Οι 17  μεγάλες απειλές για την ανθρωπότητα έως το 2100

Μια νέα έκθεση που δημοσιεύτηκε στο The Lancet καταγράφει 17 «καταστροφικές» απειλές για την ανθρώπινη υγεία μέσα στον 21ο αιώνα και προειδοποιεί ότι δύο από αυτές, η πυρηνική σύγκρουση και η κακόβουλη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης, θα μπορούσαν υπό προϋποθέσεις να οδηγήσουν ακόμη και στην εξαφάνιση του ανθρώπινου είδους. Η ανάλυση έγινε από διεθνή επιτροπή 37 ειδικών και έχει χρονικό ορίζοντα 75 ετών, έως το 2100.

Η έκθεση επιχειρεί να απαντήσει στο ποιοι είναι οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι για την, γιατί συνδέονται μεταξύ τους και τι πρέπει να γίνει από κυβερνήσεις και θεσμούς για να περιοριστούν. Οι συντάκτες τονίζουν ότι οι απειλές δεν μπορούν να εξεταστούν μεμονωμένα, καθώς αλληλοτροφοδοτούνται και επηρεάζουν τόσο τη σωματική όσο και την ψυχική υγεία, αλλά και τη σταθερότητα των κοινωνιών.

Πυρηνικά όπλα: Εκπνέει η New START και ανοίγει ο ασκός του Αιόλου

Μετά από αξιολόγηση εκατοντάδων πιθανών κινδύνων, η επιτροπή κατέληξε σε 17 που θεωρεί ότι έχουν «καταστροφικό» χαρακτήρα. Από αυτούς, δύο τοποθετούνται στην κορυφή της πυραμίδας απειλών: ο κίνδυνος πυρηνικής σύγκρουσης και οι κίνδυνοι από κακόβουλη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης.

 

17 καταστροφικές απειλές έως το 2100

«Το βασικό είναι ότι και οι 17 απειλές είναι αλληλένδετες, και γι’ αυτό πρέπει να αντιμετωπιστούν συνολικά και όχι μεμονωμένα», δήλωσε σε ανακοίνωσή του ο συμπρόεδρος, καθηγητής Κρίστοφερ Τζ. Λ. Μάρεϊ, διευθυντής του Ινστιτούτου Μετρήσεων και Αξιολόγησης της Υγείας του Πανεπιστημίου της Ουάσιγκτον.

Σύμφωνα με την έκθεση, παρότι τα δύο ακραία σενάρια δεν θεωρούνται τα πιθανότερα, οι ειδικοί αναγνωρίζουν ότι αμφότερα έχουν τη δυνατότητα να προκαλέσουν αφανισμό της ανθρωπότητας. Οι υπόλοιπες 15 απειλές κατατάσσονται επίσης ως μείζονες, ενώ κάτω από αυτές οι ερευνητές εντοπίζουν ακόμη 314 «μεγάλους κινδύνους » και παράγοντες που εντάσσονται σε ένα ευρύτερο τοπίο απειλών.

Οι δύο απειλές για αφανισμό της ανθρωπότητας είναι:

-Το ενδεχόμενο πυρηνικής σύγκρουσης 
 -Η κακόβουλη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης.

Συνέντευξη Star: Κινδυνεύει η ανθρωπότητα από την τεχνητή νοημοσύνη; 

Οι 15 απειλές για την υγεία συγκεκριμένα είναι: 

-Μόλυνση του περιβάλλοντος 
-Mείωση της αναπτυξιακής βοήθειας στον τομέα της υγείας
- Πανδημίες φυσικής προέλευσης
-Αντοχή μικροβίων στα αντιβιοτικά    
-Μεγάλη κατανάλωση αλκοόλ 
-Παχυσαρκία 
-Υποσιτισμός στην παιδική ηλικία 
-Υψηλή αρτηριακή πίεση 
-Προβλήματα στην ψυχική υγεία 
-Κλιματική αλλαγή 
-Οικονομικές ανισότητες 
-Κάπνισμα 
-Σύγκρουση πρακτικών και κανόνων   
-Χαμηλό μορφωτικό επίπεδο 
-Γήρανση σε ανθυγιεινές συνθήκες 

Ο Dr Richard Horton, αρχισυντάκτης του ιατρικού περιοδικού Lancet, συνόψισε το εύρος του προβλήματος ως εξής: «Η επιτροπή μας καλεί να διευρύνουμε το φάσμα των κινδύνων που αντιμετωπίζει η ανθρωπότητα, μεταβαίνοντας από μεμονωμένα ζητήματα σε ένα ευρύτερο και πιο σύνθετο τοπίο απειλών, το οποίο απαιτεί ένα πολύ πιο εκτεταμένο πλαίσιο συντονισμένης δράσης». 

