Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έδωσε το «πράσινο φως» στην Ελλάδα για την ενεργοποίηση της ενεργειακής ρήτρας διαφυγής, μια απόφαση που, εφόσον επικυρωθεί και από το Ecofin, επιτρέπει την προώθηση επενδύσεων που προσεγγίζουν το 1 δισ. ευρώ έως το 2028. Η εξέλιξη αφορά μέτρα ενίσχυσης της ενεργειακής ανθεκτικότητας της χώρας και δημιουργεί πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο εντός του ευρωπαϊκού πλαισίου.
Ενέργεια: Σε Απόγνωση Οι Ευρωπαίοι Αγρότες
Σε δήλωσή του, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης χαρακτήρισε την απόφαση ιδιαίτερης πολιτικής και οικονομικής βαρύτητας, υπογραμμίζοντας ότι αποτυπώνει την αξιοπιστία της Ελλάδας και την ικανότητά της να επηρεάζει τις ευρωπαϊκές αποφάσεις. Όπως ανέφερε, η ενεργειακή ρήτρα διαφυγής επιτρέπει την υλοποίηση κρίσιμων επενδύσεων για τη μείωση του ενεργειακού κόστους, την ενίσχυση της ενεργειακής αυτονομίας και τη στήριξη πολιτών και επιχειρήσεων όταν απαιτείται.
Πιερρακάκης για πετρέλαιο θέρμανσης: Στήριξη των πολιτών με κάθε τρόπο
Τι ενέκρινε η Κομισιόν για την Ελλάδα
Σύμφωνα με κύκλους του υπουργείου Οικονομικών, η έγκριση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αφορά αποκλειστικά την Ελλάδα και συνδέεται με την επέκταση του πεδίου εφαρμογής της ήδη υφιστάμενης εθνικής ρήτρας διαφυγής. Στόχος είναι να ενταχθούν σε αυτό το πλαίσιο πρόσθετα μέτρα που ενισχύουν την ενεργειακή ανθεκτικότητα της χώρας.
Το σχετικό αίτημα της ελληνικής πλευράς υποβλήθηκε στις 6 Αυγούστου 2026. Η απόφαση της Κομισιόν αναμένεται να επικυρωθεί σε συνεδρίαση του Ecofin, που αποτελεί το επόμενο θεσμικό βήμα για την οριστικοποίηση της διαδικασίας.
Πώς χρηματοδοτούνται οι παρεμβάσεις
Οι νέες παρεμβάσεις θα καλυφθούν από εθνικούς πόρους. Παράλληλα, εξαιρούνται από τα όρια αύξησης των καθαρών πρωτογενών δαπανών του ευρωπαϊκού δημοσιονομικού πλαισίου έως 0,3% του ΑΕΠ σε ετήσια βάση και έως 0,6% σωρευτικά μέχρι το 2028.
Ωστόσο, οι ίδιες δαπάνες εξακολουθούν να υπολογίζονται τόσο στο πρωτογενές αποτέλεσμα όσο και στο δημόσιο χρέος. Αυτό σημαίνει ότι, παρότι δημιουργείται ευχέρεια ως προς τους δημοσιονομικούς κανόνες για συγκεκριμένες ενεργειακές παρεμβάσεις, οι επιπτώσεις τους παραμένουν ορατές στους βασικούς δείκτες των δημόσιων οικονομικών.
Ποια έργα μπαίνουν στο νέο πλαίσιο έως το 2028
Μεταξύ των έργων που προβλέπεται να ενταχθούν περιλαμβάνεται πρόγραμμα επιχορήγησης μπαταριών για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ύψους 200 εκατ. ευρώ.
Στον σχεδιασμό βρίσκεται επίσης πανελλαδικό πρόγραμμα για αντλίες θερμότητας και ηλιακούς θερμοσίφωνες, προϋπολογισμού 200 εκατ. ευρώ, το οποίο αφορά 100.000 δικαιούχους.
Προβλέπεται ακόμη ειδικό πρόγραμμα Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης για τη Δυτική Μακεδονία και τη Μεγαλόπολη, με προϋπολογισμό 50 εκατ. ευρώ.
Δημόσια κτίρια, σχολεία, σιδηρόδρομος και φόρτιση λεωφορείων
Στο πακέτο των παρεμβάσεων εντάσσεται και το πρόγραμμα «ΗΛΕΚΤΡΑ» για την ενεργειακή αναβάθμιση 109 δημόσιων κτιρίων και πανεπιστημίων, με προϋπολογισμό 117 εκατ. ευρώ.
Περιλαμβάνεται ακόμη το πρόγραμμα «ΦΟΙΒΟΣ – ΑΘΗΝΑ» που αφορά 246 σχολικές μονάδες, ύψους 45 εκατ. ευρώ.
Στον κατάλογο των έργων περιλαμβάνονται επίσης δράσεις δέσμευσης και αποθήκευσης άνθρακα στη βιομηχανία, καθώς και σιδηροδρομικά έργα ασφάλειας και επεκτάσεων ύψους 320 εκατ. ευρώ.
Το πακέτο συμπληρώνεται από υποδομές φόρτισης λεωφορείων με προϋπολογισμό 20 εκατ. ευρώ, ενισχύοντας το αποτύπωμα των παρεμβάσεων και στις μεταφορές.
Μητσοτάκης: Πακέτο στήριξης για το βιομηχανικό ρεύμα
Γιατί θεωρείται κρίσιμη η ενεργειακή ρήτρα διαφυγής
Η ενεργειακή ρήτρα διαφυγής αποκτά βαρύτητα επειδή επιτρέπει στην Ελλάδα να προχωρήσει σε στοχευμένες ενεργειακές επενδύσεις μέσα στα επόμενα χρόνια, με ορίζοντα το 2028, χωρίς αυτές να επιβαρύνουν με τον ίδιο τρόπο τα όρια αύξησης των καθαρών πρωτογενών δαπανών.
Η έγκριση από την Κομισιόν, σε συνδυασμό με την αναμενόμενη επικύρωση από το Ecofin, συνδέεται με παρεμβάσεις που αφορούν άμεσα το ενεργειακό κόστος, την αυτονομία της χώρας, την περιφερειακή μετάβαση σε περιοχές όπως η Δυτική Μακεδονία και η Μεγαλόπολη, αλλά και τις δημόσιες υποδομές, από τα πανεπιστήμια και τα σχολεία έως τον σιδηρόδρομο και τις αστικές μετακινήσεις.