Σε ανοιχτή αντιπαράθεση μεταξύ χωρών του Βορρά και του Νότου εξελίχθηκε η κρίσιμη σύνοδος κορυφής στις Βρυξέλλες, με βασικά μέτωπα το ενεργειακό κόστος και τον επόμενο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό. Οι διαφωνίες ήταν τόσο έντονες, ώστε οι 27 μετέθεσαν ουσιαστικά κρίσιμες αποφάσεις για επόμενη σύνοδο, ενώ το κείμενο των συμπερασμάτων για την ενέργεια άλλαξε μετά τα μεσάνυχτα έπειτα από ισχυρές αντιδράσεις.
Η συζήτηση επικεντρώθηκε στο πώς θα αντιμετωπιστούν οι υψηλές τιμές ενέργειας, ποια περιθώρια ευρωπαϊκής ευελιξίας θα δοθούν στα κράτη-μέλη και πώς θα προχωρήσει ο νέος πολυετής προϋπολογισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Από ελληνικής πλευράς, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έθεσε από νωρίς αίτημα για πιο άμεση και ουσιαστική ευρωπαϊκή αντίδραση.
Μητσοτάκης: «Να υπάρξει ευρωπαϊκή απάντηση στο κόστος ενέργειας»
Ο πρωθυπουργός είχε διατυπώσει καθαρά τη θέση της Αθήνας, σημειώνοντας: «Τα συμπεράσματα, στην τρέχουσα μορφή τους, δεν αντανακλούν τον επείγοντα χαρακτήρα της ενεργειακής κρίσης».
Σύνοδος Κορυφής: τέσσερις γύροι για την ενέργεια
Το παρασκήνιο στις Βρυξέλλες ήταν πυκνό, με πολύωρες συζητήσεις, διαβουλεύσεις και αλλεπάλληλες εμπλοκές μέχρι να διαμορφωθεί κοινός τόπος. Η ανταποκρίτρια του Star στις Βρυξέλλες Μαρία Ψαρά μετέφερε την εικόνα της συνεδρίασης, υπογραμμίζοντας: «Τέσσερις φορές χρειάστηκε να επανέλθουν στη συζήτηση για την Ενέργεια χθες οι Ευρωπαίοι ηγέτες, προκειμένου να συμφωνήσουν στο κείμενο των συμπερασμάτων. Η συζήτηση συμπεριλάμβανε κόντρα Ιταλίας-Γερμανίας για το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Ρύπων και αυτό το χάος που δημιουργήθηκε με την ανταλλαγή χαρτιών και απόψεων έκαναν πολλές χώρες να εκνευριστούν για πρώτη φορά με τον Σοσιαλιστή Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα».
Στη Σύνοδο Κορυφής ο Μητσοτάκης: Μέτρα για το κόστος ενέργειας στην ατζέντα
Στο επίκεντρο βρέθηκε και η σύγκρουση για την απανθρακοποίηση, με τη Τζόρτζια Μελόνι και τον Φρίντριχ Μερτς να διασταυρώνουν τις θέσεις τους για την κατεύθυνση της ευρωπαϊκής πολιτικής. Η διαφωνία Ιταλίας - Γερμανίας για το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Ρύπων λειτούργησε ως ένας ακόμη παράγοντας πίεσης σε μια ήδη φορτισμένη διαπραγμάτευση.
Το αρχικό σχέδιο συμπερασμάτων παρέπεμπε στο μέλλον την εξέταση πιθανών τρόπων δράσης για την ενεργειακή κρίση. Αυτή η προσέγγιση συνάντησε ισχυρές αντιδράσεις, κυρίως από χώρες του Νότου, που ζητούσαν πιο καθαρή πολιτική δέσμευση για μέτρα στήριξης.
