​Σε πένθος έχει βυθιστεί ο κόσμος της Τέχνης καθώς την Πέμπτη πέθανε ο σκηνοθέτης, ηθοποιός και λογοτέχνης Ντάριο Φο, σε ηλικία 90 ετών. Ο θάνατός του, βραβευμένου με το Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1997, οφείλεται σε πνευμονία.

Γεννημένος στις 24 Μαρτίου του 1926 στο Σαν Τζιάνκο, κοντά στο Βαρέζε της Ιταλίας, ο Ντάριο Φο ήταν μια πολυτάλαντη προσωπικότητα, που είχε μία συναρπαστική ζωή. Ο πατέρας του Φελίτσε ήταν διευθυντής των ιταλικών σιδηροδρόμων και η οικογένεια άλλαζε συχνά κατοικία λόγω των μεταθέσεων του. Ο Φελίτσε ήταν επίσης ερασιτέχνης ηθοποιός και σοσιαλιστής. Ο Ντάριο έμαθε την τέχνη της διήγησης απ' την γιαγιά του και από Λομβαρδούς ψαράδες και φυσητές γυαλιού.

201610130748477145.jpg
Σπούδασε αρχιτεκτονική, ��ην οποία όμως εγκατέλειψε για να ασχοληθεί με το θέατρο, αρχικά ως σκηνογράφος, ύστερα ως ηθοποιός και, φυσικά, ως συγγραφέας και σκηνοθέτης. Ο ίδιος ερμήνευσε αρκετά από τα έργα του, ενώ έγραψε πολλά για την Ιταλική Ραδιοφωνία και τον κινηματογράφο.

newego_LARGE_t_1101_54171417.JPG
Τα έργα του χαρακτηρίζονται από τον αντικομφορμισμό και τη δυνατή σάτιρα απέναντι στην κυρίαρχη πολιτική. Μέσα από αυτά ο Φο έχει ασκήσει κριτική, μεταξύ των άλλων, στην πολιτική της Καθολικής εκκλησίας για τις αμβλώσεις, τις πολιτικές δολοφονίες, το οργανωμένο έγκλημα, την πολιτική διαφθορά και το Μεσανατολικό. Τα έργα του συχνά βασίζονται στον αυτοσχεδιασμό και στο ύφος της commedia dell'arte, έχουν μεταφραστεί σε 30 γλώσσες και έχουν ανέβει σε θέατρα όλου του κόσμου.

dariofo.jpg
Κατά καιρούς, τα έργα του γινόντουσαν αντικείμενο λογοκρισίας αλλά αυτό δεν σταματούσε τον ίδιο. Μάλιστα, δεν ήταν και λίγες οι φορές που έπεφτε θύμα επιθέσεων από νεοφασιστικές ή ακροδεξιές ομάδες.

Παγκόσμια φήμη έχουν τα έργα του: «Μυστήριος μπούφος», «Ο τυχαίος θάνατος ενός αναρχικού», «Κλέβε λιγότερο», «Δεν πληρώνω! Δεν πληρώνω!», «Οι αρχάγγελοι δεν παίζουν φλίπερ» και πολλά άλλα. Το 1997 τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ λογοτεχνίας.

Η γυναίκα που τον στιγμάτισε και ήταν δίπλα του σε όλα

Το 1951 ο Φο συναντάει τη Φράνκα Ράμε, γόνο θεατρικής οικογένειας, όταν δούλευαν μαζί στην παραγωγή της επιθεώρησης Εφτά ημέρες στο Μιλάνο. Μετά από λίγο καιρό, αρραβωνιάστηκαν. Η Φράνκα Ράμε και ο Ντάριο Φο παντρεύτηκαν στις 24 Ιουνίου 1954. Εκείνη τον ακολουθούσε σε όλες του τις δουλειές και ήταν μόνιμος συνεργάτης του σε όλα.

newego_LARGE_t_1101_54205728.JPG
Το 1959 γυρίζουν στο Μιλάνο και ιδρύουν τη θεατρική ομάδα Ντάριο Φο—Φράνκα Ράμε. Ο Φο έγραφε σενάρια, έπαιζε, σκηνοθετούσε, και σχεδίαζε τα κουστούμια και τα σκηνικά. Η Ράμε ανάλαβε τις διοικητικές δουλειές. Η ομάδα έκανε πρεμιέρα στο Μικρό Θέατρο και μετά άρχισε, για πρώτη φορά, τις ετήσιες τουρνέ της σ' ολόκληρη την Ιταλία.

Το 1973 η ομάδα μετακομίζει στο Σινεμά Ροσίνι στο Μιλάνο. Όταν ο Φο άσκησε κριτική στην αστυνομία σε ένα από τα έργα του, ακολούθησαν αστυνομικές επιδρομές και η λογοκρισία αυξήθηκε. Στις 8 Μαρτίου, μια νεοφασιστική ομάδα απήγαγε τη Φράνκα Ράμε, βασανίζοντάς την και βιάζοντας την. Η Ράμε επέστρεψε στη σκηνή μετά από δύο μήνες με νέους αντιφασιστικούς μονολόγους.

newego_LARGE_t_1101_54205729.JPG
Στις 17 Ιουλίου του 1995, ο Φο έπαθε ένα εγκεφαλικό επεισόδιο και έχασε σχεδόν όλη την όρασή του. Η Ράμε τον αντικατέστησε στις παραγωγές για ένα διάστημα. Μετά από ένα χρόνο, εκείνος ξαναείδε την γυναίκα της ζωής του.

dario-fo-franca-rame.jpg

Διάσημες φράσεις του:

Απαιτούν οι άνθρωποι ένα πραγματικά δίκαιο σύστημα; Ωραία, θα το τακτοποιήσουμε, έτσι ώστε να ικανοποιηθούν με ένα λιγότερο άδικο... Θέλουν επανάσταση; Καλά θα τους δώσουμε μεταρρυθμίσεις – πολλές μεταρρυθμίσεις, θα τους πνίξουμε στις μεταρρυθμίσεις. Ή μάλλον, θα τους πνίξουμε στις υποσχέσεις μεταρρυθμίσεων, επειδή δεν θα τους δώσουμε ποτέ πραγματικές μεταρρυθμίσεις!

• Να ξέρεις πώς να ζεις τον χρόνο που σου δόθηκε.

• Πατρίδα μας είναι όλος ο κόσμος. Οι νόμοι μας είναι η ελευθερία. Όμως έχουμε μόνο μία σκέψη, την επανάσταση στην καρδιά μας.

• Κάθε καλλιτεχνική έκφραση είτε είναι επηρεασμένη από την πολιτική είτε προσθέτει κάτι σε αυτή.