Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καλεί την Επιτροπή να προτείνει νομοθεσία για τη θέσπιση κοινού ορισμού του βιασμού με βάση την ελεύθερη, εν πλήρει επιγνώσει και ανακλητή συναίνεση.
Σε έκθεση που εγκρίθηκε την Τρίτη με 447 ψήφους υπέρ, 160 κατά και 43 αποχές, οι ευρωβουλευτές καλούν τα κράτη μέλη που εξακολουθούν να στηρίζονται σε ορισμούς του βιασμού με βάση τη χρήση βίας ή εξαναγκασμού, να εναρμονίσουν τη νομοθεσία τους με τα διεθνή πρότυπα - συμπεριλαμβανομένης της Σύμβασης της Κωνσταντινούπολης, η οποία κυρώθηκε από την ΕΕ το 2023.
Παράλληλα, ζητούν επαρκή στήριξη και προστασία για τα θύματα και τους επιζώντες σε ολόκληρη την ΕΕ. Το Κοινοβούλιο υπογραμμίζει ότι η σιωπή, η έλλειψη αντίστασης, η απουσία ρητής άρνησης, η προηγούμενη συναίνεση, η προγενέστερη σεξουαλική συμπεριφορά ή οποιαδήποτε υφιστάμενη ή προηγούμενη σχέση δεν πρέπει να ερμηνεύονται ως συναίνεση.
Νέο νομικό πλαίσιο για τον βιασμό
Οι ευρωβουλευτές επισημαίνουν ότι η συναίνεση πρέπει να αξιολογείται εντός του εκάστοτε πλαισίου, συμπεριλαμβανομένων των περιπτώσεων που αφορούν βία, απειλή, κατάχρηση εξουσίας, φόβο, εκφοβισμό, κατάσταση απώλειας συνείδησης, μέθη, υποβολή σε χημικές ουσίες, ύπνο, ασθένεια, αναπηρία ή άλλη κατάσταση ευαλωτότητας.
Υπογραμμίζουν ότι οι τραυματικές αντιδράσεις (όπως το «πάγωμα» ή η «παραίτηση») πρέπει να αποτυπώνονται στη νομοθεσία και τη δικαστική πρακτική και επαναλαμβάνουν την έκκλησή τους να προστεθεί η έμφυλη βία στον κατάλογο ποινικών αδικημάτων υπό το δίκαιο της ΕΕ.
Το Κοινοβούλιο υπογραμμίζει ότι για τον βιασμό, μόνο μία νομοθεσία με βάση τη συναίνεση μπορεί να διασφαλίσει ουσιαστική δυνατότητα προσφυγής στη δικαιοσύνη. Οι ευρωβουλευτές ζητούν μια διαθεματική και θυματοκεντρική προσέγγιση, η οποία να περιλαμβάνει άμεση ιατρική φροντίδα, σεξουαλική και αναπαραγωγική υγειονομική περίθαλψη, ασφαλή και νόμιμη άμβλωση, μετατραυματική περίθαλψη, ψυχολογική υποστήριξη και νομική συνδρομή. Ζητούν επίσης δωρεάν εξειδικευμένες υπηρεσίες υποστήριξης, συμπεριλαμβανομένων κέντρων αντιμετώπισης κρίσεων που λειτουργούν σε 24ωρη βάση και παρέχουν ιατρική, ψυχολογική και νομική στήριξη.
Κατάρτιση, εκπαίδευση και ευαισθητοποίηση
Η έκθεση ζητά την καθιέρωση τακτικής και εξειδικευμένης υποχρεωτικής κατάρτισης για επαγγελματίες που είναι πιθανό να έρθουν σε επαφή με θύματα βιασμού, μεταξύ των οποίων και αστυνομικοί, δικαστές, εισαγγελείς, δικηγόροι, επαγγελματίες υγείας και εργαζόμενοι στην πρώτη γραμμή.
Οι ευρωβουλευτές καλούν την Επιτροπή να παρουσιάσει εντός του 2026 τις κατευθυντήριες γραμμές της ΕΕ για μια ολοκληρωμένη διαπαιδαγώγηση για τη σεξουαλικότητα και τις σχέσεις, καθώς και για εκστρατείες ευαισθητοποίησης σε επίπεδο ΕΕ σχετικά με τη συναίνεση, τις διαπροσωπικές σχέσεις, τη σεξουαλική ακεραιότητα και τη σωματική αυτονομία, καθώς και για την αποδόμηση μύθων γύρω από τον βιασμό, το περιεχόμενο που υπονομεύει την έμφυλη ισότητα και την διαδικτυακή προπαγάνδα που προωθεί στερεοτυπικές και μισογυνικές αντιλήψεις («incels»).