Έχετε ποτέ σκεφτεί ότι μπορεί να πλησιάζει το τέλος του Facebook; Πριν από λίγες εβδομάδες, ο ιστότοπος έκανε μια εντυπωσιακή παραδοχή: «σημειώθηκε μείωση στους καθημερινούς χρήστες, ειδικά στους εφήβους» ανακοίνωσε.
Αυτό συμβαίνει επειδή οι νέοι στρέφονται μαζικά στις εφαρμογές ανταλλαγής μηνυμάτων (messaging apps) όπως το WhatsApp, οι οποίες κερδίζουν διαρκώς δημοτικότητα και στη χώρα μας.

Αυτό οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι το facebook έχει γίνει πλέον mainstream. Οι περισσότεροι έφηβοι δεν αισθάνονται άνετα όταν ξέρουν ότι οι γονείς τους θα δουν τα μηνύματα και τις φωτογραφίες που ανεβάζουν ή - ακόμη χειρότερα - ότι θα σχολιάσουν ή θα κάνουν like σε μια ανάρτησή τους, θεωρώντας ότι θα τους κάνουν ρεζίλι στον κοινωνικό περίγυρό τους.

Μοιραία, έψαχναν εναγωνίως ένα άλλο μέσο που θα τους επιτρέπει να ανταλλάσσουν ελεύθερα φωτογραφίες και μηνύματα τα οποία πολλές φορές δεν είναι και τόσο αθώα. Και το βρήκαν στο κινητό τους τηλέφωνο!
Τα messaging apps επιτρέπουν τη δωρεάν αποστολή μηνυμάτων και αρχείων μεταξύ όλων των smartphones (Android, iPhone, BlackBerry, Windows Phone και Nokia).

Οταν οι εφαρμογές αυτές εμφανίστηκαν για πρώτη φορά πριν από περίπου τέσσερα χρόνια εξελήφθησαν ως απειλή για τις εταιρείες κινητής τηλεφωνίας («γιατί να χρεωθώ στέλνοντας SMS, όταν μπορώ να στείλω δωρεάν μήνυμα από το WhatsApp;»).

Και πράγματι: οι χρήστες εγκαταλείπουν σταδιακά τα SMS, με αποτέλεσμα το 2012 οι τηλεπικοινωνιακοί πάροχοι να χάσουν 23 δισ. δολάρια σε έσοδα εξαιτίας των messaging apps, τα οποία επιτρέπουν τη δωρεάν αποστολή και λήψη μηνυμάτων κειμένου, φωτογραφιών και άλλων αρχείων.

Οι εφαρμογές αυτές χρησιμοποιούν τα πακέτα δεδομένων (3G ή 4G) ή τη σύνδεση WiFi ενός κινητού τηλεφώνου χωρίς να χρεώνουν επιπλέον τον χρήστη. Κάθε κάτοχος smartphone με πρόσβαση στο Ιντερνετ μπορεί να κατεβάσει ένα από αυτά τα apps και να στείλει εντελώς δωρεάν απεριόριστα μηνύματα.

Οι εφαρμογές μηνυμάτων συγκεντρώνουν αθροιστικά περισσότερους από ένα δισ. χρήστες παγκοσμίως. Το WhatsApp, η πιο δημοφιλής από αυτές, αριθμεί πάνω από 350 εκατ. ενεργούς χρήστες σε όλο τον κόσμο και χιλιάδες χρήστες στην Ελλάδα (είναι η δημοφιλέστερη εφαρμογή του είδους σε όλη την Ευρώπη). Κατά κύριο λόγο, οι χρήστες αυτών των apps είναι άτομα κάτω των 25 ετών.

Ωστόσο, οι εφαρμογές μηνυμάτων συνιστούν απειλή και για τα κοινωνικά δίκτυα. Εν μέρει αυτό συμβαίνει λόγω της εισβολής τών μεγαλύτερης ηλικίας ατόμων στο facebook (σήμερα μέχρι και οι... γιαγιάδες έχουν προφίλ στο δημοφιλές κοινωνικό δίκτυο).

