Πού βρίσκονται τα καταφύγια στην Ελλάδα: Δείτε χάρτη με τα 2.892 σημεία

Με την ένταση στη Μέση Ανατολή να κλιμακώνεται και τον κίνδυνο διεύρυνσης στην ανατολή Μεσόγειο να είναι εμφανής, αρκετοί αναρωτιούνται ποια είναι τα μέτρα προστασίας σε περίπτωση ενός πολέμου που ενδεχομένως επηρεάσει και την Ελλάδα. Ο Ιωάννης Μεταξάς το 1936, προβλέποντας τη δίνη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου έδωσε εντολή για την κατασκευή χωρών προστασίας και καταφυγίων σε κάθε νέα οικοδομή άνω των δύο ορόφων.

Δημιουργήθηκε έτσι ένα δίκτυο 12.000 καταφυγίων περίπου στην Αθήνα, με τις 5.500 από αυτές τις υποδομές να ανήκουν σε ιδιώτες, κάτω από πολυκατοικίες και εργοστάσια. 

SOS Από Τους Έλληνες Που Βρίσκονται Στη Μέση Ανατολή

Δες ΕΔΩ τον διαδραστικό χάρτη με τα καταφύγια στη χώρα

Ο νόμος του Μεταξά καταργήθηκε το 1956, ωστόσο τα καταφύγια παραμένουν κάτω από κεντρικούς δρόμους και λόφους της Αθήνας. 

Πού βρίσκονται όμως αυτά τα καταφύγια; Σύμφωνα με απάντηση σε ερώτηση στη Βουλή τον Νοέμβριο του 2025, ο υφυπουργός Προστασίας, Ιωάννης Λαμπρόπουλος είχε παραθέσει τα επίσημα στοιχεία για την τρέχουσα κατάσταση των καταφυγίων. 

Σύμφωνα με αυτά: «Κατά την τρέχουσα χρονική περίοδο, στο σύνολο των Περιφερειακών Ενοτήτων της χώρας, έχουν χαρακτηριστεί ως καταφύγια 2.892 χώροι, συνολικής χωρητικότητας 1.981.514 ατόμων (με δυνατότητα αύξησης αυτής κατά 30%)».

Θ. Λιόλιος: Τα ιρανικά drones Shahed και ο ρόλος τους στις επιχειρήσεις

Την ευθύνη για τους χώρους αυτούς μοιράζονται οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκηση, που έχουν αναλάβει τη συντήρηση των δημόσιων χώρων και οι ιδιώτες ιδιοκτήτες, οι οποίοι οφείλουν να μεριμνούν για τους δικούς τους χώρους, διασφαλίζοντας ότι μπορούν να ετοιμαστούν για επιχειρησιακή χρήση μέσα σε μόλις 24 ώρες αν παραστεί ανάγκη.

Καταφύγια πολέμου στο κέντρο της Αθήνας

Πολλά από τα ιστορικά καταφύγια της Αθήνας έχουν αλλάξει χρήση ή παραμένουν σφραγισμένα. Ενδεικτική είναι η περίπτωση του Μεγάρου της Βουλής, όπου ο αρχικός χώρος προστασίας έχει μετατραπεί από το 2000 σε υπόγειο πάρκινγκ πέντε επιπέδων.

Απογειώθηκαν ελληνικά F-16 για να αναχαιτίσουν ύποπτο αντικείμενο

Αντίθετα, ο χώρος στον Λυκαβηττό, ο οποίος εκτείνεται σε βάθος 100 μέτρων μέσα στον βράχο, παραμένει μια από τις πιο καλοσυντηρημένες στρατιωτικές υποδομές, διαθέτοντας ακόμα και σήμερα παροχές νερού και ηλεκτρικού ρεύματος.

Το καταφύγιο κατασκευάστηκε γύρω στο 1936, κοντά στην εκκλησία των Αγ. Ισιδώρων. Διαθέτει δύο εισόδους και είναι μεγαλύτερο και σε καλύτερη κατάσταση από το εγκαταλειμμένο καταφύγιο του Αρδηττού. Έχει ρεύμα, τουαλέτες και λουτρά. Οι εγκαταστάσεις του περιλαμβάνουν επίσης δύο μεγάλες αίθουσες και άλλες μικρότερες, διαδρόμους, πολυβολείο (φωλιά πολυβόλου), αποθηκευτικούς χώρους, συσκευές και αγωγούς εξαερισμού, δεξαμενές, πίνακες και διακόπτες ηλεκτρικού, τηλεφωνικό κέντρο της εποχής του.

