Αυτό είναι το… «αντίδοτο» για τους λαγοκέφαλους
Πώς μπορεί να περιοριστεί η εξάπλωσή του με… «φυσικό» τρόπο;
Ο λαγοκέφαλος είναι ο μεγάλος πρωταγωνιστής του φετινού καλοκαιριού. Ήρθε στη Μεσόγειο μέσω της Διώρυγας του Σουέζ και πλέον έχει γίνει μόνιμος κάτοικος της ανατολικής Μεσογείου, προκαλώντας αρκετά προβλήματα στην αλιεία, απειλώντας τη βιοποικιλότητα στις ελληνικές θάλασσες και σκορπώντας τον φόβο για το διαβόητο δάγκωμά του, αλλά και την τοξικότητά του. Παρ’ όλ’ αυτά, υπάρχει «αντίδοτο» που μπορεί να βάλει «φρένο» στην αύξηση του πληθυσμού του στα ελληνικά νερά.
Λαγοκέφαλος: Σε ποιες περιοχές βρίσκεται και τι κάνουμε αν μας δαγκώσει
Ποιος είναι αυτό; Η θαλάσσια χελώνα Caretta Caretta. Σύμφωνα με επιστημονικές καταγραφές, η Caretta Caretaa αποτελεί τον μοναδικό επιβεβαιωμένο φυσικό θηρευτή που καταβροχθίζει ενήλικους λαγοκέφαλους στις ελληνικές θάλασσες, λειτουργώντας δυνητικά ως ο απόλυτος βιολογικός ρυθμιστής της εισβολής.
Όπως εξηγεί στο neakriti.gr ο δρ. Νίκος Σημαντήρης από το MEDASSET (Μεσογειακός Σύνδεσμος για τη Σωτηρία των Θαλάσσιων Χελωνών), η Caretta Caretta ανατρέπει πλήρως τις ισορροπίες αυτής της άνισης μάχης.
Διαθέτοντας εξαιρετικά παχύ δέρμα, ανθεκτικό καβούκι και ένα πανίσχυρο ράμφος σχεδιασμένο να σπάει σκληρά όστρακα, η θαλάσσια χελώνα κυνηγά ενεργά και τεμαχίζει τους ενήλικους λαγοκέφαλους.
Παράλληλα, η Caretta Caretaa αποτελεί ένα από τα ελάχιστα θαλάσσια είδη που φαίνεται πως μπορούν να καταναλώσουν λαγοκέφαλο, καθώς παρουσιάζει ανοχή στην τετραοδοτοξίνη, που περιέχει το επικίνδυνο ψάρι.
Το γεγονός αυτό έχει προκαλέσει το ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας, ειδικά σε περιοχές όπως η Κρήτη, όπου συνυπάρχουν σημαντικοί πληθυσμοί τόσο της θαλάσσιας χελώνας όσο και του λαγοκέφαλου.
«Γνωρίζουμε ότι οι χελώνες έχουν ανοσία στη τετραοδοτοξίνη και μπορούν να τραφούν με τον λαγοκέφαλο. Έχουν πανίσχυρα σαγόνια και αυτό το ξέρουμε από τη διατροφή τους, η οποία περιλαμβάνει καβούρια, δίθυρα μαλάκια και άλλους οργανισμούς με σκληρό κέλυφος», εξηγεί ο κ. Σημαντήρης.
Λαγοκέφαλος: Επικηρύχθηκε με 5,33 ευρώ το κιλό - Σε ποιες περιοχές
Σύμφωνα με τον ίδιο, έχουν εντοπιστεί υπολείμματα λαγοκέφαλου σε στομάχια ξεβρασμένων θαλάσσιων χελωνών, στοιχείο που δείχνει ότι το είδος μπορεί να αποτελεί μέρος της διατροφής τους.
