Starte - Σαλίνα Γαβαλά: «Για εμένα, κάθε τραγούδι είναι μια μικρή ιστορία»

Με πορεία που γεφυρώνει αρμονικά τη μουσική, το θέατρο και τη συγγραφή, η Σαλίνα Γαβαλά μιλάει ανοιχτά στο Starte για όλα όσα τη διαμορφώνουν. Από τα παιδικά όνειρα και τις βαθιές εμμονές μέχρι τα βιώματα που μετατρέπονται σε τέχνη.

Με αφορμή το νέο της τραγούδι Πριν απ’ τον έρωτα και το κινηματογραφικό του βίντεο κλιπ, η δημιουργός ξετυλίγει το νήμα της σκέψης της γύρω από τον έρωτα, το manifestation, τα παράλληλα σύμπαντα και τη θεραπευτική δύναμη της δημιουργίας. Παράλληλα, θυμάται τη διαδρομή της στις μουσικοθεατρικές παραστάσεις όπως το Κόκκινο Γράμμα που ταξιδεύει στην Κύπρο, αλλά και τη μεγάλη της συμμετοχή στην παράσταση Εγώ ο ΣΕΡ στο Christmas Theater.

Χωρίς φόβο και με απόλυτη ειλικρινή διάθεση, η Σαλίνα τοποθετείται για τη δημοσιότητα, τη συμμετοχή της στην Eurovision του 2024 και τον τρόπο που προστατεύει την αυθεντικότητά της σε έναν χώρο γεμάτο απαιτήσεις. Ένας βαθιά ανθρώπινος διάλογος για την τέχνη που δεν βολεύεται στις εύκολες συνταγές, αλλά αναζητά πάντα την αλήθεια και την ουσία πίσω από κάθε νότα και κάθε λέξη.

Τα τραγούδια σου χαρακτηρίζονται από έντονα συναισθήματα, βιώματα και θεατρικότητα. Σαλίνα, από πού αντλείς συνήθως την έμπνευση για τους στίχους και τις ερμηνείες σου;

Από τα όνειρα, τις επιθυμίες, τις εμμονές μας, τους ανθρώπους που μας σημάδεψαν. Γράφω μέσα από όσα έζησα για να συνειδητοποιήσω πως τίποτα από όλα αυτά δεν είναι μόνο δικό μου. Στο βάθος, οι ιστορίες μας συναντιούνται. Όσα μας ενώνουν ήταν και θα είναι πάντα πολύ περισσότερα από όσα μας χωρίζουν.

Η υποκριτική έχει επηρεάσει πολύ τον τρόπο που προσεγγίζω το τραγούδι. Δε με ενδιαφέρει απλώς να πω σωστά μια μελωδία. Θέλω να καταλάβω ποιος μιλάει, σε ποιον απευθύνεται και τι διακυβεύεται τη συγκεκριμένη στιγμή. Γι’ αυτό και στις ερμηνείες μου υπάρχει συχνά μια θεατρικότητα. Για εμένα, κάθε τραγούδι είναι μια μικρή ιστορία, ένας μονόλογος που πρέπει να ειπωθεί με αλήθεια.

Πόσο σε επηρεάζουν τα βιώματά σου στον τρόπο που επιλέγεις το ρεπερτόριό σου;

Με επηρεάζουν, αλλά δε λειτουργώ αποκλειστικά βιωματικά. Δε χρειάζεται να έχω περάσει ακριβώς αυτό που περιγράφει ένα τραγούδι για να με συγκινήσει. Χρειάζεται να μπορώ να αναγνωρίσω μέσα του κάτι αληθινό - ή να το μεταμορφώσω. Ένα τραγούδι χωρισμού, για παράδειγμα, μπορώ να το χρησιμοποιήσω για μια άλλη σχέση, όχι απαραίτητα ερωτική. Μπορεί να είναι για άλλες απώλειες κι όχι απαραίτητα ενός έρωτα. Κάπως έτσι εντάσσω τα τραγούδια στις παραστάσεις μου.

Τώρα, στην καθημερινότητά μου, με ενδιαφέρουν τα τραγούδια που δεν εξαντλούνται στην πρώτη ακρόαση. Αυτό φαίνεται και στη δισκογραφία μου, από το Το Καινούριο σου όπλο μέχρι το Πονάει η αγάπη, αλλά και στα πιο πρόσφατα τραγούδια μου, το Μόνο οι γενναίοι και τις Μάγισσες. Δε θέλω να επαναλαμβάνομαι ούτε να ακολουθώ μια συνταγή επειδή κάποτε λειτούργησε. Προτιμώ να δοκιμάζω διαφορετικές πλευρές μου, αρκεί να υπάρχει ένας ουσιαστικός λόγος πίσω από κάθε επιλογή.

