Γιάννης Λασπιάς: « Η ενσυναίσθηση είναι η μοναδική μας ελπίδα»

«Αλιγάτορες» του Andrew Keatley με σπουδαίους πρωταγωνιστές

Ακούστε το άρθρο --:-- λεπτά

Η θεατρική παράσταση «Αλιγάτορες» του Andrew Keatley, σε σκηνοθεσία Γιάννη Λασπιά, αναδείχθηκε δίκαια σε μία από τις πλέον επιτυχημένες παραγωγές της φετινής χρονιάς. Με διαδοχικά sold out και έντονο ενδιαφέρον από το κοινό, το ψυχολογικό θρίλερ που φιλοξενήθηκε στο Auditorium κατάφερε να γίνει σημείο αναφοράς στη νυχτερινή Αθήνα, χάρη στη σκηνοθετική του δύνσμη αλλά και τις καθηλωτικές ερμηνείες των πρωταγωνιστών του.

Γιάννης Λασπιάς

Η πλοκή περιστρέφεται γύρω από τον ακαδημαϊκό Ντάνιελ Τέρνερ (τον οποίο υποδύεται ο Γεράσιμος Γεννατάς), του οποίου η καθημερινότητα διαλύεται μετά από μια καταγγελία για παρενόχληση που φέρεται να διέπραξε χρόνια πριν. Στον στενό του κύκλο, η σύζυγός του (Φαίη Ξυλά) και η δικηγόρος του (Αθηνά Χατζηαθανασίου) παλεύουν με τις δικές τους εσωτερικές συγκρούσεις, την ώρα που η ανήλικη κόρη του (Αναστασία Τσιλιμπίου) γίνεται ο αδύναμος κρίκος που δέχεται όλη την πίεση και την οργή του κοινωνικού περίγυρου.

Με αφορμή την παράσταση, ο δημοφιλής δημιουργός ανοίγει έναν διάλογο για την ανάγκη προστασίας του τεκμηρίου της αθωότητας σε μια εποχή που η «δικαιοσύνη των social media» σπεύδει να καταδικάσει, αλλά και για τη δική του προσωπική διαδρομή στην τέχνη.

Στους "Αλιγάτορες" βλέπουμε μια κοινωνία που σπεύδει να δικάσει και να καταδικάσει τον Ντάνιελ Τέρνερ πριν αποφανθεί η δικαιοσύνη. Πιστεύετε ότι στην εποχή των social media, το τεκμήριο της αθωότητας έχει αντικατασταθεί οριστικά από το "ένστικτο του όχλου";

Δυστυχώς, βιώνουμε μια εποχή όπου η ταχύτητα της πληροφορίας έχει εκμηδενίσει τον χρόνο που απαιτείται για σκέψη και ψυχραιμία. Το «τεκμήριο της αθωότητας», που αποτελεί θεμέλιο του νομικού μας πολιτισμού, μοιάζει συχνά με μια πολυτέλεια που ο ψηφιακός λαϊκισμός δεν αντέχει. Στο διαδίκτυο, ο καθένας γίνεται εισαγγελέας και ένορκος ταυτόχρονα, τροφοδοτώντας ένα συλλογικό ένστικτο που διψά για άμεση «κάθαρση», έστω και χωρίς αποδείξεις. Στους «Αλιγάτορες», αυτό που με ενδιέφερε να αναδείξω δεν είναι η ενοχή ή η αθωότητα του ήρωα καθαυτή, αλλά το πώς η δημόσια κατακραυγή λειτουργεί ως μηχανισμός αποανθρωποποίησης. Όταν ο όχλος επιτίθεται, δεν βλέπει πια έναν άνθρωπο, μια οικογένεια ή τα παιδιά του, αλλά έναν στόχο.

Γιάννης Λασπιάς

Πώς τοποθετείστε απέναντι στη σύγκρουση που γεννιέται ανάμεσα στην ηθική υποχρέωση να ακούσουμε τα θύματα και στην ανάγκη να προστατεύσουμε το Κράτος Δικαίου; Ποια είναι η γνώμη σας για το κίνημα #metoo;

Το κίνημα #metoo άλλαξε ριζικά τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε την κατάχρηση εξουσίας, επιβάλλοντας τον σεβασμό σε όποιον βρίσκει το σθένος να μιλήσει. Αυτή η φωνή είναι ο πυρήνας του έργου μας. Παρόλα αυτά, υπάρχει μια λεπτή γραμμή που χωρίζει την

αλληλεγγύη από την τυφλή τιμωρητική διάθεση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Η υποκατάσταση του Κράτους Δικαίου από τη δημόσια διαπόμπευση δεν προάγει τα ανθρώπινα δικαιώματα, αλλά οδηγεί σε μια νέα μορφή βαρβαρότητας. Οφείλουμε να στεκόμαστε δίπλα στα θύματα χωρίς να θυσιάζουμε τις θεσμικές εγγυήσεις που μας προστατεύουν από τον ψηφιακό λιθοβολισμό.

