Ενιαίο μέτωπο υπέρ της αύξησης των αμυντικών δαπανών και της ενίσχυσης του ρόλου του ΝΑΤΟ παρουσίασαν οι Ευρωπαίοι ηγέτες στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου, στέλνοντας παράλληλα ένα σαφές πολιτικό μήνυμα: η Ευρώπη επιδιώκει πλέον μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία στον τομέα της άμυνας.
Παρότι η σύμπλευση με τις Ηνωμένες Πολιτείες παραμένει κρίσιμη, οι τόνοι της κριτικής και οι αναφορές στη μείωση της εξάρτησης από τη Βόρεια Αμερική δείχνουν ότι οι διατλαντικές σχέσεις μπαίνουν σε μια νέα φάση.
Σύμφωνα με το Politico, η Ευρώπη φαίνεται να ανταποκρίνεται στις χρόνιες πιέσεις των ΗΠΑ για αύξηση των αμυντικών προϋπολογισμών, επενδύοντας περισσότερους πόρους στην ασφάλεια και στην τεχνολογική της αυτάρκεια.
Ωστόσο, το αποτέλεσμα αυτής της πολιτικής ενδέχεται να μην είναι απολύτως ευθυγραμμισμένο με τις προσδοκίες του Ντόναλντ Τραμπ, καθώς η ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας συνοδεύεται από σαφή διάθεση ανεξαρτητοποίησης.
Κατά τη διάρκεια των εργασιών της διάσκεψης, το μήνυμα των Ευρωπαίων ηγετών ήταν ξεκάθαρο: η Ευρώπη οφείλει να ενισχύσει κρίσιμους τομείς, όπως οι ένοπλες δυνάμεις, το διάστημα και η τεχνολογία, ώστε να περιορίσει τις εξαρτήσεις της από εξωτερικούς παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ.
Πρόκειται για μια ρητορική που ενισχύει τον ευρωπαϊκό πατριωτισμό και επαναφέρει στο προσκήνιο τη συζήτηση για την κοινή αμυντική πολιτική της ΕΕ.
Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς υπογράμμισε τη σημασία του ΝΑΤΟ τόσο για την Ευρώπη όσο και για τις Ηνωμένες Πολιτείες, τονίζοντας ότι η συμμαχία αποτελεί αμοιβαίο πλεονέκτημα.
«Ας αποκαταστήσουμε και ας αναβιώσουμε τη διατλαντική εμπιστοσύνη μαζί», δήλωσε χαρακτηριστικά, επιδιώκοντας να γεφυρώσει τις ανησυχίες περί απομάκρυνσης των δύο πλευρών.
Από την πλευρά του, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη επιτάχυνσης της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης.
Όπως ανέφερε, οι μεγάλες δυνάμεις οφείλουν να αναπτύξουν πλήρη στρατηγική ισχύ – από την άμυνα έως την τεχνολογία – ώστε να μειώσουν την εξάρτησή τους από τρίτους.
«Όλα όσα αφορούν τους Ευρωπαίους πρέπει να αποφασίζονται από τους ίδιους τους Ευρωπαίους», σημείωσε, στέλνοντας σαφές μήνυμα γεωπολιτικής ωριμότητας.
Μάλιστα, ο Εμανουέλ Μακρόν αναφέρθηκε στα νέα ευρωπαϊκά εργαλεία χρηματοδότησης, όπως το SAFE, αλλά και στην αυξημένη προθυμία των αγορών να στηρίξουν την κοινή αμυντική προσπάθεια. Τόνισε, ωστόσο, ότι το ζήτημα δεν περιορίζεται στα όπλα, αλλά αφορά κυρίως την πολιτική αποφασιστικότητα και τη συνολική στρατηγική κατεύθυνση της Ένωσης.
Οι αμερικανικές αντιδράσεις ήταν μεικτές. Αξιωματούχοι της Ουάσινγκτον εξέφρασαν ικανοποίηση για την αύξηση των ευρωπαϊκών αμυντικών δαπανών, ιδίως καθώς οι ΗΠΑ στρέφουν την προσοχή τους προς την περιοχή Ασίας-Ειρηνικού.
Ο Υφυπουργός Άμυνας Έλμπριτζ Κόλμπι μίλησε για «ιστορική στροφή» της Γερμανίας. Παρ’ όλα αυτά, οι διαφορές προσέγγισης παραμένουν, ειδικά στο ζήτημα της στήριξης της Ουκρανίας και της ευρωπαϊκής πολιτικής συνοχής.
Η Ευρώπη, με αιχμή τη Γερμανία και τη Γαλλία, φαίνεται να διαμορφώνει ένα νέο μοντέλο άμυνας, βασισμένο στη στρατηγική αυτονομία και στη μείωση της υπερβολικής εξάρτησης από τις ΗΠΑ. Σε έναν κόσμο αυξανόμενων γεωπολιτικών εντάσεων, η συζήτηση για τις αμυντικές δαπάνες και τον ρόλο της Ευρώπης στον παγκόσμιο χάρτη μόλις ξεκίνησε – και αναμένεται να καθορίσει τις εξελίξεις των επόμενων ετών.