Σε έναν χώρο με έντονη προβολή κι απαιτήσεις, πώς διατηρείς την αυθεντικότητά σου;

Δεν ξέρω αν η αυθεντικότητα είναι κάτι που κατακτάς μια φορά και μετά το έχεις για πάντα. Νομίζω ότι χρειάζεται διαρκή έλεγχο, κυρίως απέναντι στον ίδιο σου τον εαυτό. Να αναρωτιέσαι αν αυτό που κάνεις σε εκφράζει πραγματικά τη δεδομένη στιγμή ή αν το κάνεις επειδή πιστεύεις ότι θα αρέσει ή επειδή έχει λειτουργήσει στο παρελθόν.

Έχω επιλέξει να ασχοληθώ με διαφορετικά πράγματα: το τραγούδι, τη σύνθεση, την υποκριτική, το κείμενο και τη σκηνοθεσία. Αυτή η διαδρομή δεν είναι πάντα η πιο εύκολη, είναι όμως ο τρόπος μου να εξελίσσομαι χωρίς να εγκλωβίζομαι σε μια συγκεκριμένη εικόνα του εαυτού μου.

Έχεις δημιουργήσει και πρωταγωνιστήσει σε ξεχωριστές μουσικοθεατρικές παραστάσεις, όπως το Όνειρα γλυκά ή το Πάρτυ Γενεθλίων. Πόσο απαιτητικό είναι να συνδυάζονται ζωντανά η υποκριτική με το τραγούδι;

Είναι απαιτητικό, γιατί χρειάζεται να λειτουργείς ταυτόχρονα με διαφορετικά εκφραστικά εργαλεία. Όλα αυτά πρέπει να συνυπάρχουν χωρίς να φαίνεται η προσπάθεια, ούτε καν η αλλαγή. Στις μουσικοθεατρικές παραστάσεις μου, όπως το Όνειρα γλυκά και το Πάρτυ Γενεθλίων, με ενδιέφερε ακριβώς αυτή η συνάντηση των τεχνών. Δεν ήθελα το τραγούδι να λειτουργεί ως διάλειμμα από τη θεατρική δράση, αλλά ως οργανικό μέρος της αφήγησης.

Το ίδιο συμβαίνει και στο Κόκκινο Γράμμα, την παράσταση-ωδή στον ήρωα και ποιητή Ευαγόρα Παλληκαρίδη, όπου υπογράφω το κείμενο και τη σκηνοθεσία, ενώ ερμηνεύω τη Λύα, τον πλατωνικό του έρωτα. Εκεί το τραγούδι, ο λόγος, οι επιστολές και το ιστορικό υλικό συνθέτουν έναν ενιαίο κόσμο. Για μένα, το ζητούμενο δεν είναι να αποδείξω ότι μπορώ να κάνω πολλά πράγματα μαζί, αλλά να υπηρετούν όλα την ίδια ιστορία με μεγαλύτερη δύναμη.

Τι είναι αυτό που θέλεις να παίρνει μαζί του ο θεατής όταν φεύγει από μια παράστασή σου;

Θα ήθελα να φεύγει με ένα συναίσθημα που να συνεχίζει να δουλεύει μέσα του και μετά το τέλος της παράστασης. Να έχει συγκινηθεί, αλλά να έχει και κάτι να σκεφτεί. Στο Κόκκινο γράμμα, για παράδειγμα, δε με ενδιέφερε να παρουσιάσω απλώς ένα ιστορικό αφιέρωμα στον Ευαγόρα Παλληκαρίδη. Με ενδιέφερε ο άνθρωπος πίσω από τον ήρωα. Ο νέος που ερωτεύτηκε, που έγραψε ποιήματα, που είχε όνειρα και που βρέθηκε αντιμέτωπος με μια ιστορική πραγματικότητα πολύ μεγαλύτερη από τον ίδιο. Η σχέση του με τη Λύα Χατζηαδάμου είναι ένας από τους δρόμους μέσα από τους οποίους προσεγγίζουμε αυτή την ανθρώπινη πλευρά.

Δεν ξέρω αν το θέατρο πρέπει να δίνει υποχρεωτικά απαντήσεις. Μερικές φορές η μεγαλύτερη δύναμή του είναι να αφήνει στον θεατή τις σωστές ερωτήσεις.

