Η απομόνωση κόνιδας και όχι ζωντανής ψείρας δεν σημαίνει απαραίτητα ενεργό λοίμωξη, οι κόνιδες μπορεί να παραμένουν μήνες μετά από επιτυχή θεραπεία. Το κέντρο πρόληψης και ελέγχου λοιμώξεων της Αμερικής (CDC) δηλώνει ότι ενεργό λοίμωξη μπορεί να υποστηρίξει η εύρεση πολλών αυγών εντός 6,5 εκατοστών της τρίχας από τ�� ρίζα. Πάντως και αυτό το κριτήριο συχνά οδηγεί σε υπερδιάγνωση. Άλλοι υποστηρίζουν ότι η διάγνωση πρέπει να βασίζεται μόνο στην απομόνωση ζωντανών ψειρών. Αν η διάγνωση αμφισβητείται ένα μικροσκόπιο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να δείξει το παράσιτο ή την κόνιδα. Επίσης η κόνιδα φθορίζει αν εξετασθεί το τριχωτό κάτω από ειδική λάμπα.

Η απομόνωση είναι ευκολότερη με το συστηματικό χτένισμα των μαλλιών, ιδανικά βρεγμένων αλλά και στεγνών, με ένα χτενάκι με πολύ λεπτά δόντια. Η μέθοδος αυτή είναι σαφώς πιο ασφαλής σε σχέση με την απλή επισκόπηση του τριχωτού.

Ένα μαλακτικό μαλλιών μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την ύγρανση των μαλλιών πριν ακολουθήσετε την εξής διαδικασία:

Χτενίστε τα μαλλιά αρχικά με μια κανονική βούρτσα γ��α να ξεμπερδέψετε τα μαλλιά του παιδιού.
Τοποθετήστε το χτενάκι στην κορυφή του κεφαλιού και χτενίστε επιμελώς από τις ρίζες έως τις άκρες των μαλλιών. Εξετάστε προσεκτικά τη χτένα για ψείρες ή κόνιδες μετά από κάθε χτένισμα.
Χτενίστε κατ’αυτόν τον τρόπο όλο το κεφάλι τουλάχιστον 2 φορές.

Σε πρακτικό επίπεδο οι περισσότεροι ειδικοί συγκλίνουν στην άποψη ότι αν απομονωθούν μόνο κόνιδες και το άτομο έχει υποβληθεί σε θεραπεία πρόσφατα, πρέπει να αφαιρεθούν οι κόνιδες και να επανεξετασθούν τα μαλλιά σε 3-4 ημέρες. Αν δεν έχει προηγηθεί θεραπεία συνιστάται να ξεκινήσει.

Η διάγνωση φθειρίασης μπορεί να δημιουργήσει ένταση στον πάσχοντα ή την οικογένεια του.

Σε κάθε περίπτωση είναι σημαντικό να έχουμε υπόψη τα εξής:

- Η φθειρίαση δε�� είναι σημάδι κακής υγιεινής
- Υπάρχει αποτελεσματική θεραπεία
- Δεν υπάρχουν σοβαρά ή μακροπρόθεσμα προβλήματα υγείας που να σχετίζονται με την φθειρίαση

Θεραπεία

Τι να κάνετε αν το παιδί έχει ψείρες:

Λούστε τα μαλλιά του με λάδι καρύδας ή ελαιόλαδο. Τα έλαια αυτά διαθέτουν λιπαρά οξέα που διαλύουν τα σώματα (εξωσκελετούς) των ψειρών και τις σκοτώνουν.

Στο κανονικό σαμπουάν το παιδιού, προσθέστε 3 κουταλιές ελαιόλαδο, 1 κουταλάκι λάδι τσαγιόδεντρου και 1 κουταλάκι λάδι ευκαλύπτου. Απλώστε το σαμπουάν στο κεφάλι του παιδιού, σκεπάστε τα μαλλιά του με μία πλαστική σακούλα και αφήστε για μισή ώρα. Ξεπλύνετε και χτενίστε πάλι με ψιλή ειδική χτένα για ψείρες.

Τοπικά αντιφθειρικά, χτένισμα βρεγμένων μαλλιών και αγωγή από το στόμα έχουν μελετηθεί για την αντιμετώπιση της φθειρίασης.

Τοπικά αντιφθειρικά

Στο εμπόριο υπάρχουν διάφορα τοπικά αντιφθειρικά όπως οι φυσικές πυρεθρίνες και πυρεθροειδή, το μαλαθείον, το lindane και το benzyl alcohol, τα οποία προορίζονται για παιδιά άνω των δύο ετών.

Ακολουθήστε προσεχτικά τις οδηγίες του κατασκευαστή για την εφαρμογή των τοπικών σκευασμάτων. Τυπικά λούζετε το κεφάλι του παιδιού, ξεπλένετε και στεγνώνετε με μια πετσέτα. Απλώνετε το αντιφθειρικό σε όλο το τριχωτό της κεφαλής και το αφήνετε για 10 λεπτά, κατόπιν ξεπλένετε καλά με νερό. Μόνο τομαλαθείο πρέπει να παραμείνει στο τριχωτό της κεφαλής για 8-12 ώρες. Μία δεύτερη εφαρμογή απαιτείται για τις πυρεθρίνες, τα πυρεθροειδή και το benzyl alcohol 7-10 ημέρες μετά την πρώτη.

Στο μεσοδιάστημα θεραπείας δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται σαμπουάν με conditioners και δεν πρέπει να γίνεται στέγνωμα των μαλλιών με σεσουάρ. Το ξύδι, τα conditioners και ο ζεστός αέρας αδρανοποιούν το αντιφθειρικό που έχει παραμείνει στην τρίχα.