Έχοντας υπογράψει έργα για τη γυναικεία φύση, όπως το καθηλωτικό "Camille Claudel Mudness" και το εμβληματικό "Ένα δικό σου δωμάτιο", το όνομά σας έχει συνδεθεί με την προάσπιση της αυτοδιάθεσης. Πώς αποκωδικοποιείτε τους «κραδασμούς» που νιώθουμε σήμερα στην κοινωνία μας;

Είναι ανησυχητικό, αλλά μοιάζει σαν να κάνουμε βήματα προς τα πίσω, σε μια εποχή που ο συντηρητισμός προσπαθεί να επιβληθεί με έναν νέο, πιο αυταρχικό τρόπο. Δικαιώματα που παλέψαμε δεκαετίες για να κατακτήσουμε —με κυρίαρχο αυτό της αυτοδιάθεσης του σώματος— ξαφνικά τίθενται πάλι υπό αμφισβήτηση. Μια κοινωνία που επιλέγει τον έλεγχο αντί για την προστασία των μελών της και θυσιάζει τον ανθρωπισμό στον βωμό των προκαταλήψεων, χάνει τον προσανατολισμό της. Ζούμε σε μια εποχή βαρβαρότητας και επιβολής του ισχυρού. Η ενσυναίσθηση είναι η μοναδική μας ελπίδα για να παραμείνουμε πολιτισμένοι.

Γιάννης Λασπιάς

Υποκριτική, σκηνοθεσία και συγγραφή. Υπάρχει κάποια ιδιότητα που σας κερδίζει περισσότερο ή λειτουργούν ως συγκοινωνούντα δοχεία;

Πλέον βρίσκω γοητεία και στις τρεις πτυχές. Η συγγραφή είναι η μοναχική αφετηρία, ενώ η σκηνοθεσία είναι αναμφίβολα η πιο σύνθετη και απαιτητική διαδικασία. Ως σκηνοθέτης, επωμίζεσαι τη συνολική ευθύνη του οράματος, κάτι που απαιτεί τεράστια αποθέματα υπομονής. Από την άλλη, η υποκριτική είναι για μένα μια πιο «ξεκούραστη» διαδρομή, με την έννοια ότι καλείσαι να αφεθείς στις οδηγίες του σκηνοθέτη και να εστιάσεις αποκλειστικά στην αλήθεια του χαρακτήρα σου. Πιστεύω, πάντως, πως η εμπειρία πάνω στο σανίδι είναι το καλύτερο «σχολείο»: αν δεν έχεις νιώσει την ψυχολογία του ηθοποιού την ώρα της έκθεσης, είναι δύσκολο να αντιληφθείς τη θεατρική λειτουργία στην ολότητά της.

Κοιτάζοντας πίσω σε μια διαδρομή γεμάτη σημαντικούς σταθμούς, ποια θεωρείτε ως τα πιο καθοριστικά ορόσημα που σας διαμόρφωσαν;

Για να είμαι ειλικρινής, η λέξη «καριέρα» δεν υπήρξε ποτέ στο προσωπικό μου λεξικό. Για μένα, το πραγματικό στοίχημα είναι να μπορώ να εκφράζομαι ελεύθερα, να απολαμβάνω τη δουλειά μου και να παραμένω δοτικός και ευγενικός προς τους ανθρώπους γύρω μου. Όλα τα υπόλοιπα τα θεωρώ μια γλυκιά ματαιότητα. Στο τέλος της ημέρας, ο χρόνος μάς προσπερνά όλους και αυτό που μένει δεν είναι τα επιτεύγματα, αλλά το πώς επιλέξαμε να ζήσουμε και να χαρούμε το «εδώ και τώρα». Ειδικά σήμερα, η μεγαλύτερη επιτυχία είναι να βρίσκεις την ουσία στην καθημερινότητα· να αγαπάς και να αγαπιέσαι.