Σαλίνα Γαβαλά: Η διαρροή, η καταγγελία κι ο αποκλεισμός από τη Eurovision

Συζητήθηκες αρκετά και λόγω της υποψηφιότητάς σου στην Eurovision το 2024. Όλη αυτή η εμπειρία τι γεύση σου άφησε;

Η συμμετοχή μου στη διαδικασία του 2024 ήταν ένα κεφάλαιο της πορείας μου - μια σελίδα για την ακρίβεια, κι όχι ο ορισμός της καλλιτεχνικής μου ταυτότητας. Η Eurovision είναι ένας θεσμός με τεράστια δυναμική, αλλά και με κανόνες που δεν ταυτίζονται απαραίτητα με τον τρόπο που αντιλαμβάνομαι εγώ τη δημιουργία. Κρατώ την εμπειρία κι όσα έμαθα από αυτήν, χωρίς να αισθάνομαι ότι χρειάζεται να την αξιολογώ ως το σημαντικότερο γεγονός της διαδρομής μου.

Θα σκεφτόσουν να υποβάλεις ξανά υποψηφιότητα για να εκπροσωπήσεις την Ελλάδα;

Δε με ενδιαφέρει να συμμετέχω απλώς για να συμμετέχω ή για να επαναλάβω μια εμπειρία. Αν προκύψει κάτι που θα με κάνει να πω «αυτό θέλω πραγματικά να το παρουσιάσω», τότε θα το εξετάσω. Έχω αρκετά δημιουργικά ενδιαφέροντα και δε μετρώ την εξέλιξή μου αποκλειστικά μέσα από έναν διαγωνισμό. Με ενδιαφέρει να γράφω, να ερμηνεύω και να δημιουργώ παραστάσεις που έχουν λόγο ύπαρξης.

Επίσης, ενώ ήμουν από τους υπέρμαχους ενός ελληνικού τελικού για την επιλογή τραγουδιού κι όχι της απευθείας ανάθεσης, νιώθω ότι τώρα έχουμε πάει στη λογική του talent show (με δύο ημιτελικούς, έναν τελικό επιλογής τραγουδιού κ.λπ.). Οπότε αυτό είναι κάτι που δε με ενδιαφέρει, όπως δε με ενδιέφερε ποτέ η συμμετοχή μου σε talent show, ακόμα κι αν ήμουν στα πρώτα μου βήματα.

Αισθάνθηκες ότι εκείνη την εποχή υπήρξε μια υπερέκθεση γύρω από το όνομά σου; Πώς το αντιμετώπισες;

Όταν ένα όνομα μπαίνει σε μια διαδικασία με τόσο έντονη δημοσιότητα, είναι αναπόφευκτο η συζήτηση να ξεπερνά σε κάποια σημεία το ίδιο το καλλιτεχνικό έργο. Αυτό είναι κάτι που χρειάζεται να διαχειριστείς, ειδικά όταν έχεις συνηθίσει να αφήνεις τη δουλειά σου να μιλάει για σένα.

Προσπαθώ να μην αφήνω την εξωτερική συζήτηση να καθορίζει τις επόμενες κινήσεις μου. Η δουλειά μου δεν ξεκίνησε με την Eurovision και ασφαλώς δεν τελειώνει εκεί. Αυτό που με ενδιαφέρει είναι να συνεχίζω να παράγω έργο. Η δημοσιότητα μπορεί να είναι χρήσιμη όταν στρέφει την προσοχή σε αυτό που κάνεις, αλλά δεν μπορεί να είναι ο λόγος για τον οποίο το κάνεις.

«Ο πατέρας μου με σύστησε στη νέα οικογένειά του ως... φίλη»

Το Sing for Greece, που φέτος θα γίνει στη Θεσσαλονίκη, πώς σου φαίνεται;

Θεωρώ σημαντικό να υπάρχουν διοργανώσεις που δίνουν χώρο σε νέες μουσικές προτάσεις και δημιουργούν αφορμές για να συζητάμε για το ελληνικό τραγούδι. Για μένα, το ουσιαστικό δεν είναι όμως μόνο το αποτέλεσμα ενός διαγωνισμού, αλλά και το τι συμβαίνει μετά: ποια τραγούδια συνεχίζουν να ακούγονται, ποιοι καλλιτέχνες εξελίσσουν την πρότασή τους και ποιες δημιουργίες αποκτούν ζωή πέρα από τη συγκεκριμένη διοργάνωση.

