Το τελευταίο καιρό έχετε αρχίσει να λαμβάνετε όλο και πιο συχνά τηλεφωνήματα από το σχολείο για να σας ενημερώσουν ότι το ‘αγγελούδι’ σας ο Κωστάκης έδειρε το Γιωργάκη, και την επόμενη μέρα το Δημητράκη ….και την επόμενη μέρα τον Γιαννάκη… και κάθε φορά που χτυπάει το τηλέφωνο σκέφτεστε ‘ποιος να τις έχει αρπάξει σήμερα?’…. Μην βιαστείτε να καταλήξετε στο συμπέρασμα : ‘παιδιά είναι μωρέ θα τα βρούνε’ …να σας υπενθυμίσω ότι και ο Χίτλερ …παιδάκι ήταν κάποτε….

Συχνά αναρωτιόμαστε τι είναι εκείνο που ωθεί τα παιδιά να σε στο να βλάψουν και να εκφοβίσουν, είτε λεκτικά είτε σωματικά άλλα συνομήλικα ή ακόμη και μικρότερα παιδάκια. Τι πραγματικά έχουν να κερδίσουν από αυτήν την απάνθρωπη συμπεριφορά;
Ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι μερικά από τα παιδιά που ασκούν βίαιη συμπεριφορά παρουσιάζουν επιθετικότητα από τα πρώτα χρόνια της ζωής τους. Η αλήθεια είναι ότι κανένα παιδί δε γεννιέται με επιθετική συμπεριφορά. Αυτό είναι αποτέλεσμα του τρόπου με τον οποίο μεγαλώνει και τα ερεθίσματα που λαμβάνει από το οικογενειακό και σχολικό του περιβάλλον.
Σύμφωνα με τους ειδικούς ο ‘εκφοβισμός’ είναι μια αντίδραση που ‘μαθαίνεται’ και χρησιμοποιείται ως απάντηση στο άγχος. Είναι η προσπάθεια που κάνει κάποιο παιδί για να κερδίσει την υπεροχή και τον έλεγχο έναντι άλλων παιδιών .

Οι ‘μικρο�� νταήδες’ παρουσιάζουν τα εξής κοινά χαρακτηριστικά:

• Έλλειψη κοινωνικών δεξιοτήτων- ικανοτήτων
• Έλλειψη συμπόνιας και συμπάθειας για τους άλλους
• Κακή διαχείριση των συναισθημάτων τους
•Έντονη επιρροή από σκηνές βίας που έχουν παρακολουθήσει είτε μέσω των προγραμμάτων της τηλεόρασης είτε παίζοντας βίαια ηλεκτρονικά παιχνίδια.
Λόγω έλλειψης των κοινωνικών δεξιοτήτων – ικανοτήτων, ένα παιδί που εκφοβίζει και συμπεριφέρεται βίαια σε άλλους τείνει να βλέπει απειλές εκεί που δεν υπάρχουν και να βλέπει άλλα άτομα ως εχθρούς, ενώ δεν είναι. Λόγω έλλειψης της συμπόνιας και της κατανόησης, δυσκολεύεται να καταλάβει πώς νιώθουν οι άλλοι και δεν είναι σε θέσ�� να αποκωδικοποιήσει με ακρίβεια καταστάσεις στις οποίες τα άλλα παιδιά έχουν περιέλθει.

Αν και μπορεί να σας είναι δύσκολο να δικαιολογήσετε ένα παιδί που εκφοβίζει - ιδιαίτερα όταν το παιδί σας είναι ο στόχος του- υπάρχει πάντοτε ένας λόγος πίσω από τον εκφοβισμό. Χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι τραμπούκοι δεν πρέπει να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες. Πρέπει. Και η μηδενική ανοχή είναι ο μόνος τρόπος για να εξαλειφθεί πραγματικά το φαινόμενο του εκφοβισμού.

