Θυμάμαι πως όταν ξεκίνησε η μεγάλη απόβαση ήταν σκοτεινά ακόμα

Με τιμές που αρμόζουν σε ήρωα, είπαν σήμερα το τελευταίο «αντίο» στον μοναδικό Έλληνα επιζών της Απόβασης στη Νορμανδία, Ναύαρχο ε.α. Γ. Παυλάκη, συγγενείς και φίλοι, ο οποίος «έφυγε» από τη ζωή το πρωί της περασμένη Κυριακής σε ηλικία 96 ετών.

Ο Γ. Παυλάκης με καταγωγή από την Κρήτη, είχε λάβει μέρος στη μεγαλύτερη συμμαχική απόβαση του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ως ύπαρχος της κορβέτας «ΚΡΙΕΖΗΣ» του Βασιλικού Πολεμικού Ναυτικού που συμμετείχε στο πρώτο κύμα της «μεγαλύτερης ημέρας του πολέμου».

Βιογραφικό

 

​Ο Γρηγόρης Παυλάκης γεννήθηκε το 1921 στην Πάτμο και καταγόταν από τα Χανιά. Μαθήτευσε επί τέσσερα χρόνια στο Γυμνάσιο Χανίων και το 1937 εισήχθη στη Σχολή Ναυτικών Δοκίμων.

Ονομάσθηκε σημαιοφόρος και τοποθετήθηκε αρχικά στη 13η Μοίρα Αεροσκαφών Ναυτικής Συνεργασίας, ως παρατηρητής με αποστολές συνοδείας νηοπομπών, επιτήρησης των Ελληνικών θαλασσών και βομβαρδισμό σκαφών.

Έλαβε μέρος σε πολλές μάχες στον αέρα και στη θάλασσα, με κορυφαία φυσικά αυτή της Συμμαχικής απόβασης στη Νορμανδία. Ήταν ο μοναδικός Έλληνας και από τους ελάχιστους παγκοσμίως επιζώντες βετεράνους πολεμιστές αυτής της ιστορικής απόβασης. Κατά τη διάρκεια της σταδιοδρομίας του είχε τιμηθεί συνολικά με 15 μετάλλια και παράσημα και ήταν πρέσβης της Ελευθερίας της Ευρώπης.

Πώς έζησε τη μεγάλη μάχη στις ακτές της Νορμανδίας

Ο ίδιος, μιλώντας στην εκπομπή «Με αρετή και Τόλμη» και στον Γ. Σωτηρόπουλο είχε περιγράψει τη συγκλονιστικότερη μάχη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου που η μοίρα του έμελλε να τη ζήσει από την πρώτη γραμμή του μετώπου.

«Στις 4 Ιουνίου 1944 λάβαμε τη διαταγή της μεγάλης εξόδου. Παρότι ο καιρός ήταν άσχημος αρχίσαμε να κινούμαστε προς το Νότο για να λάβουμε τις θέσεις που είχαν προκαθορισθεί για τους σχηματισμούς μας. Όμως υπό την πίεση της κακοκαιρίας ο Αρχηγός των Επιχειρήσεων στρατηγός Αϊζενχάουερ, παρά την αντίθετη γνώμη του Μοντγκόμερυ, βλέποντας ότι η επιχείρηση δεν θα είχε καλό τέλος με τέτοια τρικυμία, διέταξε την αναβολή της. Για κάλυψη της όλης υπόθεσης τα καράβια που είχαν αποπλεύσει από τα δύο στόμια της εισόδου του ΠΟΡΤΣΜΟΥΘ διατάχθηκαν να εκτελέσουν διάφορες ασκήσεις στην περιοχή. Την επομένη, 5 Ιουνίου, η κακοκαιρία εμαίνετο ακόμα. Όμως οι μετεωρολόγοι προέβλεπαν σύντομη βελτίωση κατά τα ξημερώματα ακολουθούμενη από νέα επιδείνωση του καιρού. Τότε ελήφθη η μεγάλη απόφαση να εκμεταλλευτούν την πρόσκαιρη βελτίωση και να αποβιβαστούν τα πρώτα τμήματα της απόβασης , αιφνιδιάζοντας έτσι απόλυτα τους Γερμανούς , οι οποίοι δεν θα πίστευαν ότι οι Σύμμαχοι μπορούσαν να είναι τρελοί για να αποβιβαστούν με αυτή την κακοκαιρία. Και έτσι αργά το βράδυ ήρθε το Σήμα: D DAY καθορίστηκε η 6η Ιουνίου και ως H HOUR, η 06.30.», είχε πει.