Λαγοκέφαλος: Η Κρήτη στο επίκεντρο της έρευνας
Η Κρήτη αποτελεί μία από τις περιοχές όπου το φαινόμενο της εξάπλωσης του λαγοκέφαλου είναι ιδιαίτερα εμφανές. Οι αναφορές από ψαράδες για παρουσία του είδους είναι πλέον συχνές, ενώ την ίδια στιγμή οι κρητικές θάλασσες φιλοξενούν σημαντικούς πληθυσμούς Caretta Caretta, δημιουργώντας ένα ιδιαίτερο πεδίο μελέτης για τους επιστήμονες.
Το ερώτημα που εξετάζεται είναι αν η παρουσία μεγάλων αριθμών θαλάσσιων χελωνών μπορεί να επηρεάζει, έστω και σε κάποιο βαθμό, την εξάπλωση του λαγοκέφαλου.
Πόλεμος κατά των λαγοκέφαλων στις ελληνικές θάλασσες από τους ψαράδες
Παρότι υπάρχουν ενδείξεις ότι η Caretta Caretta μπορεί να καταναλώνει το συγκεκριμένο είδος, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι χρειάζονται περισσότερα δεδομένα ώστε να αποδειχθεί αν μπορεί πράγματι να λειτουργήσει ως φυσικός έλεγχος των πληθυσμών του.
Όπως αναφέρει ο κ. Σημαντήρης, περιστατικά από την Τουρκία το 2019 και την Αίγυπτο το 2020 καταγράφονται σε επιστημονική εργασία που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Frontiers in Marine Science, εξετάζοντας τη σχέση της θαλάσσιας χελώνας με τον λαγοκέφαλο στη Μεσόγειο. Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν υπάρχει άμεση οπτική καταγραφή που να δείχνει μια θαλάσσια χελώνα να κυνηγά ενεργά έναν ζωντανό λαγοκέφαλο ή εάν τρέφεται αποκλειστικά με νεκρά ψάρια.
Λαγοκέφαλος: Ένας φυσικός σύμμαχος, αλλά όχι η μοναδική λύση
Η πιθανή συμβολή της Caretta Caretta στην αντιμετώπιση του λαγοκέφαλου δεν μπορεί να αποτελέσει από μόνη της λύση στο πρόβλημα, καθώς η αύξηση του πληθυσμού του συγκεκριμένου είδους ψαριού συνδέεται και με άλλους παράγοντες, όπως η αύξηση της θερμοκρασίας των θαλασσών, η υποβάθμιση των οικοσυστημάτων.
Σημαντικός επιβαρυντικός παράγοντας είναι και η υπεραλίευση που έχει περιορίσει σημαντικούς θηρευτές, όπως ο ξιφίας, οι ροφοί και οι ζαργάνες.
Λαγοκέφαλος: Η περίπτωση της Ζακύνθου
Αυτό που ερευνούν οι επιστήμονες είναι κατά πόσο μεγάλοι πληθυσμοί Caretta Caretta σε περιοχές, όπως η Ζάκυνθος, επηρεάζουν την εξάπλωση του λαγοκέφαλου.
Είναι ενδεικτικό ότι στον κόλπο του Λαγανά, αλλά και σε άλλες περιοχές της Ζακύνθου οι αναφορές για λαγοκέφαλους είναι από ελάχιστες έως μηδενικές.
«Παρότι υπάρχει μια μικρή εξάπλωση, δεν υπάρχει στο Ιόνιο, τουλάχιστον, η εξάπλωση που βλέπουμε στην Αττική και στην Κρήτη. Και δεδομένου ότι εκεί βρίσκονται οι δύο μεγαλύτερες περιοχές ωοτοκίας της θαλάσσιας χελώνας στη Μεσόγειο, μένει να διερευνηθεί κατά πόσο η παρουσία τόσο μεγάλου αριθμού χελωνών μπορεί να λειτουργεί αποτρεπτικά για την εξάπλωση του είδους», εξηγεί ο κ. Σημαντήρης.
Οι σημαντικότερες περιοχές ωοτοκίας της Caretta Caretta στην Ελλάδα είναι ο κόλπος του Λαγανά στη Ζάκυνθο και ο Κυπαρισσιακός Κόλπος, ενώ σημαντικοί πληθυσμοί φιλοξενούνται επίσης στην Κρήτη και σε περιοχές του Αιγαίου.