Ποιος ήταν ο Κίμων: Ο στρατηγός που έσωσε την Κύπρο από τους Πέρσες

Υπάρχει επίσης το καταφύγιο στον λόφο του Αρδηττού. Ο ερευνητής Κωνσταντίνος Κυρίμης, ο οποίος έχει μελετήσει εκτενώς αυτές τις κατασκευές, αναφέρει ότι πρόκειται για το πιο εντυπωσιακό και το πιο μεγάλο καταφύγιο, που χωρούσε 1.300 άτομα. 

Το συγκεκριμένο καταφύγιο ήταν στρατιωτικής χρήσης, το οποίο αργότερα το πήραν οι Γερμανοί και το έκαναν αποθήκη πυρομαχικών. Φεύγοντας μάλιστα το ανατίναξαν, ενώ χρησιμοποιήθηκε και κατά τα «Δεκεμβριανά».

Κάτω από το πολυκατάστημα Attica στην Πανεπιστημίου κρύβεται επίσης ένα από τα ισχυρότερα καταφύγια της Αθήνας, με τοίχους από μπετόν αρμέ πάχους ενός μέτρου.

Επίσης, καταφύγια υπάρχουν στο ξενοδοχείο «Μεγάλη Βρετανία», στο Μέγαρο της Εθνικής Ασφαλιστικής, στο Μέγαρο της Τραπέζης της Ελλάδος, του μετοχικού Ταμείου Στρατού και στο υπόγειο του Μεγάρου του Αρείου Πάγου. 

Υπουργείο Εσωτερικών της Κύπρου: «Φτιάξτε σακίδιο έκτακτης ανάγκης»

Το κτίριο της οδού Κοραή 4

Στο κτίριο της οδού Κοραή 4, της Εθνικής Ασφαλιστικής, στα δύο υπόγεια (έξι μέτρα κάτω από την επιφάνεια της γης) οι μηχανικοί Ε. Κριεζής και Α. Μεταξάς είχαν κατασκευάσει τα πιο σύγχρονα αντιαεροπορικά καταφύγια, με μεταλλικές πόρτες που έκλειναν αεροστεγώς, αλλά υπήρχε επικοινωνία μεταξύ των 2 ορόφων με εσωτερικό κλιμακοστάσιο.

Στην Κατοχή εγκαταστάθηκαν στο μέγαρο διάφορες υπηρεσίες των γερμανικών στρατευμάτων κατοχής και η Kommandatur και τα υπόγεια αντιαεροπορικά καταφύγια μετατράπηκαν σε φυλακές. 

Καταφύγιο Επτανήσων και Πιπίνου στην Κυψέλη

Στην πολυκατοικία των οδών Πιπίνου και Επτανήσων στην Κυψέλη, που χτίστηκε το 1938 σε σχέδια του αρχιτέκτονα Λεωνίδα Μπόνη για την οικογένεια του εφοπλιστή Βούλγαρη, υπάρχει ένα ευρύχωρο υπόγειο καταφύγιο που μπορεί να φιλοξενήσει 63 άτομα και αποτελείται από μία κεντρική αίθουσα, δύο τουαλέτες, μία κουζίνα, ένα πλυσταριό και δύο μικρότερους βοηθητικούς χώρους.

Συστοιχία Patriot μεταφέρεται στην Κάρπαθο - Ενισχύεται με μία και η Σούδα

Τα καταφύγια στα νότια προάστια

Στη Βούλα (ΠΙΚΠΑ) και τη Γλυφάδα υπάρχουν «δίδυμες» κατασκευές που δεν ανήκουν στην περίοδο Μεταξά, αλλά χτίστηκαν από τις δυνάμεις Κατοχής.

Το καταφύγιο στο ΠΙΚΠΑ διαθέτει διπλή είσοδο και διπλή έξοδο προς τους υπόγειους θαλάμους και διαδρόμους, οκτώ δωμάτια και δύο τουλάχιστον φωλιές για πολυβόλα. Τα τοιχώματα είναι κατασκευασμένα από λιθοδομή (πέτρα), ενώ η αψιδωτή (καμπυλωτή) οροφή από σκυρόδεμα (μπετόν). Κοντά στην έξοδο υπάρχει εγκατάσταση μιας τριπλής ανοικτής δεξαμενής νερού, υπάρχει πεπαλαιωμένη ηλεκτρική εγκατάσταση και ίχνη υδραυλικής εγκατάστασης.

Ιράν: «Θα χτυπήσουμε την Κύπρο με πυραύλους για να φύγουν οι ΗΠΑ»

Το καταφύγιο της Γλυφάδας είναι σχεδόν πανομοιότυπο με αυτό της Βούλας, λίγο όμως μεγαλύτερο και εντελώς εγκαταλειμμένο και αφρόντιστο.