Αξιωματικοί της κορβέτας «ΚΡΙΕΖΗΣ» ήταν ο κυβερνήτης πλωτάρχης Δ. Κιοσσές, οι ανθυποπλοίαρχοι Γ. Παυλάκης, Κ. Ζερβός, Ι. Λαγωνίκας και Γ. Βαζάκας, ο σημαιοφόρος Δ. Ματάλας και ο έφεδρος σημαιοφόρος Σ. Νιάρχος.

«Θυμάμαι πως όταν ξεκίνησε η μεγάλη απόβαση ήταν σκοτεινά ακόμα. Ήδη είχαν αρχίσει οι βομβαρδισμοί από αεροπλάνα στα μετόπισθεν, κατά τέτοιο τρόπο ώστε να μην φαίνεται πως γινόταν απόβαση αλλά μάλλον για αντιπερισπασμό. Ήμασταν στο πρώτο κύμα αποβάσεως, στο μεσαίο γκρούπ και μεταφέραμε την επίλεκτη Αγγλοκαναδική Μεραρχία. Μόλις ολοκληρώθηκε επιτυχώς η απόβαση θυμάμαι όλο το πλήρωμα του “ΚΡΙΕΖΗ” να ζητωκραυγάζει, δάκρυα χαράς να κυλούν από τα μάτια μας. Σκεφτείτε ότι πολλοί από την χαρά τους άρχισαν να πετάνε τα καπέλα τους στον αέρα και να φωνάζουν: “Ζήτω, ζήτω…” Μάλιστα και ο Κυβερνήτης μας, ο αείμνηστος Δημήτρης Κιοσσές μετέπειτα ναύαρχος και αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Ναυτικού, με τον πατριωτισμό του και τη θρησκευτική ευλάβεια που τον διέκρινε, έδωσε τον χαρούμενο αναστάσιμο χαιρετισμό “Χριστός Ανέστη! Επιτέλους οι προσδοκίες μας δικαιώνονταν. Σύντομα θα γυρίσουμε απελευθερωτές στην Πατρίδα μας.”», είχε πει ο Γ. Παυλάκης.

6 Ιουνίου 1944: Απόβαση στη Νορμανδία – Η μεγαλύτερη μάχη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου

 

Την περίοδο εκείνη, η πλάστιγγα του πολέμου μεταξύ των Ενωμένων Εθνών, υπό την καθοδήγηση της Μ. Βρετανίας, των ΗΠΑ και της ΕΣΣΔ, και του φασιστικού άξονα Γερμανίας – Ιαπωνίας, είχε αρχίσει να γέρνει εις βάρος του δεύτερου, ειδικά στην Ευρώπη.

Οι Σοβιετικοί προέλαυναν στο ανατολικό μέτωπο, στο νότο Βρετανοί και Αμερικάνοι είχαν αποβιβαστεί στην Ιταλία και καταλάμβαναν εδάφη προς το Βορρά. Ο πιο «γρήγορος» δρόμος προς την καρδιά της Γερμανίας ήταν εκείνος μέσω της κατεχόμενης από τους ναζί Γαλλίας, εγχείρημα αρκετά δύσκολο, καθώς η οχύρωση της βόρειας Γαλλίας από τους Γερμανούς ήταν άρτια.

Η προετοιμασία για τη μεγάλη απόβαση κράτησε μήνες με κατασκοπευτικές πτήσεις στην περιοχή, έρευνες από μυστικές ομάδες των γαλλικών ακτών για να επιλεγούν οι πιο κατάλληλες τοποθεσίες, ενώ είχαν επιστρατευτεί ακόμα και απλοί πολίτες που τραβούσαν φωτογραφίες ή έστελναν καρτ ποσταλ στο ΒΒC των ευρωπαϊκών ακτών από τη Νορβηγία μέχρι τα Πυρηναία.