Τα αίτια που ‘πλάθουν’ τους μικρούς νταήδες:

1. Σχέση με τους γονείς: Η σχέση των μικρών νταήδων με τους γονείς τους είναι συνήθως προβληματική με τους τελευταίους να μην δείχνουν τη ζεστασιά, τη φροντίδα και τη προσοχή που χρειάζεται ένα παιδί για να μεγαλώσει. Επιπλ��ον οι παράλογες απαιτήσεις των γονιών για ‘πρωτιά’ με κάθε κόστος (στα μαθήματα, σε αθλητικές επιδόσεις κτλ) ωθεί τα παιδιά να γίνονται ανταγωνιστικά και να προσπαθούν να επιτύχουν τα παραπάνω με οποιοδήποτε μέσο.
2. Έλλειψη πειθαρχίας: Οι μικροί νταήδες συχνά στερούνται πειθαρχία στο σπίτι. Οι γονείς αδυνατούν να βάλουν όρια που να καθορίζουν τη συμπεριφορά του παιδιού στο τι είναι ανεκτό και τι όχι καθώς επίσης και να κάνουν το παιδί να λογοδοτήσει για τις πράξεις του.
3. Κακή σχολική επίδοση: Μερικά παιδιά που δε τα καταφέρνουν και τόσο καλά στα μαθήματα τείνουν να βγάζουν βίαιη συμπεριφορά στους καλύτερους μαθητές της τάξης.
4. Μη αποδοχή από άλλους συνομήλικους: Τα παιδιά που είναι απομονωμένα και νιώθουν αντιπαθή ή δεν υποστηρίζονται από τους συμμαθητές στρέφονται συχνά προς τον εκφοβισμό για να κερδίσουν κάποιο κοινωνικό έλεγχο. Η διαστρεβλωμένη σκέψη τους τα κάνει να πιστεύουν ότι : έλεγχος των άλλων παιδιών = απόκτηση φίλων.
5. Κακοποίηση παιδιών : Δυστυχώς υπάρχουν πολλά παραδείγματα που οδηγούν στο συμπέρασμα ότι τα παιδιά που έχουν κακοποιηθεί σωματικά ή λεκτικά από τους γονείς τους υιοθετούν ανάλογη συμπεριφορά με άλλα παιδάκια. Αυτά τα ίδια τα παιδιά έχουν πολλές πιθανότητες να εμφανίσουν άγχος, κατάθλιψη και να στραφούν στα ναρκωτικά και το αλκοόλ και πιθανότατα το ίδιο θα κάνουν και τα δικά τους παιδιά αργότερα στη ζωή.
6. Έχουν πέσει θύματα εκφοβισμού : Πολλά από τα παιδιά που εκφοβίζουν έχουν στο παρελθόν πέσει και τα ίδια θύματα εκφοβισμού. Λόγω έλλειψης υποστηρικτικού κοινωνικού δικτύου, μειωμένων κοινωνικών δεξιοτήτων και στηριζόμενα στις μαθημένες συμπεριφορές, αυτά τα παιδιά χρησιμοποιούν συμπεριφορές εκφοβισμού για να κερδίσουν την υπεροχή και τον έλεγχο, έτσι ώστε δεν θα είναι πλέον εφικτό να γίνουν πάλι θύματα.

Υπάρχουν βήματα που μπορούμε να λάβουμε για να αποφύγουμε την αύξηση του φαινομένου.

• Να επαινείτε το παιδί σας για μεγάλες επιτυχίες του καθώς και για τα μικρά πράγματα που κάνει σε καθημερινή βάση.
• Ακούστε το παιδί σας, όταν χρειάζεται να σας μιλήσει.
• Βοηθήστε το να λύσει το πρόβλημα που το απασχολεί.
• Ενθαρρύνετε την ανάπτυξη θετικών σχέσεων με τους συνομηλίκους του.
• Ενισχύστε την ανάπτυξη καλής σχέσης με τα υπόλοιπα αδέρφια. Αποφύγετε τις συγκρίσεις και του μη υγιή ανταγωνισμού μεταξύ τους.
• Να θέτετε όρια και να επιρρίπτετε ευθύνες για τη συμπεριφορά του.
• Μάθετε το παιδί σας να συμπονεί.
• Να συζητάτε συχνά με το παιδί σας, ακόμα και όταν νομίζετε ότι δεν σας ακούει. .
• Περιορίστε την έκθεση του παιδιού σας σε σκηνές βίας που μπορεί να λάβει μέσω της τηλεόρασης ή παίζοντας βίαια ηλεκτρονικά παιχνίδια
Και το πιο σημαντικό ….να είστε παρόντες.

Ιωάννα Αγράφα