Ο Λευκός Οίκος δήλωσε ότι βρίσκεται σε ενεργές συζητήσεις σχετικά με μια πιθανή προσφορά για την αγορά της Γροιλανδίας. Γιατί, όμως, είναι τόσο σημαντική για τις ΗΠΑ;
Τραμπ: Δίνει έως 100.000 δολάρια σε κάθε Γροιλανδό για να γίνει Αμερικανός
Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επιμένει ότι οι ΗΠΑ χρειάζονται το νησί για λόγους εθνικής ασφάλειας και δεν έχει αποκλείσει ακόμη και τη χρήση στρατιωτικής δύναμης.
Ωστόσο, οι απαιτήσεις του έχουν απορριφθεί τόσο από την ηγεσία της Γροιλανδίας όσο και από τη Δανία, χώρα–μέλος του ΝΑΤΟ, στην οποία ανήκει η Γροιλανδία ως ημιαυτόνομο έδαφος.
Πού βρίσκεται η Γροιλανδία και γιατί έχει σημασία για τον Τραμπ;
Η Γροιλανδία, το μεγαλύτερο νησί στον κόσμο που δεν αποτελεί ήπειρο, βρίσκεται στην Αρκτική. Με έκταση περίπου 2,2 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα, είναι σχεδόν έξι φορές μεγαλύτερη από τη Γερμανία.
Πρόκειται επίσης για το πιο αραιοκατοικημένο έδαφος στον πλανήτη, με πληθυσμό περίπου 56.000 ανθρώπων, στην πλειονότητά τους αυτόχθονες Ινουίτ.
Η γεωγραφική της θέση, ανάμεσα στη Βόρεια Αμερική και την Αρκτική, την καθιστά στρατηγικό σημείο για συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης σε περίπτωση πυραυλικών επιθέσεων, καθώς και για την παρακολούθηση πλοίων στην ευρύτερη περιοχή.
Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, οι ΗΠΑ είχαν εξετάσει το ενδεχόμενο εγκατάστασης πυρηνικών πυραύλων στο νησί, αλλά το σχέδιο εγκαταλείφθηκε λόγω τεχνικών δυσκολιών και αντιδράσεων της Δανίας.
Η διαστημική βάση Pituffik, γνωστή παλαιότερα ως αεροπορική βάση Thule, λειτουργεί από τις ΗΠΑ από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και σήμερα χρησιμοποιείται για την παρακολούθηση πυραυλικών απειλών. Περίπου το 80% της Γροιλανδίας καλύπτεται από πάγους, με αποτέλεσμα οι περισσότεροι κάτοικοι να ζουν στη νοτιοδυτική ακτή, γύρω από την πρωτεύουσα Νουούκ.
Η οικονομία της Γροιλανδίας βασίζεται κυρίως στην αλιεία και στηρίζεται σε σημαντικές επιδοτήσεις από τη δανική κυβέρνηση.
Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, αυξάνεται το ενδιαφέρον για τους φυσικούς της πόρους, όπως τα σπάνια μέταλλα, το ουράνιο και το σίδηρο. Οι επιστήμονες εκτιμούν επίσης ότι μπορεί να διαθέτει σημαντικά αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Οι πόροι αυτοί ενδέχεται να γίνουν πιο προσβάσιμοι λόγω της κλιματικής αλλαγής και της τήξης των πάγων που καλύπτουν το νησί.
Οι πολύτιμοι ορυκτοί πόροι αποτελούν βασικό άξονα της πολιτικής Τραμπ και σε άλλες περιοχές του κόσμου, όπως και στις σχέσεις του με την Ουκρανία.
Παρόλα αυτά, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει δηλώσει: «Χρειαζόμαστε τη Γροιλανδία για λόγους εθνικής ασφάλειας, όχι για τα ορυκτά». Έχει επίσης υποστηρίξει ότι «η Γροιλανδία είναι γεμάτη από ρωσικά και κινεζικά πλοία».
Πολλοί Ρεπουμπλικάνοι νομοθέτες συμφωνούν με την άποψη ότι η ασφάλεια των ΗΠΑ απειλείται από τη Ρωσία και την Κίνα.
Τι έχει πει ο Τραμπ για τον έλεγχο της Γροιλανδίας από τις ΗΠΑ;
Ο Τραμπ επανέλαβε τις εκκλήσεις του για αμερικανικό έλεγχο της Γροιλανδίας μετά από πρόσφατη στρατιωτική επιχείρηση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα, κατά την οποία συνελήφθησαν και μεταφέρθηκαν στη Νέα Υόρκη ο πρόεδρος της χώρας, Νικολάς Μαδούρο, και η σύζυγός του.
Ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας, Γενς Φρέντερικ Νίλσεν, απάντησε λέγοντας «φτάνει πια», χαρακτηρίζοντας την ιδέα αμερικανικού ελέγχου «φαντασίωση».
Παρά τις αντιδράσεις, ο Τραμπ και οι συνεργάτες του συνέχισαν τις πιέσεις. Ο Λευκός Οίκος ανέφερε ότι εξετάζονται διάφορα σενάρια για την απόκτηση του νησιού, συμπεριλαμβανομένης και της «χρήσης του αμερικανικού στρατού».
Ο στενός του συνεργάτης Στίβεν Μίλερ δήλωσε πως «κανείς δεν πρόκειται να πολεμήσει τις ΗΠΑ για το μέλλον της Γροιλανδίας».
Την ίδια περίοδο, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο φέρεται να είπε σε νομοθέτες ότι το αμερικανικό σχέδιο είναι η αγορά και όχι η εισβολή στο νησί.
Εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ τόνισε ότι το βάρος δίνεται στη δημιουργία «μακροχρόνιων εμπορικών σχέσεων» και υπογράμμισε πως οι ΗΠΑ έχουν «κοινούς αντιπάλους» με τη Δανία και τα υπόλοιπα μέλη του ΝΑΤΟ.
Ο Τραμπ είχε κάνει και στο παρελθόν, το 2019, πρόταση αγοράς της Γροιλανδίας, κατά την πρώτη του θητεία, όμως είχε λάβει αρνητική απάντηση.
Επανέφερε το ενδιαφέρον του λίγο μετά την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο, τον Ιανουάριο του 2025.
Τον Μάρτιο, ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς επισκέφθηκε τη Γροιλανδία και σε ομιλία του κατηγόρησε τη Δανία ότι δεν επενδύει αρκετά για την προστασία του εδάφους.
Νέα ένταση προκλήθηκε στα τέλη του 2025, όταν ο Τραμπ διόρισε ειδικό απεσταλμένο για τη Γροιλανδία τον Τζεφ Λάντρι, ο οποίος έχει μιλήσει ανοιχτά για ένταξη του νησιού στις ΗΠΑ.
Τι λένε η Δανία και οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ για τη Γροιλανδία;
Η Γροιλανδία δε διαθέτει ανεξάρτητες ένοπλες δυνάμεις και δεν είναι μέλος του ΝΑΤΟ, αλλά συμμετέχει στη συμμαχία μέσω της Δανίας.
Η στάση του Τραμπ προκάλεσε σοκ στην Κοπεγχάγη, η οποία διατηρούσε παραδοσιακά στενές σχέσεις με την Ουάσιγκτον.
Η Δανή πρωθυπουργός Μέτε Φρέντερικσεν προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε προσπάθεια κατάληψης της Γροιλανδίας θα σήμαινε το τέλος της μακρόχρονης διατλαντικής συμμαχίας.
Μαζί με τον Βρετανό πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ και τους ηγέτες της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Ιταλίας, της Πολωνίας και της Ισπανίας, υπέγραψαν κοινή δήλωση στην οποία αναφέρεται:
Η Γροιλανδία ανήκει στον λαό της και μόνο η Δανία και η Γροιλανδία μπορούν να αποφασίζουν για θέματα που αφορούν τις σχέσεις τους.
Γιατί η Δανία ελέγχει τη Γροιλανδία;
Παρότι γεωγραφικά ανήκει στη Βόρεια Αμερική, η Γροιλανδία ελέγχεται από τη Δανία,που βρίσκεται σχεδόν 3.000 χιλιόμετρα μακριά, εδώ και περίπου 300 χρόνια.
Το αμερικανικό ενδιαφέρον για τη Γροιλανδία έχει επίσης μακρά ιστορία και δύο προηγούμενες αμερικανικές κυβερνήσεις είχαν επιχειρήσει, χωρίς επιτυχία, να την αποκτήσουν.
Το νησί διοικούνταν ως αποικία έως τα μέσα του 20ού αιώνα και για μεγάλο διάστημα παρέμενε απομονωμένο και φτωχό.
Μετά την κατοχή της Δανίας από τη ναζιστική Γερμανία στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι ΗΠΑ εισέβαλαν στη Γροιλανδία, ιδρύοντας στρατιωτικές και ραδιοφωνικές βάσεις. Μετά το τέλος του πολέμου, οι αμερικανικές δυνάμεις παρέμειναν στο νησί.
Το 1951, αμυντική συμφωνία με τη Δανία έδωσε στις ΗΠΑ σημαντικό ρόλο στην άμυνα της Γροιλανδίας, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος κατασκευής και συντήρησης στρατιωτικών βάσεων.
