Γυρίζεις σπίτι μετά από μια απαιτητική ημέρα, νιώθεις κουρασμένος, πιεσμένος και το μόνο που θέλεις είναι να χαλαρώσεις. Χωρίς να πεινάς απαραίτητα, βρίσκεσαι μπροστά στο ψυγείο ή αναζητάς κάτι γλυκό ή αλμυρό. Και ενώ αρχικά θέλεις απλώς να φας κάτι, δυσκολεύεσαι να σταματήσεις. Είναι απλώς πείνα ή μήπως το φαγητό έχει γίνει ο τρόπος σου να διαχειρίζεσαι την ένταση της ημέρας;
Η Κλινική Διαιτολόγος – Διατροφολόγος, Δώρα Δάμα, εξηγεί τι είναι η συναισθηματική υπερφαγία, γιατί εμφανίζεται και πώς μπορούμε να τη διαχειριστούμε.
Γιατί καταφεύγουμε στο φαγητό όταν είμαστε πιεσμένοι;
Το φαγητό δεν καλύπτει μόνο τη βιολογική ανάγκη της πείνας. Συχνά συνδέεται με την ευχαρίστηση, την επιβράβευση και την ανακούφιση.
Όταν βιώνουμε έντονο άγχος, στενοχώρια ή συναισθηματική εξάντληση, μπορεί να αναζητήσουμε στο φαγητό έναν εύκολο και άμεσο τρόπο αποφόρτισης. Ιδιαίτερα τρόφιμα πλούσια σε ζάχαρη και λιπαρά μπορεί να μας προσφέρουν προσωρινή ευχαρίστηση. Έτσι, σταδιακά δημιουργείται ένας κύκλος: ένταση, κατανάλωση φαγητού, προσωρινή ανακούφιση και στη συνέχεια ενοχές ή απογοήτευση.
Πώς ξεχωρίζουμε τη σωματική από τη συναισθηματική πείνα;
Σωματική πείνα
- Εμφανίζεται σταδιακά.
- Μπορεί να ικανοποιηθεί με διαφορετικές επιλογές τροφίμων.
- Υποχωρεί όταν επέλθει ο κορεσμός.
- Συνδέεται με την ανάγκη του οργανισμού για ενέργεια.
Συναισθηματική πείνα
- Εμφανίζεται συχνά ξαφνικά.
- Συχνά συνοδεύεται από επιθυμία για ένα συγκεκριμένο τρόφιμο (π.χ. σοκολάτα, αλμυρά σνακ).
- Μπορεί να συνεχίζεται ακόμη και μετά τον κορεσμό.
- Μπορεί να συνδέεται με άγχος, στενοχώρια, κούραση ή ένταση.
Σημαντικό: Η επιθυμία για ένα γλυκό ή ένα αγαπημένο τρόφιμο δεν σημαίνει απαραίτητα συναισθηματική υπερφαγία. Σημασία έχει το συνολικό μοτίβο της διατροφικής συμπεριφοράς μας.
Πώς μπορούμε να το διαχειριστούμε;
Η αντιμετώπιση δεν ξεκινά με περισσότερους περιορισμούς ή αυστηρότερη δίαιτα. Αντίθετα, χρειάζεται να κατανοήσουμε τι μας οδηγεί σε αυτή τη συμπεριφορά.
Πώς μπορούμε να το διαχειριστούμε;
Μερικές απλές αλλαγές μπορούν να βοηθήσουν:
1. Μην παραλείπεις γεύματα. Η ανεπαρκής πρόσληψη τροφής μέσα στην ημέρα μπορεί να εντείνει την πείνα το βράδυ.
2. Αναγνώρισε τι πραγματικά αισθάνεσαι. Πριν φας, αναρωτήσου αν πεινάς ή αν προσπαθείς να διαχειριστείς το άγχος και την κούραση.
3. Βρες τρόπους αποφόρτισης. Ένας περίπατος, ένα ζεστό ντους ή λίγη μουσική μπορούν να σε βοηθήσουν να χαλαρώσεις.
4. Απόφυγε τις αυστηρές απαγορεύσεις. Κανένα τρόφιμο δεν χρειάζεται να συνοδεύεται από ενοχές ή χαρακτηρισμούς.
5. Μην τιμωρείς τον εαυτό σου. Εάν φας περισσότερο ένα βράδυ, μην προσπαθήσεις να το αντισταθμίσεις με στέρηση την επόμενη ημέρα.
Όταν τα επεισόδια επαναλαμβάνονται ή υπάρχει απώλεια ελέγχου, η βοήθεια από εξειδικευμένο διαιτολόγο και επαγγελματία ψυχικής υγείας είναι σημαντική.
Το φαγητό δεν είναι θέμα θέλησης!
Η συναισθηματική υπερφαγία δεν είναι αδυναμία χαρακτήρα. Είναι σημαντικό να αναγνωρίζουμε τα συναισθήματά μας, χωρίς ενοχές, και να μαθαίνουμε να φροντίζουμε τον εαυτό μας με διαφορετικούς τρόπους.
Γιατί δεν χρειάζεται κάθε δύσκολη ημέρα να τελειώνει μπροστά στο ψυγείο.
Δώρα Δάμα
BSc, MSc | Κλινική Διαιτολόγος – Διατροφολόγος
Υψηλάντου 40, Άλιμος