«Ένα από τα παιδιά θέλει να γίνει  πρόεδρος της Συρίας, η Φατμά θέλει να γίνει πιλότος, ο διπλανός της γιατρός, ένα άλλο παιδάκι φαρμακοποιός…» Η Μαριλένα Μπέργκερ, η ελληνίδα σύζυγος του Πρέσβη της ΕΕ στην Τουρκία Κρίστιαν Μπέρκερ είναι δίπλα στα παιδιά που έφτασαν πρόσφυγές από τη Συρία στην Τουρκία και συγκινείται κάθε φορά που ακούει τις ιστορίες τους μέχρι να καταφέρουν να φύγουν από την κόλαση του πολέμου. Μαζί με τον Πρέσβη της ΕΕ και τη σύζυγό του βρεθήκαμε μια ομάδα ξένων δημοσιογράφων στα Άδανα, στο Γκαζιάντεπ και το Κιλίς της Τουρκίας και επισκεφθήκαμε τα έργα που χρηματοδοτεί η ΕΕ για την εκπαίδευση των παιδιών των προσφύγων. Αυτά τα έργα επιθεωρεί συχνά και ο Κύπριος Επίτροπος για την Ανθρωπιστική Βοήθεια και Διαχείριση Κρίσεων Χρήστος Στυλιανίδης ο οποίος - σύμφωνα με τον Κρίστιαν Μέργκερ – «παρά τις δύσκολες κρίσεις που διαχειρίζεται σε ολόκληρο τον κόσμο πάντα βρίσκει χρόνο να ασχολείται και με το πρόβλημα των προσφύγων».

 Επικεφαλής των προγραμμάτων ο Επίτροπος Στυλιανίδης

Σε δήλωσή του στο Star ο Πρέσβης της ΕΕ είπε ότι ο Επίτροπος Χρήστος Στυλιανίδης πήγε στο Γκαζιάντεπ πολλές φορές. «Αλλά επίσης είναι επικεφαλής ρηξικέλευθων προγραμμάτων. Υπό την ηγεσία του έχει αναπτυχθεί το βοήθημα με το οποίο οι Σύριοι πρόσφυγες λαμβάνουν σε κάρτα 120 λίρες τα οποία μπορούν να χρησιμοποιούν ελεύθερα. Αυτό τους δίνει την ελευθερία να αποφασίσουν τί να κάνουν τα λεφτά. Μπορούν να αγοράσουν φαγητό, βιβλία για τα παιδιά. Είναι ένα πρόγραμμα που ξεκίνησε πριν από ένα χρόνο και απευθύνεται αυτή τη στιγμή σε ένα εκατομύριο πρόσφυγες. Ένα άλλο πρόγραμμα ξεκινήσαμε πριν από ένα μήνα μαζί με τον Επίτροπο με το οποίο τα παιδιά μπορουν να έχουν πρόσβαση στην εκπαίδευση. Συχνά ο επίτροπος έρχεται εδώ για να επιβλέψει την εφαρμογή των προγραμμάτων», ανέφερε χαρακτηρίζοντας τον επίτροπο «φιλεύσπαχνο άνθρωπο».

Η Τουρκία είναι η χώρα που φιλοξενεί τους περισσότερους πρόσφυγες στον κόσμο, πάνω από τρία εκατομύρια Σύριοι πρόσφυγες είναι οι εγγεγραμμένοι. Σχεδόν οι μισοί από αυτούς είναι παιδιά και η τουρκική κυβέρνηση ενέταξε πάνω από μισό εκατομμύριο παιδιά μέσα στο δικό της εκπαιδευτικό σύστημα. Εκτός εκπαιδευτικού συστήματος παραμένουν ωστόσο 370 χιλιάδες παιδιά. Η ΕΕ μέσω του προγράμματος Δυνατότητες στους Πρόσφυγες (Facility for Refugees) το οποίο προβλέπει παροχή συνολικά τριών δις Ευρώ για τους πρόσφυγες, προβλέπει την παροχή 650 εκατομμυρίων ευρώ για την εκπαίδευσή τους. Στόχος είναι η ένταξη των παιδιών αυτών μέσα στο τουρκικό εκπαιδευτικό σύστημα και ήδη άρχισε να εφαρμόζεται σε 23 επαρχίες της Τουρκίας.

 Τρίας δις ευρώ από την ΕΕ για τους πρόσφυγες

«Συμφωνήσαμε πέρσι το 2016 να προσφέρουμε 3 δις ευρώ για τους πρόσφυγες εδώ. Συμφωνήσαμε με τρεις διαφορετικούς συναιτέρους, ο ένας συναίτερος είναι η τουρκική κυβέρνηση η ίδια. Για παράδειγμα το Υπουργείο Υγείας και το Υπουργείο Παιδείας παίρνουν στήριξη από την ΕΕ για να χτίσουν νοσοκομεία και σχολεία. Μετά έχεις τις οργανώσεις των Ηνωμένων Εθνών που εφαρμόζουν τα δικά τους προγράμματα. Ο τρίτος εταίρος είναι μη κυβερνητικές οργανώσεις οι οποίες παρέχουν βοηθεια σε συγκεκριμένους τομείς. Ιδιαίτερα οι τελευταίοι εταίροι εφαρμόζουν προγράμματα τα οποία έχουν ένα κύκλο ζωής.

Για παράδειγμα ένα σχολείο όταν χτιστεί τα παιδιά πηγαίνουν αμέσως σχολείο αλλά τα χρήματα δεν δίνονται όλα αμέσως. Αυτό που κοιτάμε είναι τα συμβόλαια που έχουμε υπογράψει. Μέχρι το τέλος αυτού του έτους θα έχουμε υπογράψει προγράμματα που θα στοιχίζουν τρια δις ευρώ. Για παράδειγμα η κάρτα μετρητών δεν είναι ένα ποσό που δίνεται αμέσως ολόκληρο αλλά κάθε μήνα. Υπάρχει μια παρεξήγηση και πρέπει να δει κανείς τα στοιχεία του συμβολαίου», είπε στο Star ο Πρέσβης της ΕΕ.

