολύ πιο συγκεκριμένη εξειδίκευση, ενώ οι τοποθετήσεις του έξω από το πεδίο του δεν ήταν πάντα επιτυχημένες. Ο φυσικός Πίτερ Χιγκς, μάλιστα, είχε χαρακτηρίσει ορισμένες από αυτές «εντελώς ανοησίες», υποστηρίζοντας ότι ο Χόκινγκ έκανε δηλώσεις για ζητήματα που δεν κατανοούσε επαρκώς.
Στίβεν Χόκινγκ: Οι αποκαλύψεις από τους ανθρώπους που τον γνώριζαν καλά
Και κάπου εδώ αρχίζει η άλλη ιστορία του Στίβεν Χόκινγκ.
Ενώ οι επαγγελματίες συνάδελφοί του μιλούσαν κυρίως για εκείνον με σεβασμό και αγάπη, συχνά οι άνθρωποι που βρίσκονταν πιο κοντά του περιγράφουν έναν διαφορετικό χαρακτήρα.
Ο πατέρας του, Φρανκ, ανησυχούσε ήδη από την εφηβεία του ότι ο Στίβεν «εξελισσόταν σε έναν εγωιστικό χαρακτήρα… σαν ένα μικρό αγόρι που έπαιρνε τα πάντα αλλά έδινε ελάχιστα σε αντάλλαγμα».
Η σχέση του με την αδελφή του Μέρι φαίνεται πως ήταν επίσης δύσκολη. Εκείνη τον αποκαλούσε έναν από τους πιο εγωκεντρικούς ανθρώπους που είχε γνωρίσει ποτέ.
Στην Οξφόρδη, ορισμένοι φίλοι του τον θεωρούσαν μάλλον τεμπέλη και κακομαθημένο, ενώ στο Κέιμπριτζ περιγράφεται ως «ενοχλητικά υπεροπτικός».
Ο μικρότερος γιος του, από την πλευρά του, θυμάται έναν πατέρα «εξαιρετικά ανταγωνιστικό», ο οποίος δεν άφηνε ούτε τον ίδιο, ούτε τα αδέλφια του να κερδίσουν στα επιτραπέζια παιχνίδια.
Στίβεν Χόκινγκ: Οι «αυταρχικές» απαιτήσεις και η Τζέιν
Ιδιαίτερα δύσκολη παρουσιάζεται στη βιογραφία η σχέση του με την πρώτη του σύζυγο, Τζέιν.
Η αμείλικτη χλεύη από την πλευρά του Χόκινγκ, των θρησκευτικών της πεποιθήσεων συνέβαλε στις εντάσεις του γάμου τους, ενώ οι θυσίες που έκανε η ίδια συχνά περνούσαν απαρατήρητες.
Η μετάβαση από σύζυγος και σύντροφος σε βασική φροντίστρια ενός ανθρώπου με βαριά αναπηρία ήταν από μόνη της εξαιρετικά δύσκολη. Σύμφωνα με τη βιογραφία, οι «αυταρχικές» απαιτήσεις του Χόκινγκ και η αδιαφορία του για τα ενδιαφέροντα της Τζέιν ενίσχυσαν ακόμη περισσότερο την απομόνωσή της».
Ο θετός αδελφός του, Έντουαρντ, δήλωσε: «Ποτέ δεν ένιωσα πραγματικά κοντά στον Στίβεν… φαίνεται πολύ ψυχρός».
Ακόμη και η μητέρα του, Ίζομπελ, κατέγραφε στο ημερολόγιό της την απογοήτευσή της από τον τρόπο με τον οποίο ο γιος της αντιμετώπιζε τους ανθρώπους.
«Υποθέτω ότι αυτό που σε άλλους ανθρώπους θα ήταν απλώς κακή συμπεριφορά, σε αυτόν είναι συγχωρητέα μεγαλοπρέπεια», έγραφε χαρακτηριστικά.
Στίβεν Χόκινγκ: Το «φλερτ» και οι πιο άβολες ιστορίες
Ορισμένες από τις ιστορίες που περιλαμβάνονται στη βιογραφία είναι ακόμη πιο δύσκολες.
Ο Χόκινγκ είχε ιδιαίτερη εμμονή με τη Μέριλιν Μονρόε και, σύμφωνα με όσα περιγράφονται, στα γενέθλιά του προσλήφθηκε σωσίας της για να του τραγουδήσει το «I want to be loved by you» με «ψιθυριστή φωνή».