Ενας άλλος λόγος είναι το ίδιο το προϊόν που προσφέρουν αυτές οι υπηρεσίες: ιδιωτικές συζητήσεις με ανθρώπους που οι χρήστες γνωρίζουν στην πραγματική ζωή τους.

Μια άλλη αιτία για τη δημοτικότητα αυτών των εφαρμογών είναι η αύξηση των selfies, δηλαδή των φωτογραφιών του εαυτού τους που βγάζουν οι χρήστες με την κάμερα του κινητού τεντώνοντας το χέρι τους όσο πιο πολύ μπορούν (στη Βρετανία σχεδόν οι μισές φωτογραφίες που ανεβάζουν στο Instagram οι χρήστες 14 - 21 ετών είναι selfies). Η αποστολή αυτών των φωτογραφιών μέσω κινητού είναι πιο ασφαλής από την ανάρτησή τους στο facebook, όπου μπορεί να τις δει κάποιος που δεν θα ήθελε ο χρήστης.

Οι εν λόγω αυτοπροσωπογραφίες είναι ακόμη πιο δημοφιλείς μεταξύ χρηστών του Snapchat, της δημοφιλούς εφαρμογής ανταλλαγής φωτογραφιών, η οποία έχει μια ιδιαιτερότητα: οι εικόνες διαγράφονται αυτομάτως λίγα δευτερόλεπτα μετά την αποστολή τους!

Οι δημοφιλέστερες εφαρμογές μηνυμάτων

WhatsApp
Δημιουργήθηκε το 2009 από δύο πρώην στελέχη της Yahoo!. Πρόκειται για τη δημοφιλέστερη εφαρμογή ανταλλαγής μηνυμάτων και φωτογραφιών μέσω κινητών τηλεφώνων, μέσω της οποίας διακινούνται περισσότερα από 10 δισ. μηνύματα την ημέρα από τους πάνω από 250 εκατ. χρήστες σε όλο τον κόσμο. Συνιστά απειλή για τις εταιρείες τηλεπικοινωνιών οι οποίες χρεώνουν τα μηνύματα κειμένου (SMS).
Snapchat
Επιτρέπει στους χρήστες να στέλνουν φωτογραφίες και βίντεο με... ημερομηνία λήξης, προσδιορίζοντας επακριβώς πόσο καιρό θα παραμείνουν στη συσκευή του παραλήπτη (ακόμη και ελάχιστα δευτερόλεπτα). «Τραβήξτε μια άσχημη φωτογραφία ή βίντεο του εαυτού σας, προσθέστε μια λεζάντα και στείλτε τα σε έναν φίλο (ή σε περισσότερους). Θα τα λάβουν, θα γελάσουν και στη συνέχεια οι φωτογραφίες ή τα βίντεο θα εξαφανιστούν», αναφέρει το Snapchat.
WeChat
Η κινεζική εφαρμογή μέσω της οποίας ανταλλάσσονται μηνύματα φωνής, φωτογραφίες και emoticons, αριθμεί πάνω από 200 εκατ. συνδρομητές. Η συντριπτική πλειονότητα των χρηστών προέρχεται από την Κίνα, αν και υπάρχουν συνδρομητές στις ΗΠΑ και σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες. Είναι η πρώτη κινεζική εφαρμογή επικοινωνίας και θεωρείται ότι η χρήση της μπορεί να εξαπλωθεί σε όλο τον κόσμο.
KakaoTalk
Μια εφαρμογή μηνυμάτων από την Κορέα με περισσότερα από 90 εκατ. χρήστες που απέφεραν στον δημιουργό της έσοδα 42 εκατ. δολαρίων το 2012. Μέσω της εφαρμογής ανταλλάσσονται 4,8 δισ. μηνύματα την ημέρα. Η δημιουργός εταιρεία εγκαινίασε πρόσφατα το app KakaoHome στην Κορέα: πρόκειται για μια παρόμοια εφαρμογή που παρέχει «μια εξατομικευμένη εμπειρία στην οθόνη του smartphone του χρήστη».