 «Θέλω να δω ένα τέλος σε αυτό»

«Για μας είναι μια συνεχόμενη κατάσταση γιατί είχαμε ζήσει τα ίδια με τους Παλαιστινίους και τώρα εδώ στο Κιλίς βλέπω ότι ανάμεσα στα παιδιά που έρχονται από τη Συρία είναι και οι Παλαιστίνιοι οι οποίοι είναι για δεύτερη φορά πρόσφυγες, αυτή τη φορά στην Τουρκία. Από ό,τι βλέπω ήδη μαθαίνουνε τούρκικα, ζουν ανάμεσα στην τοπική κοινωνία και με τη βοήθεια που έχουν από τη Γιούνισεφ, από την ΕΕ και από τις τοπικές αρχές βλέπω ότι αυτά τα παιδιά μπορούν να έχουν μια συνέχεια στο να είναι παιδιά, να μπορούν να ζήσουν ξανά μερικές ξέγνοιαστες μέρες αλλά βέβαια κανείς δεν ξεχνάει τί έχουν αφήσει πίσω, που είναι μια φρικτή εμπόλεμη κατάσταση και προσωπικά θα ήθελα να δω ένα τέλος σε όλο αυτό”, λέει στο Star η Μαριλένα Μπέργκερ.

 «Αν ήξεραν λίγα τουρκικά…»

 Στα Άδανα παρακολουθήσαμε τα εγκαίνια λυκείου στο οποίο έχουν ενταχθεί και παιδιά από τη Συρία, στο Γκαζιάντεπ συναντήσαμε φοιτητές του προγράμματος Spark της ΕΕ μέσω του οποίου έχουν δοθεί 700 υποτροφίες σε παιδιά από τη Συρία για ανώτατες σπουδές αν και οι αιτήσεις είχαν φτάσει μέχρι και τις 8,500 χιλιάδες. Στο Κιλίς, στα σύνορα με τη Συρία, επισκεφθήκαμε το δημοτικό σχολείο στο οποίο έχουν επίσης ενταχθεί παιδιά από τη Συρία τα οποία ακόμη δεν έμαθαν να μιλούν καν τουρκικά. Ένας μεταφραστής βοηθά τις δασκάλες να επικοινωνήσουν με τα παιδιά.

«Αν ήξεραν λίγο τουρκικά θα είχαν λιγότερες δυσκολίες πιστεύω», μας είπε μια από τις δασκάλες του δημοτικού ενώ μια άλλη συμπληρώνει ότι το μεγαλύτερό τους πρόβλημα είναι η γλώσσα. «Πολλές φορές συνεννοούμαστε χαμογελώντας ή με νοήματα», μας είπε η δασκάλα στο Κιλίς ενώ είδαμε και κάποια μικρά παιδάκια να βοηθάνε στη μετάφραση.

 Όλοι θέλουν να πάνε στη Γερμανία

Στο Κιλίς ο Δήμαρχος του Χασάν Καρά μας είπε ότι ο πληθυσμός είναι 90 χιλιάδες και φιλοξενούν 130 χιλιάδες πρόσφυγες, ενώ άλλο ένα εκατομύριο πρόσφυγες από τη Συρία πέρασαν από εκεί. «Δεν καυγαδίζουμε, τα μοιραζόμαστε όλα μαζί τους», ανέφερε ενώ θυμάται πως πριν από ενάμιση χρόνο δεν μπορούσε κανείς να κάνει τέτοια συνάντηση στο κέντρο του Κιλίς με προσκεκλημένο τον Πρέσβη της ΕΕ ή άλλο αξιωματούχο. Ήταν επικίνδυνα. Σήμερα υπάρχει ασφάλεια, είπε ο Δήμαρχος, προσθέτοντας μάλιστα ότι δεν ισχύουν καν οι φήμες ότι είναι επικίνδυνο να μείνει βράδυ κανείς στο Κιλίς. Ο Πρέσβης της ΕΕ του υποσχέθηκε ότι την επόμενη φορά που θα πάει στο Κιλίς θα διανυχτερεύσει. Για τους πρόσφυγες ο Δήμαρχος ανέφερε ακόμη πως όσοι φύγουν για την Ευρώπη δεν θα επιστρέψουν ποτέ πίσω στη χώρα τους. «Όποιον ρωτήσετε όλοι θέλουν να πάνε στην Ευρώπη και ειδικά στη Γερμανία. Δεν ξέρω ποιος είναι ο λόγος αλλά οι περισσότεροι θέλουν να πάνε στη Γερμανία», ανέφερε.

 Η γενιά που θα χτίσει ξανά τη Συρία

 Ποιο είναι όμως το μέλλον αυτών των παιδιών; Ήρθαν για να μείνουν στην Τουρκία ή θα επιστρέψουν πάλι πίσω στη χώρα τους;

«Έχουμε μεγάλες φιλοδοξίες. Κάνουμε ό,τι μπορούμε για να επιστρέψουμε πίσω και να ξαναχτίσουμε τη Συρία. Βοηθήστε μας να επιστρέψουμε», απάντησε μια από τις φοιτήτριες που πήραν υποτροφία από το πρόγραμμα Spark. Οι εμπνευστές του προγράμματος έχουν την πεποίθηση ότι προετοιμάζουν μια ισχυρή γενιά που θα ξαναχτίσει τη Συρία.

 

Άννα Ανδρέου, Κωνσταντινούπολη