Ο Φαρμέλο αναφέρει ότι στη συγκεκριμένη περίσταση ο Χόκινγκ φλέρταρε με τη σωσία της Μονρό, και θέτει ένα ευρύτερο ερώτημα: θα αντιμετωπιζόταν με τον ίδιο τρόπο αν ο Χόκινγκ δεν ήταν άνθρωπος με αναπηρία;
Στο ίδιο πλαίσιο αναφέρονται οι επισκέψεις του σε στριπτιτζάδικα, αλλά και ένα ταξίδι στο νησί του Τζέφρι Έπσταϊν πριν από την καταδίκη του.
Εντύπωση προκαλεί ένα περιστατικό που δείχνει τον έντονα ανταγωνιστικό χαρακτήρα του. Μετά τη νίκη του σε επιστημονικό στοίχημα, οι αντίπαλοί του κλήθηκαν να δώσουν διαλέξεις φορώντας μπλουζάκια με εικόνες ημίγυμνων γυναικών.
Στίβεν Χόκινγκ: Η αναγνώριση στους άλλους επιστήμονες
Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που θέτει η βιογραφία αφορά τον τρόπο με τον οποίο ο Χόκινγκ αντιμετώπιζε τη συνεισφορά άλλων επιστημόνων.
Ο Φαρμέλο τον περιγράφει ως ιδιαίτερα κακό στο να αποδίδει τη δέουσα επιστημονική αναγνώριση στους συνεργάτες και συναδέλφους του. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν η σχέση του με τον Ρότζερ Πένροουζ, η επιρροή του οποίου δεν αναγνωρίστηκε πάντα στον βαθμό που θα έπρεπε.
Ακόμη πιο χαρακτηριστική ήταν η περίπτωση του φυσικού Τζέικομπ Μπέκενσταϊν. Ο Χόκινγκ είχε χλευάσει την ιδέα του για τη σχέση ανάμεσα στο εμβαδόν της επιφάνειας μιας μαύρης τρύπας και την εντροπία της. Αργότερα διαπίστωσε ότι ο Μπέκενσταϊν είχε δίκιο και, σύμφωνα με τον Φαρμέλο, ουσιαστικά υιοθέτησε την ιδέα χωρίς να αποδώσει στον συνάδελφό του την αναγνώριση που του αναλογούσε.
Αυτό, όπως αναφέρει ο βιογράφος, «απογοήτευσε μερικούς από τους φίλους του Στίβεν».
Η ανταγωνιστικότητα του Χόκινγκ δεν περιοριζόταν μόνο στους συναδέλφους του.
Ο Φαρμέλο αναφέρει ότι μπορούσε να είναι υποστηρικτικός και ευγενικός σύμβουλος για τους φοιτητές του. Ωστόσο, όταν ένας από αυτούς παρουσίασε ένα επιχείρημα που υποστήριζε ότι ο Χόκινγκ έκανε λάθος σε μια υπόθεση σχετικά με τις μαύρες τρύπες, ο ίδιος προσπάθησε να τον αποβάλει από το διδακτορικό πρόγραμμα του Κέιμπριτζ.
Παράλληλα, ορισμένοι συνάδελφοί του θεωρούσαν ότι οι ομιλίες του ήταν εγωκεντρικές και ότι σπάνια αναγνώριζε δημοσίως τη συμβολή των άλλων.
Στίβεν Χόκινγκ: Η αναπηρία και η «συγχωρητέα μεγαλοφυΐα»
Ο Φαρμέλο εκτιμά ότι πολλοί συνάδελφοι απέφευγαν να μιλήσουν δημόσια για τις συγκεκριμένες συμπεριφορές του Χόκινγκ επειδή φοβούνταν ότι τα σχόλιά τους θα θεωρούνταν κακόβουλα.
Το ζήτημα, όμως, δεν είναι απλώς η συμπεριφορά ενός διάσημου επιστήμονα. Είναι και ο τρόπος με τον οποίο η κοινωνία αντιμετωπίζει τους ανθρώπους με αναπηρία.
Η εικόνα του Χόκινγκ ως αλύγιστου επιστήμονα που ξεπέρασε μια βαριά ασθένεια δημιούργησε έναν ισχυρό μύθο. Μέσα σε αυτόν τον μύθο, συμπεριφορές που σε οποιονδήποτε άλλον θα θεωρούνταν αγένεια, αλαζονεία ή αυταρχισμός μπορούσαν να αντιμετωπίζονται ως «ιδιορρυθμίες της ιδιοφυΐας».
Αυτό ακριβώς είναι το άβολο συμπέρασμα, ότι δηλαδή η αντιμετώπιση του Χόκινγκ ως οποιουδήποτε άλλου επιστήμονα, με τα ίδια μέτρα και τα ίδια κριτήρια, θα μπορούσε να αποτελέσει θετικό βήμα για τα άτομα με αναπηρία στον χώρο της επιστήμης, όπου εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές ελλείψεις στις απαραίτητες διευκολύνσεις.
Διαβάστε όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο.
