«Το Αλτσχάιμερ, μου χτυπά την πόρτα» - Συμπτώματα, στάδια και αντιμετώπιση

Η άνοια, είναι ένα από τα πιο σημαντικά κοινωνικά προβλήματα υγείας της εποχής. Έρευνες δείχνουν ότι κάθε τρία δευτερόλεπτα, κάποιος στον κόσμο νοσεί από Αλτσχάιμερ.

Στη χώρα μας, περίπου 206.000 συνάνθρωποί μας πάσχουν από Αλτσχάιμερ, ενώ περίπου 400.000 περιθάλποντες παρέχουν καθημερινά φροντίδα σε ασθενείς με άνοια.

Ξεχνάτε συχνά; Τι είναι το «doorway amnesia» και πώς να το αποφύγεις

Αλτσχάιμερ: Ποιες ηλικιακές ομάδες νοσούν συχνότερα;

Η άνοια, σε όλες της τις μορφές, παρατηρείται σε όλες τις κοινωνίες, ενώ το ποσοστό του πληθυσμού που νοσεί σε μία δεδομένη χρονική στιγμή, σχετίζεται άμεσα με την ηλικία. Για παράδειγμα, στο ηλικιακό φάσμα 65-69, αφορά περίπου το 1% του πληθυσμού. Το ποσοστό αυτό σχεδόν διπλασιάζεται ανά πενταετία.

Σύμφωνα με τους ειδικούς υγείας:

• 1 στα 9 άτομα ηλικίας άνω των 65 και σχεδόν 1 στα 3 άτομα άνω των 85, πάσχουν από Αλτσχάιμερ
• Περίπου το 80% των ατόμων με νόσο Αλτσχάιμερ είναι άνω των 75 χρόνων
• Τις επόμενες δεκαετίες, αναμένεται αύξηση του συνολικού αριθμού των ασθενών, λόγω της αύξησης του προσδόκιμου επιβίωσης
• Η νόσος Αλτσχάιμερ συνιστά 60% όλων των περιπτώσεων άνοιας. 

Όσον αφορά στα στάδια της χρονικής εξέλιξης της νόσου, σύμφωνα με τους νευρολόγους, είναι τα ακόλουθα:

• Ασυμπτωματικό (προκλινικό) στάδιο. Διαρκεί πολλά έτη (ίσως και περισσότερα από 10), κατά τα οποία βλάπτονται σταδιακά συγκεκριμένες περιοχές του εγκεφάλου
• Ήπια γνωστική διαταραχή. Στο στάδιο αυτό (Mild Cognitive Impairment), οι βλάβες στον εγκέφαλο είναι πιο εκτεταμένες, με αποτέλεσμα την εμφάνιση των πρώτων συμπτωμάτων (συνήθως διαταραχή της πρόσφατης αυτοβιογραφικής μνήμης)
• Στάδιο κλινικά έκδηλης νόσου Αλτσχάιμερ. Τα συμπτώματα καθίστανται πλέον αρκετά έντονα, ώστε να επηρεάζεται η ζωή και η καθημερινότητα των ατόμων.

Ένα πολλά υποσχόμενο εμβόλιο, «σύμμαχος» ενάντια στην άνοια

Τα συμπτώματα

Γενικότερα, σε ό,τι αφορά στη νόσο Αλτσχάιμερ, τα συμπτώματα εμφανίζονται βαθμιαία στη ζωή του ασθενή και έπειτα ακολουθούν προοδευτικά επιδεινούμενη πορεία. Τα πιο σύνηθη και συχνά συμπτώματα, είναι τα παρακάτω:

• Διαταραχή της μνήμης. Είναι το συχνότερο πρώτο σύμπτωμα και αφορά κυρίως την επεισοδιακή μνήμη, εκείνη, δηλαδή, που χρησιμοποιούμε για να εκφράζουμε καταστάσεις όπως: 

1. Κάτι που μας συνέβη 
2. Συζητήσεις που κάναμε
3. Πού έχουμε παρκάρει το αυτοκίνητό μας
4. Τι φάγαμε για μεσημεριανό την προηγούμενη μέρα
5. Πού έχουμε αφήσει τα κλειδιά μας
6. Πού πήγαμε την προηγούμενη Κυριακή κ.λπ.

Έτσι, όταν διατράσσεται η επεισοδιακή μνήμη, οι πρόσφατες μνήμες είναι αυτές που χάνονται ευκολότερα.

• Διαταραχή του λόγου. Εκδηλώνεται αρχικά με δυσκολία στην ανεύρεση των λέξεων και με μείωση της ευφράδειας. Καθώς η νόσος εξελίσσεται, τα προβλήματα στο λόγο γίνονται εντονότερα. 
• Διαταραχή της αντίληψης του χώρου. Το σύμπτωμα αυτό εμφανίζεται συνήθως σχετικά νωρίς στην πορεία της νόσου. Εκδηλώνεται ως αδυναμία προσανατολισμού, αρχικά σε άγνωστες και όσο προχωρά η νόσος και σε οικείες τοποθεσίες. 
• Δυσκολία στον προγραμματισμό και στην εκτέλεση σύνθετων δραστηριοτήτων. Αποτελούν συμπτώματα που υποδηλώνουν διαταραχή των εκτελεστικών λειτουργιών του εγκεφάλου.
• Απραξία. Είναι η αδυναμία εκούσιας εκτέλεσης μιας ενέργειας (η οποία απαιτεί συντονισμένη κίνηση ενός ή περισσότερων μελών του σώματος), παρά το γεγονός ότι δεν υπάρχει βλάβη στο κινητικό ή αισθητικό σύστημα (όπως παράλυση). 
• Συμπεριφορικά και ψυχολογικά συμπτώματα. Τα πιο συνήθη είναι: 

1. Κατάθλιψη
2. Άγχος
3. Ανάρμοστη συμπεριφορά 
4. Διέγερση και επιθετικότητα
5. Παραληρητικές ιδέες 
6. Οπτικές ψευδαισθήσεις
7. Διαταραχές του ύπνου

Αλτσχάιμερ: Πώς αντιμετωπίζεται;

Η συγκεκριμένη ασθένεια, εκτός από τον ίδιο τον άνθρωπο που νοσεί, αφορά και όλο τον οικογενειακό του κύκλο. Η φαρμακευτική αγωγή είναι ένα μόνο μέρος της θεραπευτικής προσέγγισης του ασθενούς. Η ολοκληρωμένη αντιμετώπιση του Αλτσχάιμερ, απαιτεί συνεργασία μεταξύ του νευρολόγου και των φροντιστών υγείας, προκειμένου οι παρεμβάσεις να εξασφαλίσουν το καλύτερο δυνατό επίπεδο ποιότητας ζωής για τον ασθενή.

Έως σήμερα δεν έχει ανακαλυφθεί η θεραπεία που θα μπορούσε να καθυστερήσει την εξέλιξη των διεργασιών που χαρακτηρίζουν τις νευροεκφυλιστικές, μη-αναστρέψιμες μορφές άνοιας. Παρόλα αυτά, οι παρεμβάσεις μπορούν και βελτιώνουν αισθητά τα συμπτώματα της νόσου.