Καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής του, ο Νέλσον Μαντέλα έμεινε πιστός στις αξίες της Δημοκρατίας, της Ισότητας, της ειρήνης και της διαρκούς μάθησης και παρά τις τρομερές προκλήσεις που δέχθηκε, ποτέ δεν "απάντησε" στον ρατσισμό με ρατσισμό.

Να μερικές από τις πιο σημαντικές ρήσεις του:

"Αφιέρωσα τη ζωή μου στον αγώνα του λαού της Αφρικής. Πάλεψα ενάντια στην κυριαρχία των λευκών, πάλεψα ενάντια στην κυριαρχία των μαύρων. Λάτρεψα το ιδανικό μιας ελεύθερης και δημοκρατικής κοινωνίας όπου όλοι οι άνθρωποι θα ζουν σε αρμονία και με ίσες ευκαιρίες. Είναι ένα ιδανικό για του οποίου την πραγμάτωση εύχομαι να ζήσω και να το πετύχω. Αλλά, εάν χρειαστεί, είναι ένα ιδανικό για το οποίο είμαι έτοιμος να πεθάνω" (δήλωση στο δικαστήριο κατά τη διάρκεια της δίκης της Ριβόνια, 20 Απριλίου 1964).

"Δεν αρνούμαι, ωστόσο, ότι σχεδίασα πράξεις σαμποτάζ. Δεν το έπραξα από κάποιο πνεύμα απερισκεψίας ούτε επειδή τρέφω κάποια αγάπη για τη βία. Το έπραξα σαν αποτέλεσμα ήρεμης και νηφάλιας εκτίμησης της πολιτικής κατάστασης στην οποία ζούμε μετά από πολλά χρόνια τυραννίας, εκμετάλλευσης, καταπίεσης του λαού μου από τους λευκούς" (δήλωση στο δικαστήριο κατά τη διάρκεια της δίκης της Ριβόνια, 20 Απριλίου 1964).

"Στέκομαι μπροστά σας όχι σαν προφήτης αλλά σαν υπηρέτης υμών, του λαού. Οι ακούραστες και ηρωικές σας θυσίες με έδωσαν την ευκαιρία να βρίσκομαι σήμερα εδώ. Γι’ αυτό αποθέτω τα εναπομείναντα χρόνια της ζωής μου στα χέρια σας" (μιλώντας σε πλήθος μετά την απελευθέρωσή του από τη φυλακή, 11 Φεβρουαρίου 1990).

"Ας μην αφήσουμε ποτέ τις μελλοντικές γενιές να πουν ότι η αδιαφορία, ο κυνισμός, ο εγωισμός μας στέρησαν τη δυνατότητα να φανούμε αντάξιοι των ιδανικών του ανθρωπισμού, τις οποίες το βραβείο Νόμπελ Ειρήνης συμπυκνώνει" (στη βράβευσή του με το βραβείο Νόμπελ Ειρήνης, 10 Δεκεμβρίου 1993).

"Ήλθε ο καιρός για την επούλωση των πληγών. Η στιγμή να γεφυρώσουμε το χάσμα που μας χωρίζει. Οι καιροί της οικοδόμησης βρίσκονται μπροστά μας. Μπαίνουμε σε ένα συμβόλαιο χτισίματος μιας κοινωνίας όπου όλοι οι Νοτιοαφρικανοί, μαύροι και λευκοί, θα μπορούν να περπατούν στητοί, χωρίς φόβο στις καρδιές τους, με εξασφαλισμένο το αναπαλλοτρίωτο δικαίωμά τ��υς στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια – ένα "πολύχρωμο" έθνος σε ειρήνη με τον εαυτό του και τον κόσμο" (κατά την ορκωμοσία του ως προέδρου το 1994).

"Κανείς δεν γεννιέται, μισώντας κάποιον για το χρώμα του δέρματος, την καταγωγή ή τη θρησκεία του. Οι άνθρωποι πρέπει να μάθουν να μισούν κι αν μπορούν να διδαχθούν το μίσος, μπορούν να διδαχθούν και την αγάπη, γιατί η αγάπη έρχεται πιο φυσικά στην ανθρώπινη καρδιά, παρά το αντίθετο".

"Έμαθα, ότι το θάρρος δεν είναι η έλλειψη φόβου, αλλά ο θρίαμβος επί του φόβου. Γενναίος δεν είναι εκείνος, που δεν νιώθει φόβο, αλλά εκείνος που τον υπερνικά".

"Όταν ανέβει κανείς ένα μεγάλο βουνό, καταλαβαίνει ότι έχει μπροστά του πολλά ακόμη να ανέβει".

"Αν θέλεις να κάνεις ειρήνη με τον εχθρό σου, πρέπει να δουλέψεις μαζί του. Και τότε, γίνεται σύμμαχός σου".