Και πρόσθεσε: «Οι κίνδυνοι που αντιμετωπίζουμε είναι πολλοί. Οι λύσεις μας πρέπει να ανταποκρίνονται σε αυτή την πραγματικότητα». 

Πυρηνική σύγκρουση και τεχνητή νοημοσύνη στην κορυφή των κινδύνων

Η έκθεση ξεχωρίζει την πυρηνική σύγκρουση ως μία από τις δύο σοβαρότερες απειλές. Ειδικοί στα πυρηνικά όπλα, όπως αναφέρεται, έχουν ήδη προειδοποιήσει ότι το ευρύ κοινό δεν είναι πλέον «frightened enough» απέναντι στους κινδύνους που αυτά συνεπάγονται, σε αντίθεση με παλαιότερες γενιές που έζησαν υπό τη σκιά του Ψυχρού Πολέμου.

Η δεύτερη απειλή με  δυνατότητα αφανισμού αφορά την κακόβουλη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης. Το δημοσίευμα σημειώνει ότι η δημόσια και επιστημονική συζήτηση παραμένει ανοιχτή για το αν η AI συνιστά υπαρξιακή απειλή για την ανθρωπότητα, ενώ παραμένει άγνωστο σε ποιο βαθμό η ευρεία ενσωμάτωσή της θα επηρεάσει το ανθρώπινο μυαλό και τη συνολική λειτουργία των κοινωνιών.

 

Κλιματική αλλαγή, ατμοσφαιρική ρύπανση και πανδημίες

Η επιτροπή περιγράφει την κλιματική αλλαγή ως παράγοντα που ήδη επιβαρύνει την ανθρώπινη υγεία με άμεσους και έμμεσους τρόπους. Δεν πρόκειται μόνο για θανάτους από ακραία ζέστη. Ακραία καιρικά φαινόμενα έχουν διακόψει την τροφοδοσία αίματος, ενώ πλημμυρικά νερά μετά από καταιγίδες μπορούν να μεταφέρουν επικίνδυνα βακτήρια. Παράλληλα, έντομα που μεταδίδουν ασθένειες εξαπλώνονται σε νέες περιοχές καθώς οι θερμοκρασίες αυξάνονται.

Πέντε χώρες που κινδυνεύουν να εξαφανιστούν λόγω της κλιματικής αλλαγής

Στο ίδιο πλαίσιο, καταγράφεται ότι το τρέχον «super El Niño» που σπάει ρεκόρ καιρού θα μπορούσε, σύμφωνα με μία πρόβλεψη, να οδηγήσει σε περίπου 451.000 θανάτους έως τις αρχές του 2027.

Ο Καθηγητής Christopher J. L. Murray συνδέει ευθέως την κλιματική αλλαγή με άλλες απειλές, όπως η ατμοσφαιρική ρύπανση, η οποία θεωρείται ήδη υπεύθυνη για δεκάδες χιλιάδες επιπλέον θανάτους κάθε χρόνο. Στο ίδιο κείμενο γίνεται αναφορά και στην απόφαση της Trump Administration να καταργήσει όρια εκπομπών από μονάδες παραγωγής ενέργειας με άνθρακα και φυσικό αέριο.

Η έκθεση σημειώνει ακόμη ότι ανθρώπινες δραστηριότητες που εντείνουν την κλιματική αστάθεια, όπως η αποψίλωση των δασών, φέρνουν τους πληθυσμούς πιο κοντά στα  άγρια ζώα. Αυτό αυξάνει τον κίνδυνο μεταπήδησης ζωικών ασθενειών στον άνθρωπο, εξέλιξη που θα μπορούσε να προκαλέσει νέα πανδημία.

Αντοχή στα αντιμικροβιακά και φορτίο ασθενειών έως το 2100

Οι ερευνητές εντάσσουν στις κορυφαίες απειλές και την αντοχή στα αντιμικροβιακά, επισημαίνοντας ότι τα επόμενα 25 χρόνια εκατομμύρια ζωές ενδέχεται να απειληθούν από βακτήρια ανθεκτικά στα αντιβιοτικά και μύκητες ανθεκτικούς στα φάρμακα, εάν δεν υπάρξει αποτελεσματική πρόοδος στην ανάπτυξη νέων θεραπειών.

