Η πιθανή επίθεση των ΗΠΑ στο Ιράν επανέρχεται δυναμικά στο διεθνές προσκήνιο, με το γεωπολιτικό ρίσκο να αυξάνεται στη Μέση Ανατολή και τις επιπτώσεις να αγγίζουν άμεσα την Ευρώπη και την Ελλάδα.
Στην εκπομπή «Οι Συμφοιτητές», που προβάλλεται κάθε Τετάρτη στο YouTube, η Μάρα Ζαχαρέα και ο Γιώργος Κουβαράς φιλοξένησαν τον αναλυτή γεωπολιτικού ρίσκου, Άγγελο Χωριανόπουλο, ο οποίος σκιαγράφησε το ευρύτερο στρατηγικό πλαίσιο πίσω από τις κινήσεις της Ουάσιγκτον.
Σύμφωνα με τα όσα είπε, ο πυρήνας της στρατηγικής του Ντόναλντ Τραμπ δεν είναι απλώς το Ιράν, αλλά η «αποκινεζοποίηση»: η εκδίωξη ή ο περιορισμός των κινεζικών συμφερόντων από τις περιοχές αυτές και της επιρροής σε καίριες γεωγραφικές ζώνες.
Το Ιράν αποτελεί κρίσιμο ενεργειακό κρίκο για την Κίνα, καθώς σημαντικές ροές ενέργειας κατευθύνονται προς την ασιατική υπερδύναμη. Ο έλεγχος ή η αναδιάταξη αυτών των ροών επηρεάζει άμεσα τον κινεζικό βιομηχανικό μηχανισμό.
«Η Κίνα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό και από την ενέργεια η οποία πηγαίνει από το Ιράν προς την Κίνα και από άλλες ενεργειακές ροές της Μέσης Ανατολής τις οποίες όμως τις ελέγχει το Ιράν. Οπότε προσπαθεί να ελέγξει τη ροή ενέργειας, η οποία πηγαίνει προς την Κίνα. Κάτι αντίστοιχο είχαμε δει και στη Βενεζουέλα, όπου και εκεί πέρα έχουμε αντίστοιχες ενεργειακές ροές από τη Βενεζουέλα προς την Κίνα» είπε χαρακτηριστικά ο Άγγελος Χωριανόπουλος.
Η λογική αυτή, όπως επισημάνθηκε, δεν περιορίζεται στη Μέση Ανατολή. Η υπόθεση της Γροιλανδίας και των σπανίων γαιών – κρίσιμων για data centers, τεχνητή νοημοσύνη και προηγμένα οπλικά συστήματα – εντάσσεται στο ίδιο στρατηγικό αφήγημα.
Αναλύοντας τη στρατιωτική κινητικότητα στην περιοχή, ο Άγγελος Χωριανόπουλος εκτίμησε ότι το σενάριο ενός περιορισμένου πλήγματος ακριβείας φαίνεται να απομακρύνεται.
Η παρουσία πολλαπλών αεροπλανοφόρων, βάσεων στον Ινδικό Ωκεανό και στη Μέση Ανατολή, καθώς και η ένταση της προετοιμασίας, παραπέμπουν σε πολυήμερες – ίσως και πολυεβδομαδιαίες – επιχειρήσεις, τόνισε ο αναλυτής γεωπολιτικού ρίσκου στους «Συμφοιτητές».
Το Ισραήλ, που εδώ και καιρό πιέζει για πιο σκληρή στάση έναντι της Τεχεράνης, φαίνεται να θεωρεί ότι μπορεί να διαχειριστεί μια γενικευμένη ανάφλεξη. Αντίθετα, η Τουρκία επιθυμεί τη διατήρηση του status quo, καθώς ενδεχόμενη αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν θα μπορούσε να επηρεάσει τις ισορροπίες στο κουρδικό ζήτημα.
Μια ευρείας κλίμακας σύγκρουση θα είχε άμεσες συνέπειες στις τιμές του πετρελαίου. Το ενεργειακό κόστος θα μετακυλιστεί στα βιομηχανικά προϊόντα, ιδίως σε αγαθά που παράγονται στην Κίνα με ενεργειακή εξάρτηση από τη Μέση Ανατολή. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, ήδη πιεσμένη από ενεργειακές κρίσεις τα προηγούμενα έτη, θα βρεθεί αντιμέτωπη με νέο κύμα πληθωρισμού.
«Σίγουρα, και ένα ντόμινο ανόδου των τιμών στα αγαθά τα οποία κατασκευάζονται σε κινεζικά εργοστάσια, τα οποία λειτουργούν με κινεζική ενέργεια. Να το θυμόμαστε αυτό. Οπότε η Ευρώπη σίγουρα, δεν την ευνοεί μια τέτοια εξέλιξη, θα πιεστεί πάρα πολύ. Εγώ κι εσείς εννοώ η Ευρώπη... Οπότε, ναι, η Ευρώπη δεν έχει κάποια επίσημη θέση αλλά είναι αρνητικό, πάρα πολύ για την Ευρωπαϊκή Ένωση αυτό.» είπε χαρακτηριστικά ο Άγγελος Χωριανόπουλος.
Οι επιπτώσεις στην Ελλάδα
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον γεωπολιτικής αβεβαιότητας, η Ελλάδα επιχειρεί να αναβαθμίσει τον ρόλο της ως ενεργειακός και εμπορικός κόμβος.
Οι συνεργασίες με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, καθώς και ενεργειακές επενδύσεις διεθνών κολοσσών, εντάσσονται σε έναν ευρύτερο διάδρομο που συνδέει Ανατολική Ευρώπη, Ανατολική Μεσόγειο και Ασία.
Ωστόσο, η αυξημένη γεωπολιτική αξία συνεπάγεται και αυξημένο ρίσκο. Η πρόσφατη συζήτηση για υποθέσεις κατασκοπείας και κινεζικής δραστηριότητας σε ευρωπαϊκό έδαφος καταδεικνύει ότι ο ανταγωνισμός ΗΠΑ–Κίνας διαπερνά πλέον και τον ευρωπαϊκό χώρο.
Το ερώτημα αν θα επικρατήσει η διπλωματία ή η στρατιωτική λύση παραμένει ανοιχτό. Με τα σημερινά δεδομένα, η πιθανότητα στρατιωτικής κλιμάκωσης εμφανίζεται αυξημένη, τόνισε ο Άγγελος Χωριανόπουλος.