Το διάστημα 5 - 7 Ιουνίου κρίθηκε το καταλληλότερο για την απόβαση, σύμφωνα με τους υπολογισμούς του Βρετανού μαθηματικού Άρθουρ Τόμας, καθώς τότε η παλίρροια ήταν στο χαμηλότερο σημείο της και θα φαίνονταν τα κρυμμένα εμπόδια.

Η απόβαση

 

Το έναυσμα για την επιχείρηση έδωσε ο Αμερικανός στρατηγός Ντουάιτ Αϊζενχάουερ, αρχηγός των συμμαχικών δυνάμεων στην Ευρώπη, προειδοποιώντας τους στρατιώτες ότι έχουν δύσκολη αποστολή, καθώς ο εχθρός είναι καλά εκπαιδευμένος και εξοπλισμένος και ανθεκτικός στις μάχες.

Στις 5 Ιουνίου συμμαχικά πλοία ξεκίνησαν από την ανατολική Αγγλία με κατεύθυνση τις βόρειες ακτές της Γαλλίας.

Τα μεσάνυχτα της 5ης προς 6ης Ιουνίου, γνωστής και ως D-day, οι στρατιωτικές δυνάμεις των συμμάχων έφθασαν σε απόσταση αναπνοής από πέντε παραλίες στη βόρεια Γαλλία, που είχαν τα κωδικοποιημένα ονόματα Γιούτα, Ομάχα, Γκολντ, Τζούνο και Σουόρντ.

Οι συμμαχικές δυνάμεις έδρασαν συντονισμένα εξαπολύοντας εναέρια, θαλάσσια και χερσαία επίθεση και περίπου 156.000 στρατιώτες από τις ΗΠΑ, την Μεγάλη Βρετανία και τον Καναδά αποβιβάστηκαν στη Νορμανδία στο πλαίσιο της επιχείρησης Overlord, που άλλαξε την πορεία του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά το δυτικό ευρωπαϊκό μέτωπο.

Κατά τη διάρκεια της νύχτας τα συμμαχικά πλοία βομβάρδιζαν τις θέσεις των Γερμανών, ενώ τα ξημερώματα τους συνέδραμαν τα μαχητικά αεροπλάνα της Μεγάλης Βρετανίας.

Με το πρώτο φως της αυγής αλεξιπτωτιστές έπεσαν επίσης στην πόλη Σεντ Μερ Εγκλίζ, η οποία ήταν η πρώτη γαλλική πόλη που απελευθερώθηκε από τους ναζί.

Στις 6.30 το πρωί αποβιβάστηκαν οι πρώτοι Αμερικανοί στρατιώτες στις παραλίες Γιούτα και Ομάχα και ακολούθησαν οι Βρετανοί και οι Καναδοί μία ώρα αργότερα στις παραλίες Γκολντ, Τζούνο και Σουόρντ.

Ο Γερμανός διοικητής Έργουιν Ρόμελ βρισκόταν σπίτι του γιορτάζοντας τα γενέθλια της γυναίκας του, όταν ειδοποιήθηκε για την απόβαση.

Στην Ομάχα οι Γερμανοί απάντησαν με πολυβόλα και εκατοντάδες στρατιώτες των συμμάχων έπεσαν νεκροί, δίνοντας στην συγκεκριμένη ακτή τον χαρακτηρισμό «ματωμένη».

Οι συμμαχικές δυνάμεις δεν κατάφεραν να πάρουν την πόλη Καέν, η οποία αποτελούσε στόχο-κλειδί.

Ωστόσο, μέχρι το τέλος της ημέρας, τα στρατεύματα είχαν πάρει τις κατάλληλες θέσεις ώστε να αρχίσουν την προέλαση προς τη γαλλική ενδοχώρα.

Στις ακτές της Νορμανδίας, πολεμώντας για την ελευθερία των λαών της Ευρώπης από τον ναζιστικό ζυγό άφησαν την τελευταία τους πνοή 2.500 – 4.000 στρατιώτες από το συμμαχικό στρατόπεδο και περίπου 9.000 από το στρατόπεδο του Άξονα.

Παρά τις απώλειες των συμμάχων η επιχείρηση κρίθηκε επιτυχημένη και επηρέασε σε μεγάλο βαθμό την νικηφόρα έκβαση του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου για το αντιφασιστικό στρατόπεδο.

Επιμέλεια: Ευαγγελία Ντούρου

Tags: