Κυπριακό: Ειδικό εκπρόσωπο όρισε η ΕΕ – Νέο σχέδιο ετοιμάζει ο ΟΗΕ
Independent: Σχέδιο ΟΗΕ με δύο «κράτη» και επιστροφή Βαρωσίων
Εξελίξεις φέρεται να υπάρχουν στο Κυπριακό, λίγο πριν τη συμπλήρωση των 52 ετών από την τουρκική εισβολή. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή όρισε τον Εκτελεστικό Αντιπρόεδρο Raffaele Fitto ως Ειδικό Εκπρόσωπο της Επιτροπής για την Κύπρο και σχεδόν ταυτόχρονα η απεσταλμένη του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ για το Κυπριακό, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, φέρεται σύμφωνα με δημοσίευμα του Independent να εργάζεται πάνω σε μια συμφωνία με την τουρκοκυπριακή πλευρά, υιοθετώντας ουσιαστικά την άποψη ότι «οι Τουρκοκύπριοι δεν αντιμετωπίζονται ισότιμα»!
Πρόεδρος Ευρωβουλής Ρ. Μέτσολα: Είμαστε πάντα στο πλευρό της Κύπρου
Όσον αφορά τον ειδικό εκπρόσωπο που όρισε η ΕΕ, όπως ενημερώνει η ανταποκρίτρια του Star στις Βρυξέλλες Μαρία Ψαρά, ο Fitto με την ιδιότητά του αυτή θα συμβάλει στη διαδικασία διευθέτησης στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών, σε στενή συνεργασία με την Προσωπική Απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών για την Κύπρο, María Ángela Holguín Cuéllar.
Ο ορισμός αυτός σύμφωνα με τις Βρυξέλλες αντικατοπτρίζει την ισχυρή δέσμευση της Επιτροπής για την επανένωση της Κύπρου, με στόχο την επίτευξη μιας λειτουργικής και βιώσιμης συνολικής διευθέτησης, σύμφωνα με τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών και σε ευθυγράμμιση με τις αρχές, τις αξίες και τη νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Αναφέρεται επίσης ότι ο Εκτελεστικός Αντιπρόεδρος Fitto θα συνεργαστεί με όλα τα εμπλεκόμενα μέρη και τους συνομιλητές για να προετοιμάσει το έδαφος για την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων και να στηρίξει μια συνολική και διαρκή λύση, μεταξύ άλλων μέσω της οικοδόμησης εμπιστοσύνης μεταξύ όλων των εμπλεκόμενων μερών και των συνομιλητών.
Θα αξιοποιήσει επίσης τη μακρόχρονη εμπειρία του στην ευρωπαϊκή διακυβέρνηση, την περιφερειακή συνεργασία και τον θεσμικό διάλογο και θα στηρίξει τις προσπάθειες της Επιτροπής για τη διευκόλυνση της προόδου προς μια συνολική διευθέτηση του Κυπριακού ζητήματος.
Το σχέδιο που δημοσιεύει ο Independent
Το σχέδιο που δημοσιεύει ο Independent περιγράφεται μεν με τον φιλόδοξο στόχο ότι επιθυμεί να βάλει τέλος στη διαίρεση του νησιού επί 52 χρόνια, αλλά υιοθετεί ουσιαστικά τη λογική του «βέτο» εκ μέρους των Τουρκοκυπρίων η οποία «τίναξε στον αέρα» και τη Συνθήκη της Ζυρίχης για την ίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας, με τραγικά αποτελέσματα.
Φυλάκιο του ΟΗΕ στην πράσσινη γραμμή της Λευκωσίας (ΑP Images Petros Karadjias)
Το δημοσίευμα του Independent αποδίδει στην ειδική απεσταλμένη του ΓΓ του ΟΗΕ Μαρία Άνχελα Ολγκίν πρόταση χαλαρής ομοσπονδίας, με περιορισμένες κοινές εξουσίες, νέα ασφάλεια και ευρωπαϊκό πακέτο για την Τουρκία.
Κατά το δημοσίευμα, η απεσταλμένη του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ εργάζεται σε πρόταση που θα μπορούσε να περιγραφεί διαφορετικά από τις δύο κοινότητες: ως ομοσπονδία από τους Ελληνοκύπριους και ως συνομοσπονδία από τους Τουρκοκύπριους. Η προσέγγιση αυτή στηρίζεται στη λογική της «δημιουργικής ασάφειας».
Η κ. Ολγκίν φέρεται να συζητεί με την τουρκοκυπριακή πλευρά, η οποία υποστηρίζει ότι δεν έχει την ισότιμη μεταχείριση που είχε προβλεφθεί κατά την ανεξαρτησία της Κύπρου από τη Βρετανική Αυτοκρατορία το 1960.
