Ψηφιακό ευρώ: Πιλοτικό πρόγραμμα και με ελληνικές τράπεζες
Έρχεται πιλοτικά το 2027 - Τι αλλάζει ως το 2029
Αντίστροφη μέτρηση έχει ξεκινήσει για το ψηφιακό ευρώ, με το πιλοτικό πρόγραμμα να προγραμματίζεται για το δεύτερο εξάμηνο του 2027 και με πιθανό ορίζοντα κυκλοφορίας εντός του 2029, εφόσον προηγηθεί η έγκριση του σχετικού ευρωπαϊκού κανονισμού μέσα στο 2026. Στις δοκιμές θα συμμετάσχουν και τρεις ελληνικές τράπεζες, η Πειραιώς, η Εθνική και η Χανίων, στο πλαίσιο ενός ευρύτερου ευρωπαϊκού σχεδιασμού για νέο μέσο πληρωμών στη ζώνη του ευρώ.
Το σχέδιο αφορά ένα ψηφιακό νόμισμα κεντρικής τράπεζας, διαθέσιμο στους πολίτες της ευρωζώνης, που θα λειτουργεί ως συμπληρωματική μορφή πληρωμής δίπλα στα μετρητά. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα επιμένει ότι το ψηφιακό ευρώ δεν σχεδιάζεται για να αντικαταστήσει χαρτονομίσματα και κέρματα, αλλά για να προστεθεί στις υπάρχουσες επιλογές πληρωμών.
Η κατεύθυνση αυτή ενισχύθηκε και σε πολιτικό επίπεδο από ψήφισμα της Επιτροπής ECON του Ευρωκοινοβουλίου υπέρ της διατήρησης της αποδοχής των μετρητών. Για τους πολίτες, η χρήση του ψηφιακού ευρώ προβλέπεται να είναι προαιρετική. Για τις επιχειρήσεις, όμως, που ήδη δέχονται ηλεκτρονικές πληρωμές, η αποδοχή του θα είναι υποχρεωτική, με εξαίρεση τις πολύ μικρές που δεν διαθέτουν σχετική υποδομή.
Πώς θα λειτουργεί το ψηφιακό ευρώ μέσω wallet
Το ψηφιακό ευρώ θα διατίθεται μέσω ψηφιακού πορτοφολιού, wallet, και θα μπορεί να χρησιμοποιείται τόσο με σύνδεση στο διαδίκτυο όσο και εκτός σύνδεσης. Ο στόχος του πιλοτικού προγράμματος είναι να ελεγχθεί στην πράξη η λειτουργικότητα του νέου μέσου πληρωμών και να βελτιωθεί η εμπειρία του χρήστη πριν από την ευρύτερη εφαρμογή του.
Η ΕΚΤ έχει ήδη θέσει στο τραπέζι όριο διακράτησης 3.000-4.000 ευρώ ανά πολίτη στα ψηφιακά πορτοφόλια. Η πρόβλεψη αυτή συνδέεται με την ανάγκη να αποτραπεί μαζική μεταφορά καταθέσεων από τραπεζικούς λογαριασμούς σε wallet, ιδιαίτερα σε περιόδους οικονομικής ή τραπεζικής πίεσης.
Για πληρωμές που υπερβαίνουν το ανώτατο όριο, θα υπάρχει σύνδεση του ψηφιακού πορτοφολιού με τραπεζικό λογαριασμό. Με αυτόν τον τρόπο, ο χρήστης θα μπορεί να ολοκληρώνει συναλλαγές πάνω από το πλαφόν, καθώς το σύστημα θα καλύπτει αυτόματα τη διαφορά από τον συνδεδεμένο λογαριασμό, χωρίς να απαιτείται προηγούμενη φόρτιση του wallet. Όπως συμβαίνει και με τα φυσικά μετρητά, τα ποσά που διακρατούνται σε ψηφιακό ευρώ δεν θα έχουν τόκο.
Ιδιωτικότητα και συναλλαγές εκτός σύνδεσης
Στο πεδίο της ιδιωτικότητας, το Ευρωσύστημα προβλέπει ότι δεν θα μπορεί να ταυτοποιεί πολίτες με βάση τις συναλλαγές τους. Ειδικά για τις πληρωμές σε ψηφιακό ευρώ που θα πραγματοποιούνται εκτός σύνδεσης, τα στοιχεία θα είναι γνωστά αποκλειστικά στον πληρωτή και στον δικαιούχο.
Η παρέμβαση αυτή επιχειρεί να απαντήσει στις ανησυχίες που εκφράζονται για τον βαθμό ελέγχου και παρακολούθησης των συναλλαγών σε ένα νέο ψηφιακό μέσο πληρωμών πανευρωπαϊκής κλίμακας.
