Πέθανε ο Γερμανός φιλόσοφος και διανοούμενος, Γιούργκεν Χάμπερμας

Ένας από τους πιο επιδραστικούς φιλοσόφους - κοινωνιολόγους του 21ου αιώνα

Στιγμιότυπα από τις ομιλίες του Γερμανού φιλοσόφου Γιούργκεν Χάμπερμας/ βίντεο ΑΡ

Ο Γερμανός φιλόσοφος Γιούργκεν Χάμπερμας απεβίωσε σήμερα σε ηλικία 96 ετών, είπε στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων μία εκπρόσωπος του εκδοτικού οίκου του, Suhrkamp Verlag, βασιζόμενη σε πληροφορίες από την οικογένεια του σπουδαίου αυτού διανοούμενου. 

Ο Γιούργκεν Χάμπερμας μετά τη βράβευσή του με το φημισμένο Βραβείο Ειρήνης του Γερμανικού Συνδέσμου Βιβλιοπωλών στη Φρανκφούρτη της Γερμανίας, τον Οκτώβριο του 2001 (AP Photo/Frank Rumpenhorst)

Ο Χάμπερμας πέθανε στο Στάρνμπεργκ, στη νότια Γερμανία, διευκρίνισε η ίδια. 

Ο Γιούργκεν Χάμπερμας ήταν Γερμανός φιλόσοφος και κοινωνιολόγος, ο σημαντικότερος εκπρόσωπος της δεύτερης γενιάς της Σχολής της Φρανκφούρτης και ένας από τους πιο επιδραστικούς φιλοσόφους και κοινωνιολόγους του 21ου αιώνα.

Λίγα λόγια τον Γιούργκεν Χάμπερμας 

Το σημαντικότερο έργο του: «Η Θεωρία της Επικοινωνιακής Δράσης (1981)»  θεωρείται η «βίβλος» της σύγχρονης κοινωνιολογίας. 

Η κεντρική του ιδέα χωρίζει τον κόσμο σε δύο μέρη: το «Σύστημα» (Οικονομία & Κράτος) ,που στόχο έχει το αποτέλεσμα, το κέρδος και την αποτελεσματικότητα και τον «Βιόκοσμο» (Οικογένεια, Πολιτισμός, Κοινωνία), όπου στόχος είναι η αμοιβαία κατανόηση και η συναίνεση μέσω του διαλόγου.

Ένα άλλο κομβικό σημείο του έργου του είναι η ανάγκη για έναν ελεύθερο χώρο συζήτησης όπου οι πολίτες ανταλλάσσουν επιχειρήματα. Για τον Χάμπερμας, η Δημοκρατία πεθαίνει όταν παύουμε να αναζητούμε το καλύτερο επιχείρημα και απλώς επιβάλλουμε τη δύναμή μας.

  • Γεννήθηκε στο Ντίσελντορφ, στη Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία
  • Μέχρι την αποφοίτησή του από το γυμνάσιο, έζησε στο Γκούμερσμπαχ κοντά στην Κολωνία
  • Ο πατέρας του, Ερνστ Χάμπερμας, ήταν εκτελεστικός διευθυντής του Υπουργείου Βιομηχανίας και Εμπορίου της Κολωνίας και έχει περιγραφεί από τον Χάμπερμας ως οπαδός των Ναζί
  • Ανατράφηκε σε αυστηρό προτεσταντικό περιβάλλον, καθώς ο παππούς του ήταν διευθυντής ιερατικής σχολής στο Γκούμερσμπαχ
  • Σπούδασε στα Πανεπιστήμια του Γκέτιγκεν (1949-50), της Ζυρίχης (1950-51), και της Βόννης (1951-54) και απέκτησε διδακτορικό στη φιλοσοφία στη Βόννη το 1954, με διατριβή υπό τον τίτλο «Το απόλυτο και η ιστορία: περί της αντίφασης στη σκέψη του Σέλλινγκ»
  • Από το 1956 και μετά, μελέτησε φιλοσοφία και κοινωνιολογία υπό την επίδραση θεωρητικών της κριτικής Μαξ Χορκχάιμερ και Τέοντορ Αντόρνο στο «Ινστιτούτο για την Κοινωνική Έρευνα» του Πανεπιστημίου της Φρανκφούρτης, αλλά λόγω μιας σοβαρής διαφωνίας μεταξύ αυτών των δύο σχετικά με τη διατριβή του από τη μια —ο Χορκχάιμερ είχε εκφράσει υπερβολικές απαιτήσεις για την αναθεώρησή της—, και από την άλλη λόγω της ίδιας του της πεποίθησης ότι η Σχολή της Φρανκφούρτης είχε περιέλθει σε παράλυση με τον πολιτικό σκεπτικισμό και την περιφρόνηση για τη σύγχρονη κουλτούρα ολοκλήρωσε τελικά τις μεταδιδακτορικές του σπουδές στις πολιτικές επιστήμες στο Πανεπιστήμιο του Μάρμπουργκ υπό τον μαρξιστή Βόλφγκανγκ Άμπεντροτ
  •  Το 1961 έγινε υφηγητής στο Μάρμπουργκ  και σε μια κίνηση που ήταν άκρως ασυνήθιστη για τη γερμανική ακαδημαϊκή σκηνή της εποχής, του προσφέρθηκε η θέση του «καθηγητή άνευ έδρας» της φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο της Χαϊδελβέργης (με την προτροπή του Χανς Γκέοργκ Γκάνταμερ και του Καρλ Λέβιτ) το 1962, την οποία και αποδέχθηκε.
  • Το 1964, υποστηριζόμενος σθεναρά από τον Αντόρνο, ο Χάμπερμας επέστρεψε στη Φρανκφούρτη για να καταλάβει την έδρα φιλοσοφίας και κοινωνιολογίας του Χορκχάιμερ
  • Το 1971 αποδέχτηκε τη θέση του Διευθυντή στο «Ινστιτούτο Μαξ Πλανκ» στο Στάνμπεργκ (κοντά στο Μόναχο) και εργάστηκε εκεί μέχρι το 1983, δύο χρόνια μετά τη δημοσίευση του magnum opus του, «Η θεωρία της επικοινωνιακής δράσης»
  • Ο Χάμπερμας ύστερα από αυτό επέστρεψε στην έδρα του στη Φρανκφούρτη και στη διεύθυνση του Ινστιτούτου Κοινωνικής Έρευνας
  • Μετά τη συνταξιοδότησή του το 1993, ο Χάμπερμας συνέχισε να δημοσιεύει εκτενώς.

