Η Μόνα Λίζα του Λεονάρντο Ντα Βίντσι είναι ίσως ο πιο διάσημος πίνακας στον κόσμο, τόσο για τη τεχνική του όσο και για το χαμόγελο της εικονιζόμενης. Πολλοί έχουν αναρωτηθεί τι ακριβώς σημαίνει αυτό το αινιγματικό χαμόγελο.

σμ0.jpg

Φαίνεται όμως πως δεν είναι το μοναδικό χαμόγελο που έχει τραβήξει το ενδιαφέρον. Πρόκειται για ένα παλαιότερο έργο του καλλιτέχνη με τίτλο: «La Bella Principessa».
Είναι ένας πίνακας που δημιούργησε ο Ντα Βίντσι, πριν την Μόνα Λίζα, στ�� τέλη του 15ου αιώνα και βοήθησε τους ερευνητές να λύσουν το μυστήριο.

Εντόπισαν ένα έξυπνο κόλπο, το οποίο χρησιμοποιούσε για να «μαγέψει» τον θεατή.

Αναμιγνύοντας διάφορα χρώματα έτσι ώστε να εκμεταλλευτεί την περιφερειακή μας όραση κατάφερε κάτι μοναδικό: το σχήμα του στόματος να αλλάζει ανάλογα από ποια οπτική γωνία το βλέπει κάποιος!
σμ2.jpg
(Αριστερά η Mόνα Λίζα και δεξιά η La Bella Principessa)

Σύμφωνα με την έρευνα των Πανεπιστημίων Sheffield Hallam και Sunderland, η οποία δημοσιεύθηκε στο Vision Research, ένα κάποιος κοιτάξει σε ευθεία γραμμή το στόμα, τότε αυτό δείχνει σαν να έχει κατεύθυνση προς τα κάτω.

Εάν όμως το βλέμμα «περιπλανηθεί» σε άλλη σημεία του προσώπου, τότε το στόμα δείχνει σαν να παίρνει κατεύθυνση προς το πάνω. Έτσι δημιουργείται ένα χαμόγελο που μπορεί κάποιος να αντιληφθεί μόνο όταν δεν τον κοιτάει απευθείας.

Η τεχνική αυτή ονομάζεται σφουμάτο (sfumato) και έχει εντοπιστεί και στους δύο πίνακες.Πρόκειται για μία τεχνική που έχουν χρησιμοποιήσει και άλλοι ζωγράφοι, αλλά κανένας τόσο εξαιρετικά όσο ο Λεονάρντο Ντα Βίντσι.

«Καθώς το χαμόγελο εξαφανίζεται μόλις ο θεατής προσπαθήσει να το δει, το ονομάσαμε αυτή την οπτική ψευδαίσθηση το “άθικτο χαμόγελο”», ανέφεραν οι ερευνητές Aλεσάντρο Σοράντζο και Μισέλ Νιούμπεριαπό.

Προχώρησαν την έρευνα ένα βήμα παρακάτω και έβαλαν διάφορα άτομα να δουν τους πίνακες είτε από απόσταση είτε με θολή εικόνα. Όσοι συμμετείχαν συμφώνησαν και οι δύο κυρίες στους πίνακες έδειχναν περισσότερο χαρούμενες από μακριά.

Στη συνέχεια παρουσίασαν στους συμμετέχοντες τους πίνακες με μαύρα ορθογώνια επάνω στα μάτια ή το στόμα ή και στα δύο ταυτόχρονα. Έτσι μπόρεσαν να διαπιστώσουν ότι η αλλαγή στην έκφραση προκαλείται μόνο από το πώς είναι ζωγραφισμένο το στόμα.
mons.jpg

Ο Σοράντζο δήλωσε στο Discovermagazine πως τίποτα δεν είναι τυχαίο, αφού ο ζωγράφος χρησιμοποίησε αρχικά την τεχνική στην Principessa και μετά στη Μόνα Λίζα με μοναδικό του στόχο να πετύχει αυτή την ψευδαίσθηση.