Ελλάδα και νότος πίεσαν για αλλαγές στο ενεργειακό κόστος
Η Αθήνα επέμεινε ότι το τελικό κείμενο έπρεπε να αντανακλά την πίεση που δέχονται νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Ο αρχισυντάκτης του πολιτικού ρεπορτάζ του Star Πέτρος Μποτσαράκος περιέγραψε την ελληνική στόχευση και τη διαπραγμάτευση που ακολούθησε:
«Παρότι η συζήτηση ήταν πάρα πολύ δύσκολη και οι βόρειες χώρες είχαν στυλώσει τα πόδια, η συνεχής πίεση από την Ελλάδα την Ιταλία και ένα μπλοκ χωρών της κεντρικής Ευρώπης οδηγησε σε ένα συμβιβασμό και σε αλλαγή του σχεδίου συμπερασμάτων της συνόδου. Ο Πρωθυπουργός οποίος είπε μέσα στη σύνοδο από την αρχή ότι πρέπει να αλλάξουν, στο τέλος επικρότησε τις αλλαγές που έγιναν και ανέφερε ότι πλέον είναι σε σωστή κατεύθυνση. Γιατί κόντρα στο αρχικό κλίμα η Ελλάδα πέτυχε να αποτυπωθεί στα συμπεράσματα η ανάγκη εξέτασης πρόσθετων στοχευμένων και προσωρινών μέτρων για την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών της ενέργειας. Κι αυτό που έχει ιδιαίτερη σημασία είναι η αναφορά στις διαφορετικές συνθήκες που επικρατούν στα κράτη-μέλη, καθώς αναγνωρίζεται η ανάγκη να λαμβάνονται υπόψη οι επιμέρους εθνικές ιδιαιτερότητες. Αυτό είναι στην κατεύθυνση που θέλει η Ελλάδα να μπορεί παραπανίσια έσοδα από φόρους να τα γυρίσει ως στήριξη στους πολίτες. Ελάχιστες χώρες έχουν αυτή τη δυνατότητα, οι περισσότερες έχουν δημοσιονομικό πρόβλημα. Από εδώ και πέρα το ζητούμενο για την κυβέρνηση είναι η Κομισιόν να κάνει πράξει την εντολή που πήρε απο τους ηγέτες με την εξέταση συγκεκριμένων στοχευμένων και προσωρινών μέτρων που θα ανταποκρίνονται στην πίεση που δέχονται νοικοκυριά και επιχειρήσεις». .
«Στη σωστή κατεύθυνση τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου»
Το αποτέλεσμα άφησε στην ελληνική κυβέρνηση συγκρατημένη ικανοποίηση, καθώς στο τραπέζι μπήκε η στήριξη των νοικοκυριών και ζητήθηκε από την Κομισιόν να εξετάσει και να προτείνει μέτρα. Η κυβέρνηση εκτιμά ότι η τελική διατύπωση κινείται πιο κοντά στις θέσεις που είχε υποστηρίξει η Ελλάδα από την έναρξη της συζήτησης.
Στο ίδιο πνεύμα αποτυπώθηκε και η τοποθέτηση του Κυριάκου Μητσοτάκη για το τελικό αποτέλεσμα, με την ελληνική πλευρά να μεταφέρει ότι: «Τα συμπεράσματα Ευρωπαϊκού Συμβουλίου είναι στη σωστή κατεύθυνση».
Ευρωπαϊκός προϋπολογισμός: απόρριψη της ιρλανδικής πρότασης
Παράλληλα με το ενεργειακό μέτωπο, δύσκολη αποδείχθηκε και η συζήτηση για τον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι ηγέτες δεν κατέληξαν σε συμφωνία επί της ιρλανδικής πρότασης και αποφάσισαν να αναθέσουν νέα πρωτοβουλία στον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.
Η Μαρία Ψαρά ανέφερε συγκεκριμένα: «Δύσκολη ήταν και η συζήτηση για τον προϋπολογισμό της ΕΕ. Οι ηγέτες ουσιαστικά απέρριψαν οριστικά την ιρλανδική πρόταση και ανέθεσαν στον Πρόεδρο Κόστα να φέρει νέα πρόταση σε λίγες εβδομάδες, για να συζητηθεί σε έκτακτη Σύνοδο στο τέλος Νοεμβρίου».
Η εξέλιξη αυτή μεταθέτει τις αποφάσεις για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό σε επόμενο γύρο διαπραγματεύσεων, με τον Αντόνιο Κόστα να αναλαμβάνει θεσμικά την ευθύνη για νέο σχέδιο. Έτσι, το θέμα θα επανέλθει σε έκτακτη σύνοδο κορυφής στο τέλος Νοεμβρίου.
Ουκρανία και μεταναστευτικό στο πρόγραμμα των ηγετών
Οι εργασίες της συνόδου δεν περιορίστηκαν στην ενέργεια και τον προϋπολογισμό. Κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης, οι ηγέτες συνέχισαν τη συζήτηση για την Ουκρανία παρουσία του Ουκρανού Προέδρου, ενώ στη συνέχεια αναμενόταν νέα έντονη αντιπαράθεση για το μεταναστευτικό.
Η εικόνα που διαμορφώθηκε στις Βρυξέλλες δείχνει ότι η σύνοδος κορυφής λειτούργησε ως πεδίο σύγκρουσης για τις διαφορετικές προτεραιότητες των κρατών-μελών., με τα τελικά συμπεράσματα να αλλάζουν μόνο έπειτα από παρατεταμένη πίεση και διαπραγμάτευση.