Sigmar Gabriel-  Emmanuel Macron- Juergen Habermas, στο Βερολίνο, τον Μάρτιο του 2017. (AP Photo/Markus Schreiber)

Τα βραβεία του

  • Tιμήθηκε με το Βραβείο Τέοντορ Αντόρνο το 1980

Ο καθηγητής Γιούργκεν Χάμπερμας στην απονομή του βραβείο Adoerno, το 1980, με τον δήμαρχο Φρανκφούρτης Walter Wallmann/ AP /ml/Kurt Strumpf)
  • Το 1986 κέρδισε το βραβείο Λάιμπνιτς της Deutsche Forschungsgemeinschaft ( Γερμανικό Ίδρυμα Έρευνας), που είναι η υψηλότερη διάκριση που απονέμεται για την έρευνα στη Γερμανία
  • Κατέχει επίσης την ασυνήθιστα μεταμοντέρνα θέση του Μόνιμου Επισκέπτη Καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Νορθγουέστερν στο Έβανστον του Ιλινόις και την έδρα «Theodor Heuss» στο Πανεπιστήμιο New School της Νέας Υόρκης
  • Τιμήθηκε με το Βραβείο Πρίγκιπας των Αστουριών στις Κοινωνικές Επιστήμες το 2003
  • Έλαβε επίσης το 2004 το Βραβείο του Κυότο στους τομείς των Τεχνών και της Φιλοσοφίας. Επισκέφθηκε το Σαν Ντιέγκο και στις 5 Μαρτίου 2005, ως εκπρόσωπος του Πανεπιστημίου του Σαν Ντιέγκο στο Συμπόσιο του Κυότο, έδωσε διάλεξη με τον τίτλο
  • Το 2005 έλαβε το Holberg International Memorial Prize (περί τα 520.000 €).

Καθηγητής και μέντορας

Ο Χάμπερμας ήταν διάσημος ως καθηγητής και μέντορας.

Ανάμεσα στους πιο εξέχοντες φοιτητές του ήταν ο πολιτικός κοινωνιολόγος Κλάους Όφφε (καθηγητής στη Σχολή Hertie για τη Διακυβέρνηση, στο Βερολίνο), ο κοινωνικός φιλόσοφος Γιόχαν Άρνασον (καθηγητής στο Πανεπιστήμιο La Trobe και επικεφαλής έκδοσης στο περιοδικό Θέση ΄Εντεκα), ο θεωρητικός της κοινωνιολογίας Χανς Γιοάς (καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Ερφούρτης και στο Πανεπιστήμιο του Σικάγου), ο θεωρητικός της κοινωνικής εξέλιξης Κλάους Έντερ, ο κοινωνικός φιλόσοφος Άξελ Χόννεθ (ο σημερινός διευθυντής του Ινστιτούτου για την Κοινωνική Έρευνα), ο Αμερικανός φιλόσοφος Τόμας Μακάρθυ, ο συνδημιουργός της επιθεώρησης κοινωνικής έρευνας Τζέρεμι Σαπίρο, και ο δολοφονημένος Σέρβος πρωθυπουργός Ζόραν Ντίντιτς.