Πλην της τοπικής αγωγής, οι μαξιλαροθήκες, τα σεντόνια και οι πετσέτες που ήρθαν σε επαφή με τα μαλλιά καθώς και οι βούρτσες και χτένες που χρησιμοποιήθηκαν πρέπει να πλυθούν με ζεστό νερό.
Θερμοκρασία νερού 55 o C καταστρέφει την ώριμη ψείρα, τις νύμφες και τα αυγά σε 5 λεπτά.
Το στεγνό καθάρισμα (καθαριστήριο) δεν θεωρείται αποτελεσματικό.

Οτιδήποτε δεν πλένετε (λούτρινα κουκλάκια κ.τ.λ.) πρέπει να απομονώνεται σε πλαστική σακούλα για 12-14 ημέρες.

Χτένισμα βρεγμένων μαλλιών

Ένας εναλλακτικός τρόπος απομάκρυνσης των ψειρών είναι το προσεχτικό, επαναλαμβανόμενο χτένισμα των μαλλιών. Είναι μια καλή επιλογή σε μικρά παιδιά (κάτω των δύο ετών, που δεν μπορούν να λάβουν τοπική αγωγή) ή σε περιπτώσεις που δεν θέλουμε να χρησιμοποιήσουμε τοπικά αντιφθειρικά.

Υγράνετε τα μαλλιά και προσθέστε μία λιπαντική ουσία όπως κοντίσιονερ, λάδι ελιάς ή ξίδι. Χτενίστε επανειλημμένα έως ότου καμία ψείρα δεν είναι ορατή επάνω στη χτένα. Επαναλάβετε κάθε 3-4 ημέρες για αρκετές εβδομάδες, συνεχίζοντας οπωσδήποτε για 2 εβδομάδες μετά την ανεύρεση έστω και μιας ζωντανής ψείρας. Η μέθοδος θεωρείται αρκετά αποτελεσματική αν και χρονοβόρα.

Αγωγή από το στόμα

Η αγωγή από το στόμα γενικά φυλάσσεται για τις περιπτώσεις που θα αποτύχει η τοπική αντιφθειρική αγωγή. Περιλαμβάνει φάρμακα όπως η τριμεθοπρίμη-σουλφαμεθοξαζόλη (Septrin) η οποία δρα σκοτώνοντας απαραίτητα για τη ζωή της ψείρας συμβιωτικά βακτήρια. Σε ανθεκτικές περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε συνδυασμό με τοπικά σκευάσματα.

Άλλες θεραπείες

Υπάρχουν μελέτες που έχουν εξετάσει τη χρήση λοσιόν και άλλων υλικών (λάδι ελιάς, βούτυρο, μαγιονέζα, βαζελίνη), τα όποια εφαρμόζονται στο κεφάλι και αφήνονται να στεγνώσουν. Στόχος είναι η πρόκληση ασφυξίας στις ψείρες. Επίσης χρήση σεσουάρ με θερμοκρασία στην επιφάνεια των τριχών 50οC επί 5’, έχει πολύ καλά αποτελέσματα. Το γεγονός πάντως είναι ότι οι ψείρες δύσκολα παθαίνουν ασφυξία.

Θεραπείες που χρησιμοποιούν βενζίνη ή πετρέλαιο δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται γιατί μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές βλάβες.

Όλοι αυτοί οι φυσικοί παράγοντες δεν συνιστώνται από τις Παιδιατρικές Εταιρίες ανά τον κόσμο.

Πρόληψη

Ο καλύτερος τρόπος να αποφύγετε τις ψείρες είναι να ακολουθείτε μία ρουτίνα προληπτικά ώστε ακόμη και να έρθουν σε επαφή τα παιδιά σας με ά��λα παιδάκια που έχουν ψείρες, να μην κολλήσουν.

Προληπτικά μέτρα για να αποφύγετε τις ψείρες:

- Αν το παιδί σας έχει μακριά μαλλιά, φροντίστε να είναι πάντοτε δεμένα όταν πηγαίνει στο σχολείο. Έτσι δεν θα έρθουν σε επαφή με τα μαλλιά άλλων παιδιών που μπορεί να έχουν πάνω κόνιδες ψείρας.

- Ρίξτε μία σταγόνα αιθέριο έλαιο λεβάντας στη χτένα του παιδιού. Το λαδάκι μένει στα μαλλιά και απωθεί τις ψείρες. (Παρόμοια δράση έχουν τα αιθέρια έλαια ευκαλύπτου, και δεντρολίβανου)

- Συχνό χτένισμα με ψιλή χτένα ώστε αν έχει ήδη το κεφάλι του παιδιού κόνιδες, να απομακρυνθούν. Επιπλέον, μία φορά την εβδομάδα, τσεκάρετε το παιδί σας για κόνιδες στο κεφάλι, στο λαιμό, πίσω από τα αυτιά.

- Μην αφήνετε το παιδί να χρησιμοποιεί βούρτσες, χτένες και καπέλα που ανήκουν σε άλλους.
Αν λοιπόν «πέσει» η ψείρα στον γιακά του παιδιού σας μην πανικοβληθείτε! Να παραμείνετε καθησυχαστικοί μπροστά σε αυτό το εποχικό φαινόμενο, αφού πρόσφατη ελληνική επιδημιολογική μελέτη φανερώνει ότι το 70% των μαθητών δημοτικού θα κολλήσουν έστω και μια φορά στη ζωή τους ψείρες από τους συμμαθητές τους.