25η Μαρτίου: Η ιστορία της Ελληνικής Επανάστασης και ο Ευαγγελισμός
Σήμερα γιορτάζουμε την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης του 1821
Η 25η Μαρτίου είναι θρησκευτική και ταυτόχρονα εθνική εορτή. Η σημερινή ημέρα συνδέει τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου με την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, συμβολίζοντας το «χαρμόσυνο μήνυμα» της ελευθερίας.
Ο εορτασμός της σημερινής ημέρας καθιερώθηκε το 1838, με σκοπό να ταυτίσει την πνευματική αναγέννηση με τον εθνικό αγώνα κατά του τουρκικού ζυγού.
Η ιστορία της Ελληνικής Επανάστασης του 1821
Σκοπός της Επανάστασης του 1821 ήταν να γίνει η Ελλάδα ανεξάρτητο κράτος και να αποτιναχθεί η τουρκική κυριαρχία από τα ελληνικά εδάφη, έπειτα από 400 χρόνια σκλαβιάς.
Όλα ξεκίνησαν το Φεβρουάριο του 1821, όταν ο αρχηγός της Φιλικής Εταιρείας, Αλέξανδρος Υψηλάντης, εισέβαλε στη Μολδοβλαχία, ενώ τον επόμενο μήνα οι Φιλικοί δημιούργησαν επαναστατικές εστίες από τη Μακεδονία έως την Κρήτη. Οι επαναστάτες αφορίστηκαν, διπλωματικά, από τη σύνοδο του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως, όμως οι οθωμανικές αρχές διέταξαν και προχώρησαν σε σφαγές και εκτελέσεις αμάχων, συμπεριλαμβανομένου του Πατριάρχη Γρηγορίου Ε'.
Ο επαναστατικός αναβρασμός εκείνων των ημερών ήταν τόσο μεγάλος που καθιστούσε πλέον επικίνδυνη την αναβολή της εξέγερσης. Έτσι, έλαβαν χώρα επιθέσεις εναντίων Τούρκων σε διάφορα σημεία της χώρας, όπου ελευθερώθηκαν αρκετές πόλεις, με τους Έλληνες να υπερισχύουν σε Πελοπόννησο, Στερεά Ελλάδα και σε πολλά νησιά του Αιγαίου, ενώ οι πελοποννησιακές δυνάμεις με επικεφαλής τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη πολιόρκησαν την Τριπολιτσά, την οποία και κατέλαβαν.
Μέσα σε λίγους μήνες συγκλήθηκε η Α’ Εθνοσυνέλευση, στο χωριό Πιάδα, τη σημερινή Νέα Επίδαυρο, και την 1η Ιανουαρίου 1822 ψηφίστηκε το πρώτο από τα Συντάγματα της Επανάστασης, το λεγόμενο «Προσωρινό Πολίτευμα της Ελλάδος. Ξεκινούσε, δε, με τα εξής λόγια: «Το Ελληνικόν Εθνος, το υπό την φρικώδη Οθωμανικήν δυναστείαν, μη δυνάμενον να φέρει τον βαρύτατον και απαραδειγμάτιστον ζυγόν της τυραννίας, και αποσείσαν αυτόν με μεγάλας θυσίας, κηρύττει σήμερον δια των νομίμων Παραστατών του, εις Εθνικής συνηγμένων Συνέλευσίν, ενώπιον Θεού και ανθρώπων, Την Πολιτικήν αυτού Υπαρξιν και Ανεξαρτησίαν».
25η Μαρτίου κοντά στην Αθήνα: Προορισμοί για ανοιξιάτικη απόδραση
Οι Έλληνες εκμεταλλευόμενοι την αδυναμία των Οθωμανών να επικεντρωθούν στην επανάσταση λόγω των πολλαπλών ανοιχτών μετώπων που είχαν, οργανώθηκαν πολιτικά, παρόλα αυτά, οι οθωμανικές δυνάμεις, με τη συνδρομή του Ιμπραήμ πασά της Αιγύπτου, κατάφεραν να περιορίσουν σημαντικά την επανάσταση.
Η πτώση του Μεσολογγίου, το 1826, όμως, σε συνδυασμό με το κίνημα του Φιλελληνισμού, συνέβαλαν στη μεταβολή της διπλωματικής στάσης των ευρωπαϊκών Μεγάλων Δυνάμεων, οι οποίες έως πρότινως είχαν αντιμετωπίσει με δυσαρέσκεια το ξέσπασμα της επανάστασης. Έτσι, η διπλωματική ανάμιξη της Αγγλίας, της Γαλλίας και της Ρωσίας και η ένοπλη παρέμβασή τους με τη ναυμαχία του Ναυαρίνου, τη γαλλική εκστρατεία του Μοριά και τον ρωσοτουρκικό πόλεμο, συνέβαλαν στην επιτυχή έκβαση του αγώνα των Ελλήνων, αναγκάζοντας τους Μουσουλμάνους να αποσύρουν τις δυνάμεις τους από την Πελοπόννησο, τη Στερεά Ελλάδα και τις Κυκλάδες.