Το 1953, η Γροιλανδία εντάχθηκε επίσημα στο Βασίλειο της Δανίας και οι κάτοικοί της απέκτησαν δανική υπηκοότητα.
Το 1979, δημοψήφισμα για την αυτοδιοίκηση έδωσε στη Γροιλανδία τον έλεγχο των περισσότερων εσωτερικών πολιτικών, με τη Δανία να διατηρεί την ευθύνη για την εξωτερική πολιτική και την άμυνα.
Σήμερα, στο νησί υπάρχει τόσο δανική όσο και αμερικανική στρατιωτική παρουσία.
Τι πιστεύουν οι κάτοικοι της Γροιλανδίας;
Απαντώντας στις απειλές του Τραμπ στις αρχές του 2026, ο πρωθυπουργός Νίλσεν δήλωσε: «Τέλος στις πιέσεις. Τέλος στις υπαινικτικές δηλώσεις. Τέλος στις φαντασιώσεις προσάρτησης. Είμαστε ανοιχτοί στον διάλογο και στις συζητήσεις, αλλά αυτό πρέπει να γίνεται μέσω των σωστών καναλιών και με σεβασμό στο διεθνές δίκαιο».
Δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι οι περισσότεροι κάτοικοι της Γροιλανδίας στηρίζουν την ανεξαρτησία από τη Δανία, αλλά η συντριπτική πλειονότητα απορρίπτει το ενδεχόμενο ένταξης στις ΗΠΑ.
Όταν ο Τραμπ πρωτοέθεσε την ιδέα αγοράς της Γροιλανδίας το 2019, πολλοί κάτοικοι είχαν αντιδράσει έντονα.
«Μας αντιμετωπίζει σαν εμπόρευμα που μπορεί να αγοράσει», είχε δηλώσει η Αλέκα Χάμοντ, η πρώτη γυναίκα πρωθυπουργός της Γροιλανδίας.
Γροιλανδία: «Θα καταλάβουμε τη Γροιλανδία με τον έναν ή με τον άλλον τρόπο»
O Ντόναλντ Τραμπ επιμένει στις εμπρηστικές δηλώσεις του για τη Γροιλανδία και προσπαθεί να ξεκαθαρίσει με κάθε τρόπο τις προθέσεις του.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ επανέλαβετ ην Κυριακή ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα καταλάβουν τη Γροιλανδία «με τον έναν ή με τον άλλον τρόπο», επειδή «αν δεν την καταλάβουμε εμείς, θα την καταλάβουν η Ρωσία ή η Κίνα».
«Το να κάνουμε μια συμφωνία είναι το εύκολο κομμάτι, αλλά με τον έναν ή τον άλλον τρόπο θα έχουμε τη Γροιλανδία», δήλωσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ μέσα από το Air Force One.
Ο Αμερικανός πρόεδρος διευκρίνισε ότι η Ουάσινγκτον δε μιλάει για βραχυπρόθεσμη «μίσθωση» της Γροιλανδίας, αλλά μόνο για την απόκτηση αυτού του δανεικού εδάφους. «Χρειαζόμαστε έναν τίτλο ιδιοκτησίας», είπε.
«Η Γροιλανδία πρέπει να κάνει τη συμφωνία, επειδή η Γροιλανδία δε θέλει να δει τη Ρωσία ή την Κίνα να αναλαμβάνουν τον έλεγχο», υποστήριξε ο Ντόναλντ Τραμπ, χλευάζοντας την άμυνα του αυτόνομου δανικού εδάφους.
«Βασικά, η άμυνά τους βασίζεται σε δύο έλκηθρα με σκύλους. Το ξέρετε αυτό; Ξέρετε ποια είναι η άμυνά τους; Δύο έλκηθρα με σκύλους», είπε. «Εν τω μεταξύ, βλέπουμε ρωσικά αντιτορπιλικά και υποβρύχια και κινεζικά αντιτορπιλικά και υποβρύχια παντού», πρόσθεσε ο Ντόναλντ Τραμπ.
«Δεν πρόκειται να αφήσουμε να συμβεί αυτό και, αν επηρεάσει το ΝΑΤΟ, ας είναι. Αλλά, ξέρετε, μας χρειάζονται περισσότερο από ό,τι εμείς τους χρειαζόμαστε, σας το λέω με βεβαιότητα», σχολίασε.
Η Δανία, στην οποία ανήκει η Γροιλανδία, είναι μέλος του ΝΑΤΟ όπως και οι Ηνωμένες Πολιτείες. Η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι μια αμερικανική επίθεση εναντίον οποιουδήποτε μέλους της Συμμαχίας θα σήμαινε «το τέλος των πάντων», συμπεριλαμβανομένων του ΝΑΤΟ και του συστήματος ασφαλείας που δημιουργήθηκε στο τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου.