​«Πρέπει να είσαι η αλλαγή που θέλεις να έρθει», έλεγε ο Γκάντι και αυτό το γνωρίζει πολύ καλά ο Παναγιώτης Σαϊνατούδης, ο εμπνευστής και ιδρυτής της εναλλακτικής κοινότητας Πελίτι που εδώ και 25 χρόνια έχει ξεκινήσει σταυροφορία για τη διατήρηση και διάσωση των ντόπιων σπόρων και ποικιλιών.

"Πελίτ" στα Ποντιακά σημαίνει "βελανιδιά" και το όνομα το δανείστηκε ο κ. Σαϊνατούδης από μια μεγάλη βελανιδιά που υπάρχει στο Δασωτό Κάτω Νευροκοπίου, από όπου και ξεκίνησε το Πελίτι.

14691892_1822939444616114_969995521314498835_o.jpg

(Ο Παναγιώτης Σαϊνατούδης)

«Αρχικά ξεκίνησα να ασχολούμαι με τις παραδοσιακές ποικιλίες το 1991 μέσα από ένα πακέτο σπόρων που ήρθε στα χέρια μου από τη Λατινική Αμερική. Το 1992 έκανα την πρώτη μου εξερευνητική αποστολή στη γενέτειρά μου τη Βαμβάκουσα Σερρών και αφορμή στάθηκε ένα κοντόροκο μαύρο καλαμπόκι. Το 1995 ξεκίνησα το Πελίτι, αισθανόμενος ότι είναι αυτό που θέλω να κάνω στη ζωή μου», λέει στο star.gr o Π. Σαϊνατούδης.

Το ξεκίνημα ήταν δύσκολο, μιας και δεν είχε καθόλου χρήματα, αλλά είχε πολύ πάθος και όρεξη για να αλλάξει το σκηνικό που επικρατούσε στην ελληνική γεωργία και να στηρίξει τις ντόπιες καλλιέργειες.

10157239_10153923746211030_4298988923712138538_n.jpg

«Ταξίδευα με τα πόδια και οτοστόπ για να βρω τους ανθρώπους που κρατάνε το δικό τους σπόρο. Σήμερα το Πελίτι έχει 20 τοπικές ομάδες σε όλη τη χώρα, μια ομάδα στη Βουλγαρία και μια εκπρόσωπο στη Γουατεμάλα. Ασχολούμαστε με τη συλλογή, διατήρηση και τη διάδοση των παραδοσιακ��ν ποικιλιών. Μέσα σε αυτά τα χρόνια συγκέντρωσα 1.200 ποικιλίες. Σήμερα το Πελίτι έχει διανείμει πάνω από 4.000 ποικιλίες σε πάνω από 180.000 ερασιτέχνες ή επαγγελματίες καλλιεργητές. Οι σπόροι βρίσκονται μέσα από τις εξερευνητικές αποστολές που κάνουμε, μέσα από τις γιορτές ανταλλαγής σπόρων και από καλλιεργητές που μας στέλνουν τους σπόρους τους», αναφέρει.

Στόχος του Πελίτι είναι η συλλογή, διατήρηση και διάδοση των παραδοσιακών ποικιλιών, η ανταλλαγή αγαθών και υπηρεσιών χωρίς τη μεσολάβηση του χρήματος και η δημιουργία μιας εναλλακτικής κοινότητας με κύριο άξονα τη διατήρηση των παραδοσιακών ποικιλιών.

10542875_1474634722822494_6481957120428895763_n.jpg
«Οι σπόροι για μας είναι ένα μέσο για να γίνουμε καλύτεροι και να συνειδητοποιήσουμε την ευθύνη που έχουμε για τα πράγματα που μας συμβαίνουν. Ο καθένας από μας είναι σημαντικός και σπουδαίος και κρατάμε ένα μέρος από τη λύση του θέματος, αρκεί να το πάρουμε. Ας πάρουμε την ευθύνη που μας αναλογεί. Καθημερινά ψηφίζουμε με το πιρούνι μας το μέλλον της γεωργίας για την Ελλάδα και τον κόσμο όλο. Τι ψωνίζουμε για το μεσημεριανό μας τραπέζι, από πού έρχεται η τροφή μας. Οι εταιρίες κάνουν τη δουλειά τους και εμείς τη δική μας. Δεν υποστηρίζουμε προϊόντα που καταστρέφουν το φυσικό περιβάλλον, το σπίτι μας», λέει χαρακτηριστικά ο κ. Σαϊνατούδης.

