Τι είναι και τι ορίζει το τουρκολυβικό μνημόνιο - Δείτε τον χάρτη
Πώς «διαβάζουν» στην κυβέρνηση τις κινήσεις της Τουρκίας
Νέα δεδομένα στην Ανατολική Μεσόγειο δημιουργεί η έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, προκαλώντας την έντονη αντίδραση της Αθήνας και κινητοποίηση της ελληνικής διπλωματίας. Η Ευρωπαϊκή Ένωση απορρίπτει τη συμφωνία, χαρακτηρίζοντάς την «άκυρη και ανίσχυρη», ενώ η κυβέρνηση διαμηνύει ότι θα προχωρήσει σε κάθε ενδεδειγμένη ενέργεια για την προάσπιση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας.
Η εξέλιξη εντείνει την ανησυχία για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις και τις ισορροπίες στη Λιβύη, καθώς επηρεάζει το διπλωματικό περιβάλλον μέσα στο οποίο διεξάγονται οι συνομιλίες για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών. Παράλληλα, επαναφέρει στο προσκήνιο τα ενεργειακά σχέδια της Ελλάδας, από την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου έως τις έρευνες νοτίως της Κρήτης.
Η Βουλή της Λιβύης ενέκρινε το τουρκολιβυκό μνημόνιο - Ελληνική αντίδραση
Τουρκολιβυκό μνημόνιο: Η αντίδραση της Αθήνας
Το υπουργείο Εξωτερικών απέρριψε την απόφαση της λιβυκής Βουλής, υποστηρίζοντας ότι η κοινοβουλευτική έγκριση δεν μεταβάλλει τον νομικό χαρακτήρα του μνημονίου του 2019.
📌 Ανακοίνωση Υπουργείου Εξωτερικών σχετικά με την απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης για το τουρκολιβυκό μνημόνιο (20.10.2026) 🔗 https://t.co/ADpGUNvDwF https://t.co/x2olw9fgRX
— Υπουργείο Εξωτερικών (@GreeceMFA) October 20, 2026
«Η Ελλάδα απορρίπτει την απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης περί έγκρισης του ψευδεπίγραφου τουρκολιβυκού μνημονίου του 2019 για την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών. Η απόφαση αυτή δε μεταβάλλει τον παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο χαρακτήρα του μνημονίου, το οποίο αντίκειται στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και θίγει τα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών της περιοχής».
Η ελληνική θέση είναι ότι η έγκριση από το λιβυκό Κοινοβούλιο δεν νομιμοποιεί τη συμφωνία ούτε της προσδίδει διεθνή ισχύ. Η Αθήνα υποστηρίζει ότι το μνημόνιο παραγνωρίζει τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών σε θαλάσσιες ζώνες, όπως προβλέπονται από τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) και το διεθνές εθιμικό δίκαιο.
Στην ίδια ανακοίνωση, το υπουργείο Εξωτερικών καλεί τη λιβυκή πλευρά «να απόσχει από κάθε ενέργεια που αντίκειται στο διεθνές δίκαιο και υπονομεύει τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο».
Νέα πρόκληση Άγκυρας: Oι Τούρκοι επαναφέρουν τις «γκρίζες ζώνες» στο Αιγαίo
Παράλληλα, υπενθυμίζει ότι η Ελλάδα έχει συνάψει συμφωνίες οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών με την Αίγυπτο και την Ιταλία, υπογραμμίζοντας ότι οι συμφωνίες αυτές βασίζονται στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας.
Η κυβέρνηση δηλώνει ότι παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και έχει ήδη ενημερώσει εταίρους και συμμάχους. Σύμφωνα με την ελληνική πλευρά, θα αξιοποιηθούν όλα τα ενδεδειγμένα διπλωματικά μέσα για την προστασία των κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας.
Τι είναι το τουρκολυβικό μνημόνιο
Το τουρκολιβυκό μνημόνιο υπεγράφη τον Νοέμβριο του 2019 και ορίζει αυθαίρετα κοινά θαλάσσια σύνορα (Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη - ΑΟΖ) μεταξύ της Τουρκίας και της Λιβύης.
