Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένας βασιλιάς και μία... δύο... τρεις βασίλισσες. Γιατί ο τελευταίος Σάχης του Ιράν μπορεί να εισήγαγε τη γυναικεία ψήφο 8 χρόνια πριν την Ελβετία, ήθελε όμως μια γυναίκα που θα του χάριζε διάδοχο, ένα αγόρι. Εξ ου και οι πολλοί γάμοι.
Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή.
Το βασίλειο του Ιράν ήταν περιζήτητο σε όλη την οικουμένη, λόγω των φυσικών του πόρων – βλέπε πετρέλαιο – και της στρατηγικής του θέσης. Του την έπεφταν λοιπόν κάθε τόσο μια η Μεγάλη Βρετανία και μια η Ρωσία.
Κατά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο και παρόλο που ο μπαμπάς του πρίγκιπα ακόμα τότε του παραμυθιού μας είχε δηλώσει ουδετερότητα, εισέβαλαν και οι δύο, Άγγλοι και Ρώσοι, ως σύμμαχοι πια κατά της χιτλερικής Γερμανίας. Φοβούμενοι και οι Αμερικάνοι πως ο μπαμπάς Παχλαβί βοηθούσε κρυφά τη Γερμανία, τον εξόρισαν.
Και ανέλαβε, με τη στήριξη των δυτικών δυνάμεων, ο 22χρονος πρωτότοκος γιος, Μοχαμάντ Ρεζά Παχλαβί, που προοριζόταν ούτως ή άλλως για αυτόν τον ρόλο.
Το 1951 ο πρωθυπουργός του Ιράν, Μοχαμάντ Μοσαντέκ, κρατικοποίησε το πετρέλαιο, ως τότε υπο τη διαχείριση της Αγγλο-Ιρανικής εταιρίας πετρελαίου, κάτι που δεν άρεσε στη Μ. Βρετανία και τις ΗΠΑ. Ο Μοσαντέκ προσπαθούσε ταυτόχρονα να περιορίσει τη δύναμη του παλατιού σε ένα μοντέλο σαν εκείνο της Αγγλίας.
Τότε διοργανώθηκε λοιπόν από τις ξένες μυστικές υπηρεσίες πραξικόπημα κατά του πρωθυπουργού για την πλήρη επάνοδό στην εξουσία του Παχλαβί το 1953.
Διαδηλωτές υπέρ του Σάχη καίνε κομμουνιστικό περίπτερο κατά τη διάρκεια του πραξικοπήματος του 1953 (αρχείο AP Photos)
Ο Σάχης ζούσε μετά πλουσιοπάροχα, ενώ ηγούταν της Λευκής Επανάστασης για τον εκμοντερνισμό του κράτους. Την ίδια στιγμή συνεργαζόταν στενά με τη Δύση, ενώ παρείχε και στο Ισραήλ πετρέλαιο, μια συχνά κρυφή συνεργασία λόγω της αντίδρασης του αραβικού κόσμου.
Το 1967 ο Σάχης δέχθηκε ως δώρο από τις ΗΠΑ κι έναν πυρηνικό αντιδραστήρα με 93% εμπλουτισμένο ουράνιο για ερευνητικούς σκοπούς, ως μέρος μιας διμερούς συμφωνίας του 1957 για την ειρηνική χρήση της πυρηνικής ενέργειας. Ο κύριος λόγος και φόβος λοιπόν της μεγαλύτερης σημερινής διαμάχης με τη Δύση, δόθηκε κάποτε από την ίδια την Αμερική...
Την ίδια στιγμή μέρος του λαού ζούσε στη φτώχια και την εξαθλίωση. Το 1957 εγκαθιδρύθηκε και η Ιρανική μυστική υπηρεσία, η Savak, που έβρισκε και τιμωρούσε τους όποιους αντιφρονούντες.
Ένας εξόριστος κληρικός, που διαφωνούσε με τον πλούτο του παλατιού και τη στενή συνεργασία με τη Δύση, συγκέντρωσε τις δυσαρεστημένες φωνές κάτω από ένα θρησκευτικό αφήγημα κατά του Σάχη. Η δυσαρέσκεια που σιγοέβραζε εκφράστηκε τελικά με μεγάλες κινητοποιήσεις, πορείες κατά του καθεστώτος.
Και επειδή η ιστορία κάνει κύκλους, κάπως έτσι ξεκίνησε και η τωρινή κρίση κατά του θεοκρατικού καθεστώτος.
Iράν: Αιματηρές συγκρούσεις στις διαδηλώσεις – Τουλάχιστον 6 νεκροί
Και μια μικρή λεπτομέρεια: Οι ΗΠΑ βλέποντας προς τα πού πάει η κατάσταση, στήριξαν τον Αγιατολάχ, αντί για τον παλιό τους φίλο, τον Σάχη.
Το 1979 η Ιρανική Επανάσταση οδήγησε στην πτώση του Σάχη. Μην μπορώντας να πιστέψει πως μεγάλο μέρος του λαού του τον έβλεπε σαν αυταρχικό δικτάτορα και αποδυναμωμένος από λευχαιμία, δεν έφερε αντίσταση. Ανέβηκε σε ένα αεροπλάνο και κάπως έτσι τελείωσε το παραμύθι.
Δε ζήσαν αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα λοιπόν. Οι αυλικοί του βασιλιά έφυγαν καλπάζοντας μες στη νύχτα -ναι, με άλογα έφυγαν. Όσοι έμειναν πίσω, υπουργοί, στρατιωτικοί, επιχειρηματίες, εκτελέστηκαν μέσα σε έναν χρόνο από το νέο καθεστώς.
Ούτε οι πρίγκιπες και οι πριγκίπισσες, παιδιά της τελευταίας βασίλισσας, είχαν καλό τέλος. Ο διάδοχος, Ρεζά Παχλαβί, προσπαθεί ακόμα από τις ΗΠΑ να έχει κάποιο ρόλο στα πολιτικά της χώρας.
«Έτοιμος» να επιστρέψει στο Ιράν ο γιος του τελευταίου Σάχη της χώρας
Η αμέσως μικρότερη αδερφή του επέλεξε να μείνει μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας και ζει στην αφάνεια. Η μικρότερη αδερφή πέθανε στα 31 της χρόνια με νευρική ανορεξία από κατανάλωση βαρβιτουρικών, ενώ ο Βενιαμίν της οικογένειας αυτοκτόνησε, ζητώντας να σκορπιστούν οι στάχτες του στην Κασπία θάλασσα.
Κι εμείς, ανήκουμε σε μία γενιά που βιώνει από μακριά ή από ανησυχητικά πιο κοντά τη μία κρίση μετά την άλλη, καθώς το παραμύθι της σταθερότητας και της ειρήνης μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο καταρρέει μπροστά στα μάτια μας.