Όπως τονίζεται στην ανάλυση, όταν εξετάζεται ένας κίνδυνος, γίνεται γρήγορα σαφές ότι συνδέεται με πολλούς άλλους. Για αυτό οι συγγραφείς επέλεξαν να οργανώσουν τις απειλές σε μορφή πυραμίδας, με τις δύο απειλές επιπέδου εξαφάνισης στην κορυφή και τις υπόλοιπες 15 αμέσως από κάτω.

Η συνολική επίπτωση αυτών των 17 απειλών, σύμφωνα με την πρόβλεψη της επιτροπής, μπορεί να φτάσει το 1 δισεκατομμύριο disability-adjusted life years (DALYs) έως το 2100. Πρόκειται για δείκτη που χρησιμοποιείται ευρέως στη δημόσια υγεία και αντιστοιχεί σε χαμένα χρόνια ζωής με πλήρη υγεία.

Τι ζητά η επιτροπή από κυβερνήσεις και θεσμούς

Η έκθεση συνοδεύεται από σχέδιο δράσης τριών αξόνων. Πρώτος στόχος είναι η ενίσχυση της ετοιμότητας, με διεθνή συνεργασία και χρηματοδοτική στήριξη ακόμη και για κοινότητες με ελάχιστους πόρους ή για περιθωριοποιημένους πληθυσμούς.

Δεύτερος στόχος είναι η στήριξη επιστημονικών breakthroughs, δηλαδή επενδύσεις σε καινοτομίες που μπορούν να αντιμετωπίσουν τις απειλές, με παράλληλη πρόβλεψη ώστε αυτές να είναι διαθέσιμες δίκαια σε όλο τον κόσμο. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται νέα εμβόλια, φάρμακα και τεχνολογίες για το κλίμα.

Τρίτος άξονας είναι η παρακολούθηση των κινδύνων, με την επιτροπή να υπογραμμίζει ότι χωρίς αξιόπιστη καταγραφή της κλίμακας του προβλήματος δεν μπορεί να υπάρξει αποτελεσματική αντίδραση.

Η συνοδευτική επιφυλλίδα επισημαίνει ότι η λίστα με τις 17 απειλές δεν αποτελεί «μια σταθερή ιεράρχηση». Όπως σημειώνεται, νέα δεδομένα θα προκύψουν, η εικόνα θα αλλάξει και είναι πιθανό να υπάρξουν και σημαντικές επιστημονικές ανακαλύψεις πριν από το 2100.

Το μήνυμα για το 2100 και οι ανισότητες στην υγεία

Παρότι η κλιματική αλλαγή δεν κατατάσσεται σήμερα από την επιτροπή ως αποκαλυπτική απειλή, οι συντάκτες προειδοποιούν ότι «θα μπορούσε να εξελιχθεί σε απειλή εξαφάνισης στους επόμενους αιώνες, εάν δεν περιοριστούν οι εκπομπές».

Η Dr Natalia Kanem ανέφερε: «Τα πρόσφατα παγκόσμια γεγονότα μας δείχνουν πόσο γρήγορα η σταθερότητα μπορεί να δώσει τη θέση της στην κρίση και πόσο δαπανηρό είναι να αντιδρούμε μόνο αφού έχει ήδη συμβεί η καταστροφή» και  συνέχισε: «οι παγκόσμιες απειλές για την υγεία κινδυνεύουν να επιδεινώσουν τις υπάρχουσες ανισότητες, με το μεγαλύτερο βάρος να βαρύνει τις πιο ευάλωτες κοινότητες. Ωστόσο, το μέλλον δεν είναι αναπόφευκτο».

Το τελικό μήνυμα της ίδιας εστιάζει στις αποφάσεις που πρέπει να ληφθούν άμεσα: «Η Επιτροπή παρουσιάζει πειστικά επιχειρήματα υπέρ της αναδιαμόρφωσης του μέλλοντος μέσω της ενσωμάτωσης της προοπτικής ανάλυσης στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Οι κυβερνήσεις και οι κοινότητες πρέπει να αναλάβουν αποφασιστική δράση από σήμερα κιόλας, προκειμένου να προστατεύσουν την υγεία και να οικοδομήσουν ένα πιο δίκαιο, πιο ειρηνικό και πιο ασφαλές μέλλον για τις επόμενες γενιές». 

Η μελέτη και η επιφυλλίδα έχουν δημοσιευθεί στο The Lancet.