Προβλέπει:
- Χάραξη κοινής συνοριακής γραμμής: Οριοθετείται μια θαλάσσια γραμμή μήκους περίπου 18,6 ναυτικών μιλίων (34,4 χλμ.) που λειτουργεί ως υποτιθέμενο θαλάσσιο σύνορο ανάμεσα στις δύο χώρες.
- Πλήρης αγνόηση των ελληνικών νησιών: Η χάραξη αυτή βασίζεται στην τουρκική θεωρία ότι τα νησιά δεν διαθέτουν δικαίωμα σε ΑΟΖ ή υφαλοκρηπίδα, παρά μόνο σε χωρικά ύδατα. Ως αποτέλεσμα, η συμφωνία «εξαφανίζει» γεωγραφικά την Κρήτη, τη Ρόδο, την Κάρπαθο και το Καστελόριζο, τέμνοντας περιοχές που βάσει του Διεθνούς Δικαίου αποτελούν ελληνική υφαλοκρηπίδα.
- Συνεκμετάλλευση και έρευνες: Δημιουργεί το νομικό υπόβαθρο για την Τουρκία να διεκδικεί κυριαρχικά δικαιώματα, να εκδίδει άδειες ερευνών και να πραγματοποιεί γεωτρήσεις για υδρογονάνθρακες σε μια τεράστια θαλάσσια ζώνη νοτιοανατολικά της Κρήτης.
Τουρκολυβικό μνημόνιο: Γιατί θεωρείται παράνομο και άκυρο;
Το Ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών, η Ευρωπαϊκή Ένωση και η διεθνής κοινότητα χαρακτηρίζουν το μνημόνιο παράνομο, άκυρο και νομικώς ανυπόστατο για τους εξής λόγους:
- Παραβιάζει το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS): Το διεθνές δίκαιο ορίζει ρητά ότι τα νησιά έχουν δικαίωμα σε υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ.
- Τουρκία και Λιβύη δεν έχουν αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές, καθώς ανάμεσά τους μεσολαβεί η ελληνική επικράτεια.
- Παραβιάζει την Αρχή της σχετικότητας των συνθηκών (res inter alios acta): Μια διμερής συμφωνία μεταξύ δύο κρατών δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα ούτε να θίγει τα κυριαρχικά δικαιώματα ενός τρίτου κράτους (της Ελλάδας).
Χατζηδάκης: «Το καλώδιο θα προχωρήσει»
Σαφές μήνυμα για τη συνέχιση της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου έστειλε και ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, σχολιάζοντας τις εξελίξεις στη Λιβύη.
Τι επιδιώκει ο Ερντογάν με τα δύο παράνομα θαλάσσια πάρκα στο Αιγαίο
«Δεν μπορώ να πω ότι είναι μια ευχάριστη είδηση», ανέφερε σε συνέντευξή του στο Action 24, ξεκαθαρίζοντας, ωστόσο, ότι το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης θα συνεχιστεί.
«Είναι ένα ευρωπαϊκό πρότζεκτ και η Ελλάδα, χωρίς φωνές και αντάρα, θα επιμείνει στην πολιτική της», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Ο κ. Χατζηδάκης υποστήριξε επίσης ότι η Ελλάδα έχει ενισχύσει σημαντικά τη θέση της στην εξωτερική πολιτική και στην άμυνα, επιχειρώντας να υπογραμμίσει ότι η νέα εξέλιξη δεν αναιρεί τις επιλογές της ελληνικής κυβέρνησης.
Την ίδια στιγμή, έθεσε ζήτημα αξιοπιστίας των συνομιλητών της Ελλάδας στη Λιβύη, αναφερόμενος στις επαφές που είχαν προηγηθεί για την οριοθέτηση Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ).
«Στη Λιβύη υπάρχει μια ιδιότυπη κατάσταση. Υπάρχουν δύο κυβερνήσεις, μια στην ανατολική Λιβύη και μια στη δυτική. Δεν είναι μυστικό ότι τα τελευταία χρόνια ήμασταν σε επαφή και με τις δύο εκδοχές της Λιβύης (…). Ήμασταν σε κάποιες διερευνητικές επαφές για την οριοθέτηση της ΑΟΖ. Ένα ερώτημα που θέτω, είναι πόσο αξιόπιστοι είναι κάποιοι συνομιλητές που, ενώ κουβεντιάζουν για την οριοθέτηση της ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδος και Λιβύης, την ίδια στιγμή αναγνωρίζουν ότι δεν υπάρχει. Τι κουβεντιάζαμε τότε;», είπε
Τουρκολυβικό μνημόνιο: Η παρέμβαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Στο πλευρό της Ελλάδας και της Κύπρου, σε επίπεδο δηλώσεων, τάχθηκε και η ευρωπαϊκή ηγεσία, επαναλαμβάνοντας τη θέση της για το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Με ανάρτησή τους στην πλατφόρμα Χ, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, υπογράμμισαν ότι η συμφωνία δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα σε βάρος τρίτων κρατών.
We deeply regret the ratification today by the Libyan Parliament of the so-called Libyan-Türkiye Memorandum of Understanding on the delimitation of maritime jurisdictions in the Mediterranean Sea. We recall that the EU’s position on this matter was clearly stated by the European Council in 2019 and remains unchanged. This agreement infringes upon the sovereign rights of third states, it does not comply with the Law of the Sea, and is null and void. We reaffirm our solidarity with Greece and Cyprus. We reiterate the EU's well known position against any outside interference in Libya.
— Ursula von der Leyen (@vonderleyen) October 20, 2026
Όπως ανέφεραν, «η συμφωνία αυτή παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και είναι άκυρη και ανίσχυρη».
Η ευρωπαϊκή τοποθέτηση έχει ιδιαίτερη σημασία για την Αθήνα, καθώς ενισχύει τη διπλωματική της επιχειρηματολογία απέναντι στις εξελίξεις. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση επανέλαβε τη γνωστή θέση της κατά οποιασδήποτε εξωτερικής παρέμβασης στη Λιβύη.
Ο Χαφτάρ έδιωξε από τη Βεγγάζη τον Πλεύρη και την αντιπροσωπεία της ΕΕ!
Τουρκολυβικό μνημόνιο: Στο επίκεντρο η ηλεκτρική διασύνδεση και οι έρευνες νοτίως της Κρήτης
Η έγκριση του μνημονίου αποκτά πρόσθετη βαρύτητα λόγω των ενεργειακών σχεδιασμών στην περιοχή.
Σύμφωνα με την ελληνική προσέγγιση, η εξέλιξη συνδέεται με την προσπάθεια προώθησης της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, του έργου Great Sea Interconnector, αλλά και με τις κινήσεις της Αθήνας για την ενίσχυση της παρουσίας της στην Ανατολική Μεσόγειο.
Παράλληλα, η Ελλάδα έχει ανακοινώσει έρευνες σε δύο θαλάσσια οικόπεδα νοτίως της Κρήτης, με τη συμμετοχή της αμερικανικής εταιρείας Chevron. Η Λιβύη έχει εκφράσει αντιρρήσεις για τις συγκεκριμένες δραστηριότητες, προσθέτοντας έναν ακόμη παράγοντα έντασης στις σχέσεις των δύο πλευρών.
Οι ενεργειακές εξελίξεις συνδέονται με το ευρύτερο ζήτημα της οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών, καθώς οι διαφορετικές θέσεις για τα δικαιώματα των παράκτιων κρατών επηρεάζουν τον σχεδιασμό δραστηριοτήτων στην περιοχή.
Η νέα απόφαση της λιβυκής Βουλής αναμένεται, επομένως, να δυσκολέψει τις προσπάθειες προσέγγισης Αθήνας και Τρίπολης, χωρίς να προδικάζει από μόνη της την έκβαση των επόμενων διαπραγματεύσεων.
Τουρκολυβικό μνημόνιο: Επικοινωνία Γεραπετρίτη με την Αίγυπτο
Στο πλαίσιο της διπλωματικής κινητοποίησης, ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Αιγύπτιο ομόλογό του, Μπαντρ Αμπντελάτι, μετά τις τελευταίες εξελίξεις στη Λιβύη.