Το καταφύγιο στη Ραφήνα

Παράλληλα στη Ραφήνα, το «Δάσος Οχυρού» φιλοξενεί γερμανικές στοές που παραμένουν σε εντυπωσιακή κατάσταση, παρά τις ανατινάξεις που επιχείρησαν οι Γερμανοί κατά την αποχώρησή τους το 1944.

Κατασκευάστηκε στον λόφο Παναγίτσα που βρίσκεται νοτιοδυτικά από το κέντρο της πόλης της Ραφήνας και αποτελεί φυσική προέκταση των νοτιοανατολικών παρυφών του Πεντελικού όρους. Σήμερα καλύπτεται από πευκόφυτο δάσος.

Πάνω στο λόφο δημιουργήθηκαν ανοικτές θέσεις πυροβόλων, αποθήκες, δεξαμενές, ορύγματα, καταλύματα και υπόγειες στοές.

Τα καταφύγια στον Πειραιά

Στον Πειραία υπάρχουν τρία καταφύγια. Αυτό στη Δραπετσώνα, απέναντι από τις δεξαμενές του Βασιλειάδη στο λιμάνι και δίπλα ακριβώς από την Πυροσβεστική διαθέτει τρεις εισόδους, η μία από τις οποίες, η κεντρική, είναι κλειδωμένη με βαριά πόρτα. Είναι αρκετά μεγάλο  που αποτελείται από δύο παράλληλες βασικές στοές και άλλες μικρότερες που τις συνδέουν μεταξύ τους, κάθετα προς αυτές. Υπάρχουν επίσης και άλλες που είναι τυφλές και καταλήγουν σε βράχο. Διαθέτει εσωτερικές μεταλλικές πόρτες και μερικά σημεία διαμορφωμένα και χτισμένα με σύγχρονα τούβλα.

Έκρηξη της τιμής του πετρελαίου: Γιατί είναι σημαντικά τα στενά του Ορμούζ

Διαθέτει παλιές εγκαταστάσεις φωτισμού και ύδρευσης, μια μικρή μεταλλική υδατοδεξαμενή, που συνδέεται με ένα σωλήνα τροφοδοσίας, κι έναν άλλο που καταλήγει σε μια βρύση. Επίσης έχει παλιές εγκαταστάσεις ηλεκτροδότησης στα τσιμεντένια τοιχώματα.

Το δεύτερο καταφύγιο είναι στο κέντρο της Καστέλλας και κατασκευάστηκε την εποχή του Ιωάννη Μεταξά. Καλύπτει σχετικά μικρή επιφάνεια, αλλά διαθέτει υδραυλικές εγκαταστάσεις και ρεύμα, που βρίσκονται σε πολύ κακή κατάσταση σήμερα, ερειπωμένα και κατεστραμμένα. Σκάλες συνδέουν τα δύο κύρια επίπεδα μεταξύ τους, αλλά και άλλους συγκεκριμένης σημασίας χώρους του επάνω ορόφου, που βρίσκονται λίγο ψηλότερα (WC, δεξαμενή νερού).

Συναγερμός στην Κύπρο: Drones «χτύπησαν» τη βρετανική βάση στο Ακρωτήρι

Το τρίτο είναι το υπόγειο πολεμικό καταφύγιο στον λόφο του Προφήτη Ηλία. Είναι και αυτό ένα μικρό αντιαεροπορικό καταφύγιο, χωρίς ιδιαίτερα μεγάλους χώρους. Δε διαθέτει υδραυλικές και ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις, ενώ τα τοιχώματα των στοών είναι λιθόκτιστα και η οροφή τους τοξωτή από μπετόν. Στους υπόγειους διαδρόμους καταλήγουν περίπου 50 σκαλοπάτια, που οδηγούν γύρω στα 10-12 μέτρα κάτω από την επιφάνεια.

Δεν υπάρχουν πυρηνικά καταφύγια – Τι γίνεται με τις σειρήνες

Η χώρα μπορεί να διαθέτει μεγάλο αριθμό αντιαεροπορικών χώρων, όμως δε διαθέτει δημόσια πυρηνικά καταφύγια, που έχουν άλλες προδιαγραφές, όπως συστήματα αναπλήρωσης αέρα και προμήθειες για παραμονή τουλάχιστον 15 ημερών. 

Από την άλλη το σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης παραμένει σε πλήρη ετοιμότητα. Οι περίπου 900 σειρήνες πολέμου (600 ηλεκτροκίνητες και 300 χειροκίνητες) δοκιμάζονται ετησίως κατά τη στρατιωτική άσκηση «Παρμενίων», διασφαλίζοντας ότι ο ήχος του συναγερμού θα φτάσει σε κάθε γωνιά της επικράτειας.