Σε μια περίοδο όπου οι ισορροπίες στη Μέση Ανατολή αλλάζουν ώρα με την ώρα, η Τουρκία φαίνεται να βιώνει το παράδοξο: ένας πόλεμος εξελίσσεται δίπλα της, αλλά η ίδια παραμένει θεατής. Όπως τόνισε στο μεσημεριανό δελτίο ειδήσεων του Star ο διευθυντής σύνταξης Ηλίας Παπανικολάου, Τουρκία και Ιράν έχουν 530 χιλιόμετρα σύνορα κι όμως δεν υπάρχει ανάμειξή της στη σύγκρουση.
Όλο αυτό δείχνει διπλωματική αμηχανία για την Τουρκία ενώ προκαλεί κι ερωτηματικά για την ταυτότητα της εξωτερικής της πολιτικής.
Απάντηση ΥΠΕΞ στην Τουρκία: Αδιαπραγμάτευτη η αμυντική διάταξη της Ελλάδας
Το αφήγημα της Άγκυρας υπήρξε διαχρονικά σαφές: καμία μεγάλη κρίση στην περιοχή δεν μπορεί να λυθεί χωρίς τη συμμετοχή της Τουρκίας. Η τουρκική διπλωματία έχει επενδύσει στη λογική του «απαραίτητου διαμεσολαβητή». Ολόκληρες σχολές γεωπολιτικής σκέψης υποστήριξαν ότι χωρίς την Τουρκία δεν μπορεί να υπάρξει σταθερότητα απέναντι σε δυνάμεις όπως το Ιράν.
Ωστόσο, οι τελευταίες εξελίξεις φαίνεται να δείχνουν κάθε άλλο. Οι μεγάλες δυνάμεις – κυρίως οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ – κινούνται χωρίς να θεωρούν απαραίτητη την τουρκική συμμετοχή.
Ο Ερντογάν ψάχνεται για καβγά με την Ελλάδα
Για τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, αυτό συνιστά ένα στρατηγικό πλήγμα. Η Τουρκία διαθέτει έναν από τους μεγαλύτερους και ακριβότερους στρατούς της περιοχής, όμως σε μια σύγκρουση που εκτυλίσσεται δίπλα στα σύνορά της παραμένει ουσιαστικά αδρανής.
Ο κίνδυνος για τον Τούρκο πρόεδρο δεν προέρχεται μόνο από το εξωτερικό. Στο εσωτερικό της χώρας υπάρχει πάντα ένας πυρήνας κεμαλικών κύκλων που παρακολουθεί με δυσπιστία τις εξελίξεις και είναι έτοιμος να αμφισβητήσει το αφήγημα της «ισχυρής Τουρκίας». Σε τέτοιες συνθήκες, η ιστορία δείχνει ότι οι ηγεσίες συχνά επιλέγουν την εξωτερίκευση της κρίσης. Όταν η εσωτερική πίεση αυξάνεται, η ένταση στο εξωτερικό μέτωπο λειτουργεί ως βαλβίδα εκτόνωσης. Και σε αυτή την εξίσωση, η Ελλάδα αποτελεί συχνά τον πιο εύκολο στόχο.
Το Ιράν «ξεμένει» από συμμάχους - Ποια η θέση της Τουρκίας
Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η Άγκυρα διαθέτει πραγματικά επιχειρήματα ή στρατηγικά ερείσματα για μια κλιμάκωση. Σημαίνει όμως ότι η πολιτική ανάγκη για επίδειξη ισχύος μπορεί να οδηγήσει σε κινήσεις υψηλού συμβολισμού, προκειμένου να διατηρηθεί η εικόνα της Τουρκίας ως υπολογίσιμης δύναμης.
Η απόλυτη φωτογραφία του πολέμου
Την ίδια στιγμή, η πραγματικότητα του πολέμου απέχει πολύ από τις αφηγήσεις περί «υπερόπλων» και τεχνολογικής υπεροχής. Μια φωτογραφία από τη βορειοανατολική Συρία το υπενθυμίζει με τον πιο ωμό τρόπο: ένα κομμάτι πυραύλου πεσμένο στη γη, ανάμεσα σε κοπάδια προβάτων.
Όπως είπε κι ο κ. Παπανικολάου κλείνοντας «Ο πόλεμος, τελικά, δεν είναι Hollywood. Είναι ατσάλι, πόνος και απώλεια. Και όσο πιο γρήγορα το συνειδητοποιούν οι κοινωνίες – αλλά και οι ηγεσίες – τόσο περισσότερες πιθανότητες υπάρχουν να αποφευχθούν τα επόμενα συντρίμμια».