«Έπεσαν» οι υπογραφές με Chevron-Helleniq Energy για τους υδρογονάνθρακες
Σύμφωνα με ανακοίνωση του αιγυπτιακού υπουργείου Εξωτερικών, επιβεβαιώθηκε η βούληση του Καΐρου για περαιτέρω ενίσχυση της στρατηγικής συνεργασίας με την Αθήνα. Στη συνομιλία εξετάστηκαν επίσης οι προετοιμασίες για την Τριμερή Σύνοδο Ελλάδας, Κύπρου και Αιγύπτου.
Η στάση της Αιγύπτου θεωρείται σημαντική για την Ελλάδα, καθώς το Κάιρο έχει απορρίψει το τουρκολιβυκό μνημόνιο, διατηρώντας παράλληλα στενές σχέσεις με την πλευρά του στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ στην ανατολική Λιβύη.
Τουρκολυβικό μνημόνιο: Αντιδράσεις από την αντιπολίτευση
Η απόφαση της λιβυκής Βουλής πυροδότησε και πολιτική αντιπαράθεση στο εσωτερικό της Ελλάδας, με κόμματα της αντιπολίτευσης να αμφισβητούν τους κυβερνητικούς χειρισμούς στην εξωτερική πολιτική.
Σημαντικές προσδοκίες για ελληνικούς υδρογονάνθρακες: Νέα σελίδα στην Κρήτη
Η ΕΛ.Α.Σ. χαρακτήρισε την εξέλιξη «αποτυχία της εξωτερικής πολιτικής Μητσοτάκη», ενώ το ΠΑΣΟΚ, μέσω των Δημήτρη Μάντζου και Γιάννη Μανιάτη, άσκησε κριτική στην πορεία των διαπραγματεύσεων με τη Λιβύη, χαρακτηρίζοντας τη διαχείριση του ζητήματος από το 2019 έως σήμερα «επικοινωνιακή, επιφανειακή και αντιφατική».
Για «ένα ακόμη σοβαρό φιάσκο» της εξωτερικής πολιτικής της Νέας Δημοκρατίας έκανε λόγο η πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ, Ρένα Δούρου.
Από την πλευρά του, το ΚΚΕ υποστήριξε ότι η εξέλιξη «καταρρίπτει με πάταγο το κυβερνητικό αφήγημα ότι οι “ισχυρές συμμαχίες” της Ελλάδας δήθεν διασφαλίζουν τα κυριαρχικά της δικαιώματα».
Η κυβέρνηση, από την πλευρά της, επιμένει ότι η απόφαση δεν μεταβάλλει τη νομική θέση της Ελλάδας και διαμηνύει ότι θα συνεχίσει τις διπλωματικές της πρωτοβουλίες.
Τουρκολυβικό μνημόνιο: Το επόμενο διπλωματικό στοίχημα
Το βασικό ερώτημα για την Αθήνα είναι πλέον πώς θα αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις της απόφασης στις σχέσεις με τη Λιβύη και στις προσπάθειες οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών.
Η έγκριση του μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων αποτελεί πολιτική εξέλιξη με σαφές διπλωματικό βάρος, δεν επιλύει όμως από μόνη της τις νομικές διαφορές που αφορούν την οριοθέτηση στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η Αθήνα επιδιώκει να ενισχύσει τον συντονισμό με την Ευρωπαϊκή Ένωση, την Κύπρο και την Αίγυπτο, ενώ παράλληλα διατηρεί στο προσκήνιο τα ενεργειακά έργα που θεωρεί στρατηγικής σημασίας.
Το επόμενο διάστημα θα δείξει αν οι διπλωματικές επαφές θα μπορέσουν να περιορίσουν τις εντάσεις ή αν η νέα απόφαση θα αποτελέσει πρόσθετο εμπόδιο στις συνομιλίες Ελλάδας – Λιβύης, σε μια περιοχή όπου τα ενεργειακά συμφέροντα και οι θαλάσσιες διεκδικήσεις παραμένουν αλληλένδετα.