Το 1827 επιλέχτηκε ως πρώτος Κυβερνήτης της Ελληνικής Πολιτείας ο Ιωάννης Καποδίστριας, ο οποίος έως τη δολοφονία του το 1831, ασχολήθηκε κυρίως με την αναδιοργάνωση στο εσωτερικό και την προώθηση των ελληνικών θέσεων στο εξωτερικό. Από το 1827 και έπειτα συνομολογήθηκε μια σειρά συνθηκών και, τελικά, η ελληνική ανεξαρτησία αναγνωρίστηκε το 1830 με το Πρωτόκολλο του Λονδίνου. Τα σύνορα του νέου κράτους οριστικοποιήθηκαν το 1832 στη γραμμή Αμβρακικού-Παγασητικού και αναγνωρίστηκαν τον ίδιο χρόνο με τη συνθήκη της Κωνσταντινούπολης.
Παρόλα αυτά, έπειτα από πολλές μάχες και μεγάλες ανθρώπινες απώλειες, το κράτος που προέκυψε ήταν περιορισμένο εδαφικά, δίχως να περιλαμβάνει όλα τις περιοχές όπου κατοικούνταν από Έλληνες. Ως πολίτευμα καθορίστηκε η μοναρχία και βασιλιάς εκλέχθηκε ο Βαυαρός πρίγκηπας Όθωνας. Το σύνθημα της επανάστασης, «Ελευθερία ή θάνατος» έγινε το εθνικό σύνθημα της Ελλάδας και από το 1838 η 25η Μαρτίου, επέτειος εορτασμού της έναρξής της επανάστασης, καθιερώθηκε ως ημέρα εθνικής εορτής και αργίας.
25η Μαρτίου και ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου
Με τη λέξη Ευαγγελισμός, αναφερόμαστε στη χαρμόσυνη είδηση για τον Χριστιανισμό, της επικείμενης γέννησης του Ιησού Χριστού, η οποία ήρθε από τον αρχάγγελο Γαβριήλ προς τη Μαριάμ. Επίσης, με τον ίδιο όρο αναφερόμαστε στην εκκλησιαστική θεομητορική εορτή που τελείται την 25η Μαρτίου προς ανάμνηση του γεγονότος αυτού.
Η εορτή του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου καθιερώθηκε γύρω στον 4ο αιώνα και μετά τον ορισμό της εορτής των Χριστουγέννων στις 25 Δεκεμβρίου. Ως είναι ευνόητο, μεταξύ των δύο αυτών εορτών υπάρχει στενή σχέση και έπρεπε ο εορτασμός του Ευαγγελισμού να τοποθετηθεί 9 μήνες πριν από τη Γέννηση του Χριστού, ήτοι στις 25 Μαρτίου.
Υμνολογία παραμονής της εορτής
Απολυτίκιο παραμονής της εορτής
«Σήμερον της παγκοσμίου χαράς τα προοίμια
μετά χαρμοσύνης προεορτάσωμεν.
Ιδού γαρ Γαβριήλ παραγίνεται
τη Παρθένω κομίζων τα ευαγγέλια,
άμα και φόβω και θαύματι.
Χαίρε Κεχαριτωμένη, ο Κύριος μετά Σου».
Κοντάκιο παραμονής της εορτής
«Επελεύσει Πνεύματος του Παναγίου
του Πατρός το σύνθρονον
και ομοούσιον φωνή του αρχαγγέλου
συνέλαβες Θεοκυήτωρ,
Αδάμ η ανάκλησις»
Υμνολογία ανήμερα της εορτής
Απολυτίκιο ανήμερα της εορτής
«Σήμερον της σωτηρίας ημών το κεφάλαιον
και του απ΄ αιώνος μυστηρίου η φανέρωσις
ο Υιός του Θεού Υιός της Παρθένου γίνεται
και Γαβριήλ την χάριν ευαγγελίζεται.
Διό συν αυτώ τη Θεοτόκω βοήσωμεν
Χαίρε Κεχαριτωμένη, ο Κύριος μετά Σου.»
Κοντάκιο ανήμερα της εορτής
«Τη υπερμάχω στρατηγώ τα νικητήρια
ως λειτρωθείσα των δεινών ευχαριστήρια
αναγράφω σοι η Πόλις σου, Θεοτόκε.
Αλλ΄ ως έχουσα το κράτος απροσμάχητον,
εκ παντοίων με κινδύνων ελευθέρωσον,
ίνα κράζω σοι, Χαίρε, Νύμφη ανύμφευτε.»