Λαγοκέφαλος: Σε ποιες περιοχές βρίσκεται και τι κάνουμε αν μας δαγκώσει
Ο ιχθυολόγος Γ. Κονδυλάτος μιλά για τους κινδύνους από το τοξικό ψάρι
Ο λαγοκέφαλος δεν αποτελεί πλέον ένα σπάνιο θέαμα στις ελληνικές θάλασσες. Τα τελευταία χρόνια έχει εγκατασταθεί μόνιμα, κυρίως στο νοτιοανατολικό Αιγαίο, με τους μεγαλύτερους πληθυσμούς να καταγράφονται στην Κρήτη και τα Δωδεκάνησα, προκαλώντας ανησυχία τόσο στους λουόμενους όσο και στους αλιείς.
Δείτε διαδραστικό χάρτη με τις περιοχές, όπου έχουν εμφανιστεί λαγοκέφαλοι
Πόλεμος κατά των λαγοκέφαλων στις ελληνικές θάλασσες από τους ψαράδες
Ο ιχθυολόγος του Ελληνικού Κέντρου Θαλάσσιων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ), Γεράσιμος Κονδυλάτος, εξηγεί στο Star.gr τι ακριβώς είναι το συγκεκριμένο είδος, γιατί θεωρείται επικίνδυνο και ποιοι είναι οι μύθοι που το συνοδεύουν.
«Σήμερα δεν μιλάμε πλέον για ένα περιστασιακό είδος, αλλά για έναν μόνιμο κάτοικο των ελληνικών θαλασσών, ιδιαίτερα στο νοτιοανατολικό Αιγαίο. Η παρουσία του έχει γίνει καθημερινότητα για πολλούς παράκτιους αλιείς», επισημαίνει.
Πώς είναι ο λαγοκέφαλος και πώς τον ξεχωρίζουμε
Ο λαγοκέφαλος (Lagocephalus sceleratus) είναι ξενικό είδος ψαριού της οικογένειας των τετραοδοντιδών, που προέρχεται από τον Ινδο-Ειρηνικό και εισήλθε στη Μεσόγειο μέσω της Διώρυγας του Σουέζ. Στην Ελλάδα καταγράφηκε για πρώτη φορά το 2005 και έκτοτε εξαπλώνεται σταδιακά.
Πρόκειται για ψάρι που μπορεί να φτάσει τα 110 εκατοστά σε μήκος και τα 9 κιλά σε βάρος.
Ξεχωρίζει εύκολα από το χαρακτηριστικό του κεφάλι, τα μεγάλα μάτια και κυρίως από τα τέσσερα πολύ ισχυρά δόντια του, τα οποία σχηματίζουν ένα είδος «ράμφους». Το σώμα του είναι ασημογκρίζο στα πλάγια, η ράχη του έχει πρασινοκαφέ απόχρωση με σκούρα στίγματα, ενώ η κοιλιά του είναι λευκή. Όταν αισθανθεί ότι απειλείται, μπορεί να φουσκώσει.
«Δεν έχει τα συνηθισμένα δόντια ενός ψαριού αλλά σκληρές οδοντικές πλάκες, οι οποίες του επιτρέπουν να σπάει κελύφη από καβούρια, όστρακα και αχινούς, αλλά ακόμη και να κόβει δίχτυα, πετονιές και αγκίστρια», εξηγεί ο κ. Κονδυλάτος.
Λαγοκέφαλος: Είναι επικίνδυνος για τους λουόμενους;
Παρά την εικόνα που έχει δημιουργηθεί, ο κ. Κονδυλάτος ξεκαθαρίζει ότι ο λαγοκέφαλος δεν επιτίθεται συστηματικά στους ανθρώπους.
«Ο κόσμος δεν πρέπει να πανικοβάλλεται, αλλά να ενημερώνεται σωστά. Ο λαγοκέφαλος δε θεωρείται είδος που επιτίθεται συστηματικά στους λουόμενους. Περιστατικά δαγκωμάτων υπάρχουν, αλλά είναι σπάνια. Ο μεγάλος κίνδυνος αφορά στην κατανάλωσή του και όχι στη συνάντηση μαζί του μέσα στη θάλασσα», τονίζει.
Σύμφωνα με πρόσφατη επιστημονική ανασκόπηση, έχουν καταγραφεί περιστατικά δαγκωμάτων σε Ελλάδα, Τουρκία, Κύπρο, Λιβύη και Συρία. Ωστόσο, όπως διευκρινίζει ο ιχθυολόγος, πρόκειται για ελάχιστες περιπτώσεις σε σχέση με τα εκατομμύρια ανθρώπων που κολυμπούν κάθε χρόνο στη Μεσόγειο.
Μάλιστα, σύμφωνα με το ΕΛΚΕΘΕ, στην Ελλάδα έχει καταγραφεί επισήμως μόνο ένα περιστατικό επίθεσης σε λουόμενη στην Κρήτη, το 2022.
Τι πρέπει να κάνετε αν σας δαγκώσει λαγοκέφαλος
Τα δόντια του λαγοκέφαλου είναι ιδιαίτερα ισχυρά και ένα δάγκωμά του μπορεί να προκαλέσει σοβαρό μηχανικό τραυματισμό.
