Η Ελλάδα αντιμετωπίζει τις τελευταίες δεκαετίες μια σημαντική δημογραφική μεταβολή, η οποία αποτυπώνεται κυρίως στη συνεχή μείωση των γεννήσεων. Σύμφωνα με το Ινστιτούτο Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών, από τα τέλη της δεκαετίας του 1970 ο αριθμός των παιδιών που γεννιούνται περιορίζεται, με μια προσωρινή ανακοπή της τάσης κατά την περίοδο 2003-2009. Η εξέλιξη αυτή συνδέεται τόσο με τη σταδιακή μείωση της γονιμότητας των διαδοχικών γενεών όσο και, τα τελευταία χρόνια, με τη συρρίκνωση του αριθμού των γυναικών που βρίσκονται στις βασικές ηλικίες τεκνοποίησης. Ενδεικτικά, οι γεννήσεις μειώθηκαν από περίπου 117.000 κατά τη διετία 2008-2009 σε περίπου 67.000 το 2024-2025. Σε έξι νομούς της ηπειρωτικής Ελλάδας (Θεσπρωτία, Γρεβενά, Φθιώτιδα, Κοζάνη, Ευρυτανία και Φλώρινα) η μείωση υπερέβη το 50% και σε άλλους δέκα κυμάνθηκε από 45-50%.
Δημογραφικό «κραχ»: Οι γεννήσεις μειώθηκαν κατά 42% σε 15 χρόνια
Παράλληλα, η μέση ηλικία κατά την οποία οι γυναίκες αποκτούν παιδιά έχει αυξηθεί αισθητά.
Η εικόνα, ωστόσο, δεν είναι ίδια σε ολόκληρη τη χώρα. Κατά την περίοδο 2009-2024, οι γεννήσεις μειώθηκαν συνολικά κατά 42%, αλλά οι διαφορές μεταξύ των Νομών είναι ιδιαίτερα μεγάλες. Σε ορισμένες περιοχές της ηπειρωτικής Ελλάδας η υποχώρηση ξεπέρασε το 50%, ενώ σε αρκετούς νησιωτικούς Νομούς η μείωση ήταν σαφώς ηπιότερη.
Δημογραφικό: Λιγότεροι μαθητές στην Ελλάδα - «Κερδίζει» η Τουρκία
Δημογραφικές ανισότητες μεταξύ των περιοχών
Οι διαφοροποιήσεις γίνονται ακόμη πιο εμφανείς όταν συγκριθούν οι θάνατοι με τις γεννήσεις. Σε εθνικό επίπεδο, το 2024 καταγράφηκαν περίπου 184 θάνατοι για κάθε 100 γεννήσεις, ενώ το 2009 η αντίστοιχη αναλογία ήταν 92 προς 100. Σε επίπεδο Περιφερειακών Ενοτήτων, οι τιμές παρουσιάζουν πολύ μεγαλύτερο εύρος: σε ορισμένες νησιωτικές περιοχές οι γεννήσεις παραμένουν περισσότερες από τους θανάτους, ενώ σε αρκετές ηπειρωτικές περιοχές οι θάνατοι είναι πολλαπλάσιοι των γεννήσεων.
Υπογεννητικότητα: Δήμος δίνει έως 5.000 ευρώ σε νέα ζευγάρια
Οι διαφορές αυτές συνδέονται κυρίως με τη σύνθεση του πληθυσμού κάθε περιοχής. Ο αριθμός των γεννήσεων επηρεάζεται από το πλήθος των γυναικών ηλικίας περίπου 25-45 ετών και από τα επίπεδα γονιμότητας, ενώ οι θάνατοι εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το μέγεθος και τη γήρανση του ηλικιωμένου πληθυσμού. Έτσι, περιοχές με λιγότερες γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας και εντονότερη δημογραφική γήρανση εμφανίζουν μεγαλύτερη υποχώρηση των γεννήσεων και υψηλότερο αριθμό θανάτων. Αντίθετα, περιοχές που διατηρούν περισσότερους νέους και προσελκύουν πληθυσμό μέσω εσωτερικής ή διεθνούς μετανάστευσης παρουσιάζουν ηπιότερες δημογραφικές απώλειες.