Υπογράφεις τόσο τη μουσική όσο και τους στίχους του νέου σου τραγουδιού Πριν απ’ τον έρωτα. Πρώτα έγραψες τη μελωδία ή τους στίχους; Τι σκεφτόσουν όταν τα έγραφες;

Το Πριν απ’ τον έρωτα γράφτηκε περίπου πέντε χρόνια πριν, σε μια περίοδο που προσπαθούσα να φανταστώ πώς θα ήταν ο ιδανικός έρωτας για μένα. Αυτό που με ενδιέφερε δεν ήταν τόσο να περιγράψω έναν συγκεκριμένο άνθρωπο, όσο να εξερευνήσω εκείνη την παράξενη αίσθηση ότι μπορεί να συναντήσεις κάποιον και να νιώσεις πως τον γνωρίζεις από πριν.

Με απασχολούσε η ιδέα ότι ορισμένες συναντήσεις μοιάζουν σαν να συνεχίζουν κάτι που έχει αρχίσει σε μια άλλη ζωή. Είναι μια σκέψη που ακροβατεί ανάμεσα στο πεπρωμένο και στην ανάγκη μας να δίνουμε νόημα στις συμπτώσεις. Η θεατρική και λογοτεχνική μου πλευρά συναντά συχνά τέτοιους προβληματισμούς. Με ενδιαφέρει να δημιουργώ ιστορίες που δεν περιορίζονται σε αυτό που συμβαίνει εξωτερικά, αλλά αφήνουν χώρο για όλα όσα θα μπορούσαν να συμβούν.

Το τραγούδι έχει ενός είδους… manifestation. Πιστεύεις στη δύναμη της σκέψης;

Πιστεύω ότι ο τρόπος που σκεφτόμαστε επηρεάζει τον τρόπο που κινούμαστε μέσα στη ζωή. Όχι με την έννοια ότι αρκεί να επιθυμήσεις κάτι για να εμφανιστεί μαγικά μπροστά σου, αλλά επειδή οι σκέψεις μας διαμορφώνουν τις επιλογές μας, τις προσδοκίες μας κι όσα είμαστε διατεθειμένοι να διεκδικήσουμε.

Στο Πριν απ’ τον έρωτα υπάρχει αυτή η ιδέα της εσωτερικής προετοιμασίας για κάτι που δεν έχει συμβεί ακόμη - σαν να δημιουργείς μέσα σου έναν χώρο για έναν άνθρωπο ή για μια εμπειρία πριν καν τους συναντήσεις. Με γοητεύει η ιδέα των παράλληλων συμπάντων, όλες αυτές οι διαφορετικές εκδοχές της ζωής μας που θα μπορούσαν να υπάρχουν, ανάλογα με τις επιλογές που κάναμε ή δεν κάναμε.

Μου αρέσει να σκέφτομαι ότι, σε κάποιο παράλληλο σύμπαν, υπάρχει ήδη η εκδοχή του εαυτού μας που έχει συναντήσει αυτό που αναζητά. Ίσως, λοιπόν, το ζητούμενο να είναι να προετοιμάζουμε τον εαυτό μας όχι μόνο για να συναντήσει τον έρωτα, αλλά και για να μπορεί να τον αναγνωρίσει και να τον δεχτεί όταν έρθει. Γιατί η αγάπη δεν αρχίζει απαραίτητα τη στιγμή που συναντάμε κάποιον· μπορεί να έχει αρχίσει πολύ νωρίτερα, από τον τρόπο που επιλέγουμε να φερόμαστε στον ίδιο μας τον εαυτό. Όπως λέει και ο στίχος: «Για σένα με προσέχω, με ντύνω, μ’ αγαπώ μέχρι να σ’ έχω».

Έχεις αναφερθεί στη θεραπευτική δύναμη της τέχνης και της αυτογνωσίας. Πώς σε βοήθησε η μουσική σε δύσκολες προσωπικές στιγμές;

Η δημιουργία με βοηθά να επεξεργάζομαι όσα συμβαίνουν μέσα μου. Στο Πάρτυ Γενεθλίων, για παράδειγμα, χρησιμοποίησα το θέατρο για να αγγίξω τη σχέση με τον πατέρα μου, που είναι κάπως απομακρυσμένη. Μέσα από το έργο, δημιούργησα έναν χώρο όπου θα μπορούσε να ειπωθεί μια εξομολόγηση, σαν μια ευκαιρία να έρθουμε πιο κοντά και να κλείσουν ίσως κάποιες εκκρεμότητες. Η τέχνη δεν μπορεί να αλλάξει από μόνη της μια σχέση, μπορεί όμως να ανοίξει έναν δρόμο προς την κατανόηση και τη συμφιλίωση.