Δεν έφταναν οι τσούχτρες τώρα το Ρίο γέμισε και λαγοκέφαλους
«Το βασικό είναι να παραμείνει κανείς ψύχραιμος. Αν συναντήσει λαγοκέφαλο δεν πρέπει να προσπαθήσει να τον αγγίξει, να τον ταΐσει, να τον κυνηγήσει ή να τον παγιδέψει. Απομακρυνόμαστε ήρεμα, χωρίς απότομες κινήσεις», συμβουλεύει ο κ. Κονδυλάτος.
Σε περίπτωση δαγκώματος, ο τραυματίας θα πρέπει να απομακρυνθεί άμεσα από το νερό, να του παρασχεθούν οι πρώτες βοήθειες για τον έλεγχο της αιμορραγίας και να μεταφερθεί σε νοσοκομείο, καθώς πρόκειται για σοβαρό τραυματισμό λόγω της δύναμης του «ράμφους» του ψαριού.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται επίσης στα παιδιά, τα οποία δεν πρέπει να αγγίζουν ψάρια που βρίσκονται στην ακτή, είτε είναι ζωντανά είτε νεκρά, ενώ αυξημένη πιθανότητα επαφής έχουν και οι ψαροντουφεκάδες ή οι δύτες που μεταφέρουν ψάρια στη βέργα ή στη σημαδούρα τους.
Λαγοκέφαλος: Η μεγάλη απειλή είναι η κατανάλωσή του
Ο πραγματικός κίνδυνος του λαγοκέφαλου κρύβεται στην τοξικότητά του.
Το ψάρι περιέχει τετροδοτοξίνη (TTX), μία από τις ισχυρότερες φυσικές νευροτοξίνες, η οποία προσβάλλει το νευρικό σύστημα και μπορεί να προκαλέσει παράλυση, αναπνευστική ανεπάρκεια ακόμη και θάνατο.
«Δεν υπάρχει ειδικό αντίδοτο. Η αντιμετώπιση γίνεται αποκλειστικά με άμεση νοσοκομειακή υποστήριξη», υπογραμμίζει ο ειδικός.
Για τον λόγο αυτό η εμπορία και η κατανάλωση του λαγοκέφαλου απαγορεύονται σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ο ίδιος επισημαίνει ότι οι επαγγελματίες αλιείς γνωρίζουν πολύ καλά το είδος και δεν το διαθέτουν στην αγορά, ωστόσο συνιστά ιδιαίτερη προσοχή στους ερασιτέχνες ψαράδες.
«Πρέπει να έχουμε ως βασική αρχή ότι δεν καταναλώνουμε ποτέ άγνωστο ψάρι», τονίζει.
Λαγοκέφαλος: Γιατί αποτελεί μεγάλο πρόβλημα για τους ψαράδες
Εκτός από τη δημόσια υγεία, ο λαγοκέφαλος έχει εξελιχθεί σε έναν από τους μεγαλύτερους εχθρούς της παράκτιας αλιείας.
Το είδος δαγκώνει ψάρια που έχουν ήδη πιαστεί στα δίχτυα ή στα παραγάδια, καταστρέφει αλιευτικά εργαλεία, κόβει δίχτυα, πετονιές και αγκίστρια, προκαλώντας σημαντικές οικονομικές απώλειες.
«Για έναν παράκτιο αλιέα αυτό σημαίνει χαμένο εισόδημα, περισσότερες ώρες εργασίας, αυξημένο κόστος επισκευών και πολλές φορές απώλεια ολόκληρου του μεροκάματου», σημειώνει ο κ. Κονδυλάτος.
Σύμφωνα με διαθέσιμες εκτιμήσεις, οι οικονομικές ζημιές μπορεί να φτάσουν ακόμη και τις 8.500 ευρώ, ανάλογα με την περιοχή, την εποχή και το είδος της αλιευτικής δραστηριότητας.
Λαγοκέφαλος: «Ήρθε για να μείνει»
Ο λαγοκέφαλος θεωρείται πλέον μόνιμος κάτοικος της Μεσογείου και η πλήρης εξάλειψή του δεν θεωρείται εφικτή.
«Ρεαλιστικά μιλάμε για ένα είδος που ήρθε για να μείνει. Αυτό που μπορούμε να κάνουμε είναι να περιορίσουμε τις επιπτώσεις του, να προστατεύσουμε τη δημόσια υγεία, να στηρίξουμε τους αλιείς μέσω στοχευμένης επιδοτούμενης εξαλίευσης και να ενισχύσουμε την επιστημονική παρακολούθηση», καταλήγει ο ιχθυολόγος του ΕΛΚΕΘΕ.
Ήδη, το ΕΛΚΕΘΕ έχει εκπονήσει Σχέδιο Δράσης για τη διαχείριση του είδους. Παράλληλα η κυβέρνηση εξετάζει ένα σχέδιο «επικήρυξης» του λαγοκέφαλου που βασίζεται κυρίως σε στοχευμένη εξαλίευση από επαγγελματίες αλιείς με οικονομικό κίνητρο, ενώ το σχετικό πλάνο έχει ήδη σταλεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για έγκριση.
Το σχέδιο προβλέπει να αμείβονται οι ψαράδες για κάθε λαγοκέφαλο που αλιεύουν και παραδίδουν, όπως έγινε και στην Κύπρο, αλλά με υψηλότερο κίνητρο για τα ελληνικά δεδομένα. Σύμφωνα με πληροφορίες, η αποζημίωση που συζητείται είναι τα 5,33 ευρώ.