Ο ίδιος, αλλά και οι συνοδοιπόροι του στο μεγάλο του αγώνα έχουν μια διαφορετική θεώρηση της ζωής και του κόσμου.

peliti.jpg

«Δεν είμαστε θύματα καταστάσεων ούτε φταίνε οι άλλοι για αυτά που ζούμε εμείς. Εστιάζουμε την προσοχή μας στα θετικά πράγματα που γίνονται και αυτά ως δια μαγείας αυξάνουν. Δε γνωρίζουμε τι είναι το καλό και τι το κακό. Δε γνωρίζουμε γιατί γίνονται κάποια γεγονότα. Αν δούμε τα πράγματα μέσα στην πορεία του χρόνου, αυτό που σήμερα είναι πόνος αύριο θα είναι χαρά και μετά μπορεί να είναι πάλι πόνος και ούτω καθεξής. Δεν έχει σημασία η κοινωνική ή η οικονομική μας θέση», τονίζει ο κ. Σαϊνατούδης και συνεχίζει:

«Η σκέψη μας είναι πολ�� δυνατή και αρκετή για να κατευθύνει τα πράγματα. Όλοι μαζί έχουμε ακόμη πιο μεγάλη δύναμη. Το σημαντικό δεν είναι να βλέπουμε τι κάνουν οι άλλοι αλλά τι κάνουμε εμείς. Το πρόβλημα δεν είναι αν θα βγει στην αγορά ένα καινούριο προϊόν. Το ζήτημα είναι αν θα το στηρίξουμε ή όχι. Δεν πολεμάμε με κανέναν έξω από μας, αυξάνουμε τη συνειδητότητά μας και αυτό είναι αρκετό για να φέρει τεράστιες αλλαγές. Κάθε μέρα με το πιρούνι μας επιλέγουμε τι γεωργία και τι πλανήτη θέλουμε».

Η προσπάθεια για τη διατήρηση και διάσωση των ντόπιων σπόρων και καλλιεργειών δεν είναι φυσικά εύκολη υπόθεση. Απαιτεί σκληρή δουλειά, χρόνο και προσήλωση. Μάλιστα στο Πελίτι λειτουργεί και τράπεζα σπόρων που στηρίζει το τεράστιο δίκτυο που έχει δημιουργηθεί.

img5494_da6fe008fcea640989587dc2ebd279fe_500_350.jpg

«Οι σπόροι είναι κάτι ζωντανό, αν δεν καλλιεργηθούν ή αν δεν διατηρηθούν θα χαθούν και μάλιστα θα χαθούν μια για πάντα. Κάναμε πολύ κόπο για να συγκεντρώσουμε σπάνιους και μοναδικούς σπόρους και μετά οι σπόροι αυτοί χάνονταν στα δικά μας χέρια. Αυτό ήταν που μας οδήγησε το 1999 στην πρώτη δημόσια ανταλλαγή παραδοσιακών ποικιλιών. Το Πελίτι δεν είχε και δεν έχει ακόμη τον εξοπλισμό για μια συντήρηση των ποικιλιών σε ψυγεία γι’ αυτό έχει εργαστεί περισσότερο στη ζωντανή διατήρηση των ποικιλιών μέσα από συνεργαζόμενους καλλιεργητές που και αυτό έχει πολλές δυσκολίες. Η διατήρηση των ποικιλιών που έχουμε είναι ένα κομμάτι που θέλει πολλή βελτίωση ακόμη από μεριάς μας. Βασιζόμαστε μόνο σε εθελοντές και αυτό το κομμάτι είναι τεράστιο έργο. Αυτός ήταν και ένας βασικός λόγος που μετακινηθήκαμε από το Μεσοχώρι Παρανεστίου στη Δράμα. Εδώ είναι πιο εύκολο να βρούμε εθελοντές και να στηρίξουν το γραφείο του Πελίτι αλλά και την τράπεζα σπόρων», λέει.

Όσο για την ανταπόκριση του κόσμου; Πριν από 25 χρόνια ο κόσμος δεν ενδιαφερόταν για το θέμα των τοπικών ποικιλιών. Σήμερα όμως, όπως εξηγεί ο Π. Σαϊνατούδης, αυτό έχει αλλάξει.

«Σήμερα τα πράγματα έχουν πάρει μια μεγάλη στροφή. Το Πελίτι σήμερα έχει 20 τοπικές ομάδες και συνολικά στην Ελλάδα υπάρχουν περίπου 40 άλλε�� ομάδες σε διάφορες περιοχές. Πριν την οικονομική κρίση οι άνθρωποι που αναζητούσαν παραδοσιακές ποικιλίες τις ήθελαν για να βάλουν μια ποιότητα στη ζωή τους. Σήμερα η αναζήτηση και η καλλιέργεια των τοπικών ποικιλιών είναι για πολλούς θέμα επιβίωσης. Επίσης ένα μεγάλο μέρος των καλλιεργητών καλλιεργούν παραδοσιακές ποικιλίες ως αντίσταση στην επέλαση των πολυεθνικών και αρκετοί για την ιστορική συνέχεια», τονίζει.