Αντίστοιχα, όταν έχασα το σκυλάκι μου, η μουσική με βοήθησε να διαχειριστώ την απώλεια. Γράφοντας ένα τραγούδι, μπόρεσα να δώσω μορφή σε συναισθήματα που ήταν δύσκολο να χωρέσουν σε λέξεις. Κάποιες φορές, όταν δεν μπορείς να αλλάξεις αυτό που έχει συμβεί, μπορείς τουλάχιστον να μετατρέψεις τον πόνο σε κάτι που θα κρατήσεις μαζί σου.

Γι’ αυτό πιστεύω τόσο πολύ στη θεραπευτική δύναμη της τέχνης. Για μένα, η σκηνή και η δημιουργία λειτουργούν σαν ένα είδος ψυχοθεραπείας - όχι επειδή εξαφανίζουν όσα μας δυσκολεύουν, αλλά επειδή μας βοηθούν να τα κοιτάξουμε κατάματα, να τα εκτονώσουμε, να τα κατανοήσουμε και, ίσως, να συμφιλιωθούμε μαζί τους.

Θέλω να μου αποκαλύψεις τον έναν και μοναδικό καλλιτέχνη με τον οποίο θα ήθελες να συνεργαστείς.

Με ελκύουν οι καλλιτέχνες που έχουν προσωπική ταυτότητα, που δεν φοβούνται να πειραματιστούν και που αφήνουν το αποτύπωμά τους σε ό,τι κάνουν. Θα ήθελα να συνεργαστώ με τον Sivert Høyem των Madrugada. Νομίζω το λέω όσα χρόνια υπάρχω στη μουσική. Μήπως ήρθε το πλήρωμα του χρόνου;

Αν μπορούσες να δώσεις μια συμβουλή σε έναν νέο καλλιτέχνη που ξεκινάει τώρα το ταξίδι του στη μουσική, ποια θα ήταν αυτή;

Θα έλεγα να μην προσπαθεί να χωρέσει σε μια εικόνα που θεωρεί ότι θα έχει εμπορική επιτυχία. Είναι σημαντικό να καταλαβαίνεις την εποχή σου και να επικοινωνείς με το κοινό, αλλά πιο σημαντικό είναι να έχεις κάτι δικό σου να πεις. Και, πάνω απ’ όλα, να μάθει να αντέχει. Όπως λέει κι ο γνωστός μονόλογος της «Νίνας» από τον Γλάρο του Τσέχωφ: «Αυτό που έχει σημασία δεν είναι η φήμη ούτε η δόξα, αλλά το να μάθεις πώς να κάνεις υπομονή».

Τι να περιμένουμε από εσένα στο μέλλον;

Το Πριν απ’ τον έρωτα κυκλοφορεί μαζί με ένα βίντεο κλιπ σαν ταινία μικρού μήκους, που μπορείτε να παρακολουθήσετε στο YouTube.

Το Κόκκινο Γράμμα ταξιδεύει στην Κύπρο στις 18 Νοεμβρίου στο Μαρκίδειο Θέατρο Πάφου και στις 20 Νοεμβρίου στο Δημοτικό Θέατρο Λάρνακας. Είναι μια δουλειά που έχει ιδιαίτερη σημασία για μένα, αλλά και για την Ευρυδίκη που συμπρωταγωνιστεί, αφού είμαστε και οι δύο Κύπριες και νιώθαμε χρέος μας να πάμε την παράσταση στην πατρίδα του Ευαγόρα και τη δική μας.

Παράλληλα, συμμετέχω στο Εγώ ο ΣΕΡ, μια μεγάλη παραγωγή και σπουδαία δουλειά για τη ζωή του Γρηγόρη Μπιθικώτση, σε σκηνοθεσία Δημήτρη Μαλισσόβα, που ξεδιπλώνει παράλληλα και την ιστορία της Ελλάδας. Με έναν θίασο με πολύ σημαντικούς συνεργάτες -τον Γιάννη Κότσιρα, τον Μπάμπη Στόκα, τον Γρηγόρη Μπιθικώτση, τον Φίλιππο Σοφιανό, τον Τάσο Χαλκιά, την Ελένη Γερασιμίδου και πολλούς ακόμα- στο Christmas Theater για 10 παραστάσεις.

Το νέο τραγούδι της Σαλίνας, Πριν απ’ τον έρωτα, που κυκλοφόρησε πρόσφατα, αποτελεί έναν ύμνο στη μοιραία συνάντηση και στα παράλληλα σύμπαντα. Η ίδια υπογράφει στίχους και μουσική, ξεδιπλώντας μια ιστορία που ακροβατεί ανάμεσα στο πεπρωμένο και στο manifestation.