Δύο συνιστώντα κράτη με περιορισμένες κοινές αρμοδιότητες
Ο πυρήνας του σχεδίου που περιγράφεται προβλέπει τη δημιουργία δύο συνιστώντων κρατών με πολιτική ισότητα. Η διαχείριση της καθημερινής διακυβέρνησης θα ανήκει κυρίως στις δύο οντότητες, ενώ το κεντρικό επίπεδο θα διατηρεί περιορισμένες αρμοδιότητες για ζητήματα που δεν μπορούν να ασκηθούν χωριστά.
Για τις κοινές εξουσίες εξετάζεται ένα εκ περιτροπής προεδρικό συμβούλιο υπό τους δύο ηγέτες. Η εκπροσώπηση της ελληνοκυπριακής πλευράς θα μπορούσε να διαμορφωθεί σε αναλογία 2 προς 1 ή 3 προς 1.
Κυπριακό: Χείρα φιλίας εν όψει της επίσκεψης της νέας απεσταλμένης του ΟΗΕ
Αντί για άμεσα εκλεγμένο ομοσπονδιακό κοινοβούλιο, η πρόταση περιλαμβάνει ανώτατο συμβούλιο με Ελληνοκύπριους και Τουρκοκύπριους βουλευτές. Προβλέπεται επίσης κοινό υπουργικό συμβούλιο με περίπου πέντε ή έξι χαρτοφυλάκια: Εξωτερικών, Άμυνας, Εσωτερικών και Ιθαγένειας, Οικονομικών και Ευρωπαϊκών Υποθέσεων.
Στο υπουργικό σχήμα προτείνεται ως μηχανισμός προστασίας της πολιτικής ισότητας να απαιτείται τουλάχιστον μία καθοριστική ψήφος Τουρκοκύπριου υπουργού. Το ζήτημα αυτό αναμένεται να αποτελεί μία από τις δυσκολότερες πτυχές της διαπραγμάτευσης.
Βαρώσια, στρατεύματα και νέο σύστημα εγγυήσεων
Η ενδεχόμενη αναγνώριση και η διευρυμένη αυτονομία της τουρκοκυπριακής πλευράς συνδέονται με εδαφικές επιστροφές. Στις περιοχές που αναφέρονται περιλαμβάνονται τα εγκαταλελειμμένα Βαρώσια.
Το ζήτημα της ασφάλειας παραμένει κομβικό. Η Κυπριακή Δημοκρατία ζητεί την αποχώρηση των τουρκικών δυνάμεων, τις οποίες χαρακτηρίζει στρατό κατοχής. Η τουρκοκυπριακή πλευρά υποστηρίζει ότι η στρατιωτική παρουσία της Τουρκίας είναι αναγκαία για την ασφάλειά της.
Για το καθεστώς εγγυήσεων του 1960 εξετάζεται, σύμφωνα με το ίδιο ρεπορτάζ, η αντικατάσταση του Ηνωμένου Βασιλείου, της Τουρκίας και της Ελλάδας από πλαίσιο υπό το ΝΑΤΟ. Μια τέτοια ρύθμιση θα μπορούσε να προβλέπει περιορισμένη πολυεθνική παρουσία στην Κύπρο.
Μεταβατική περίοδος και το πακέτο ΕΕ–Τουρκίας
Ο ΟΗΕ φέρεται να εξετάζει μεταβατική περίοδο δύο ή τριών ετών. Η εφαρμογή θα μπορούσε να αρχίσει με αρχικές εδαφικές επιστροφές, με τα Βαρώσια να περιλαμβάνονται στις πρώτες περιοχές.
Στη συνέχεια προβλέπεται σταδιακή εφαρμογή των λεγόμενων «τριών D» της τουρκοκυπριακής πλευράς: άμεσο εμπόριο, απευθείας πτήσεις και άμεσες επαφές. Στην ίδια διαδικασία εντάσσονται η χαλάρωση ορισμένων τουρκικών περιορισμών και η πρόσβαση σε τουρκικά λιμάνια.
Το πλαίσιο συνδέεται ακόμη με την πιθανή πρόοδο στην εκμετάλλευση φυσικού αερίου και με τη ρητή συσχέτιση της λύσης του Κυπριακού με την ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την τελωνειακή ένωση. Κατά το δημοσίευμα, η συμφωνία θα μπορούσε να αποτελέσει μέρος ευρύτερου πακέτου μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Τουρκίας.
Ο Τουφάν Ερχιουρμάν παρουσιάζεται ως περισσότερο διαθέσιμος να διαπραγματευτεί ένα τέτοιο σχήμα. Ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, εμφανίζεται επιφυλακτικότερος, καθώς η διαπραγμάτευση συμπίπτει με εσωτερικές πολιτικές πιέσεις.