Τι είπε ο Γιάννης Στουρνάρας για το ψηφιακό ευρώ
Ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας έχει τοποθετήσει το εγχείρημα στη λογική της συμπληρωματικότητας προς τα μετρητά, υπογραμμίζοντας ότι πρόκειται για μία από τις μεγάλες προκλήσεις του Ευρωσυστήματος. Όπως επισημαίνεται από την ελληνική πλευρά, το ψηφιακό ευρώ προορίζεται να λειτουργήσει ως πρόσθετο εργαλείο πληρωμών και όχι ως υποκατάστατο των μετρητών.
Παράλληλα, η πρωτοβουλία έχει και σαφή στρατηγική διάσταση για την Ευρώπη, καθώς στοχεύει στην ενίσχυση της αυτονομίας των ευρωπαϊκών συστημάτων πληρωμών και στη μείωση της εξάρτησης από διεθνή σχήματα όπως η Visa και η Mastercard.
Οι τράπεζες και οι πάροχοι που μπαίνουν στο πιλοτικό πρόγραμμα
Στο πιλοτικό πρόγραμμα συμμετέχουν 36 πάροχοι πληρωμών από 19 χώρες. Μεταξύ αυτών βρίσκονται η Τράπεζα Κύπρου, η UniCredit, η Deutsche Bank, η BPCE, η Revolut, καθώς και acquirers όπως η Nexi και η Worldline.
Οι συμμετέχοντες θα ανοίγουν δοκιμαστικούς λογαριασμούς και θα συνεργαστούν με επιχειρήσεις για δοκιμαστικές πληρωμές σε ψηφιακό ευρώ. Από ελληνικής πλευράς, στις δοκιμές θα μετάσχουν η Πειραιώς, η Εθνική και η Χανίων.
Η ανακοίνωση της Τράπεζας της Ελλάδας
Η Τράπεζα της Ελλάδας περιγράφει το νέο εργαλείο ως εξής: «Το ψηφιακό ευρώ θα είναι μια ψηφιακή μορφή μετρητών. Θα εκδίδεται από την κεντρική τράπεζα και θα είναι διαθέσιμο σε όλους τους πολίτες στη ζώνη του ευρώ».
Στην ίδια ανακοίνωση αναφέρει: «Συνεργαζόμαστε με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) και τις υπόλοιπες εθνικές κεντρικές τράπεζες της ζώνης του ευρώ για να εξετάσουμε το ενδεχόμενο έκδοσης του ψηφιακού ευρώ. Θα είναι ψηφιακό νόμισμα κεντρικής τράπεζας, το οποίο θα είναι ισοδύναμο των μετρητών και θα έχει ηλεκτρονική μορφή. Επιπλέον, θα λειτουργεί συμπληρωματικά προς τα τραπεζογραμμάτια και τα κέρματα, αποτελώντας μια πρόσθετη επιλογή πληρωμής».
Για την πορεία του έργου, η Τράπεζα της Ελλάδας σημειώνει: «Το έργο του ψηφιακού ευρώ προχωρά, με υψηλού επιπέδου πολιτική στήριξη και κοινή δέσμευση σε όλα τα κράτη μέλη».
Προσθέτει ακόμη: «Αξιοποιώντας την προπαρασκευαστική φάση, η οποία διήρκεσε από τον Νοέμβριο του 2023 έως τον Οκτώβριο του 2025, το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ αποφάσισε ότι το Ευρωσύστημα θα προχωρήσει στην επόμενη φάση του έργου του ψηφιακού ευρώ. Συνεπώς η ΕΚΤ προχωράει τις τεχνικές εργασίες και συνεχίζει να στηρίζει τη νομοθετική διαδικασία. Εάν οι νομοθέτες της ΕΕ εγκρίνουν τον κανονισμό στη διάρκεια του 2026, το ψηφιακό ευρώ θα μπορούσε να εκδοθεί εντός του 2029».
Τι αλλάζει για πολίτες και επιχειρήσεις
Εφόσον ολοκληρωθεί η νομοθετική διαδικασία στην Ευρωπαϊκή Ένωση και προχωρήσει ο σχεδιασμός χωρίς αλλαγές, οι πολίτες θα αποκτήσουν μια νέα προαιρετική δυνατότητα πληρωμών μέσω wallet, με online και offline χρήση, χωρίς τόκο στις διακρατήσεις και με ανώτατο όριο ποσών στο ψηφιακό πορτοφόλι.
Οι επιχειρήσεις που ήδη υποστηρίζουν ηλεκτρονικές συναλλαγές θα πρέπει να αποδέχονται και το ψηφιακό ευρώ, κάτι που αναμένεται να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο θα οργανώνονται οι καθημερινές πληρωμές στη λιανική αγορά. Το επόμενο κρίσιμο ορόσημο είναι το 2026, όταν θα φανεί αν οι νομοθέτες της ΕΕ θα ανάψουν το πράσινο φως για την τελική έκδοση του ψηφιακού ευρώ.