1186727_918225544958656_6524536521595598942_n.jpg
Εκτός όμως από το ντόπιο δίκτυο ανταλλαγής σπόρων, το Πελίτι έχει ανοίξει τα φτερά του και στο εξωτερικό, μεταφέροντας γνώση, εμπειρία και ανταλλάσσοντας απόψεις για το ζήτημα της διατήρησης των ντόπιων ποικιλιών.

«Σήμερα που μιλάμε (2/11/2016) είμαι στη Λευκωσία της Κύπρου για μια εβδομάδα για να υποστηρίξω τη δημιουργία ενός δικτύου καλλιεργητών παραδοσιακών ποικιλιών και τη δημιουργία μιας γιορτής ανταλλαγής παραδοσιακών ποικιλιών. Είναι το δεύτερο ταξίδι που κάνει το Πελίτι στην Κύπρο. Πριν δύο εβδομάδες ήμασταν στη Χάγη συμμετέχοντας στη δίκη κατά της Μονσάντο και τη Παγκόσμια Λαϊκή Συνέλευση. Το Πελίτι άνοιξε το δρόμο για τις τοπικές ποικιλίες στην Ελλάδα, αλλά έχει εμπνεύσει και χιλιάδες ανθρώπους από το εξωτερικό και έτσι έχει ανοίξει το δρόμο και στη Βουλγαρία, στην Κύπρο κ.λ.π. Σήμερα παίζουμε έναν παγκόσμιο ρόλο. Στη Παγκόσμια Λαϊκή Συνέλευση προτείναμε να οργανωθεί μια γιορτή ανταλλαγής παραδοσιακών ποικιλιών με τη συμμετοχή προσωπικοτήτων απ’ όλο τον κόσμο με την ονομασία Ολυμπιακή Γιορτή Σπόρων. Αυτή η πρώτη γιορτή θα γίνει στη γη του Πελίτι στις 19 - 22 Απριλίου 2017», τονίζει.

Κι αν αναρωτιέστε πόσο σημαντική είναι η διατήρηση των ντόπιων σπόρων, ο Π. Σαϊνατούδης είναι κατηγορηματικός:

«Ο σπόρος είναι ο πρώτος κρίκος στην τροφική αλυσίδα, όποιος ελέγχει το σπόρο έχει μια τεράστια πολιτική και οικονομική δύναμη. Από την άλλη μερι�� όποιος έχει το δικό του σπόρο είναι ελεύθερος να επιλέξει τι θα φάει. Όταν χάνονται οι παραδοσιακές ποικιλίες χάνετε και η ελευθερία και η δημοκρατία».

14671153_1250733894998253_435170117098772531_n.jpg

Αν πάλι κάποιος θέλει μπορεί να προμηθευτεί ντόπιους σπόρους χάρη στο Πελίτι χωρίς κανένα κόστος.

Κάθε χρόνο από τον Οκτώβριο μέχρι τον Δεκέμβριο στέλνει σπόρους σε καλλιεργητές. Μέσα από τη σελίδα του Πελίτι (www.peliti.gr) μπορούν οι ενδιαφερόμενοι να πάρουν τις πληροφορίες που χρειάζονται για την αποστολή. Αρκεί να στείλουν ένα γράμμα με τα ΕΛ. ΤΑ στη διεύθυνση: Πελίτι, Τ. Θ. 15 Τ.Κ. 66101 Δράμα, τηλέφωνο 2521550951, όπου θα βάλουν έναν άδειο φάκελο με προπληρωμένο τέλος ή γραμματόσημο των 2 ευρώ χωρίς να το κολλήσουν. Οι άνθρωποι του Πελίτι θα βάλουν μέσα στο φάκελο τέσσερα φακελάκια με σπόρους, από τις ποικιλίες που δι��θέτουν.

Επίσης οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να αποκτήσουν σπόρους μέσα από τις γιορτές που οργανώνει το δίκτυο μαζί με τις τοπικές του ομάδες σε όλη τη χώρα.

Η κρίση τέλος μπορεί να έχει επηρεάσει και το Πελίτι, όμως ο Παναγιώτης Σαϊνατούδης και οι… σύντροφοί του δεν πτοούνται. Θα συνεχίσουν για όσο αντέχουν τη μεγάλη αυτή σταυροφορία για τη διατήρηση και διάσωση των ντόπιων καλλιεργειών και όπως οι τρεις σωματοφύλακες θα επιμένουν να αγωνίζονται ένας για όλους και όλοι για έναν.

Της Ευαγγελίας Ντούρου
Email: entourou@star.gr