Οι πολιτικές δυνάμεις, η κάθε μία με τον δικό της τρόπο και λόγο, χάραξαν την πορεία και την τακτική τους αυτές τις 9 μέρες επικαλούμενες τη λαϊκή εντολή της 6ης Μαΐου, αυτή την πλαστελίνη που ο καθένας πλάθει κατά το δοκούν και το συμφέρον. Κοιτώντας πιο ψύχραιμα και πάλι τα αποτελέσματα των εκλογών, αυτό που προκύπτει από τη λαϊκή ετυμηγορία, μάλλον δεν είναι καθόλου τυχαίο αλλά αντικατοπτρίζει και εκφράζει πλήρως τα συναισθήματα και τις επιθυμίες της κοινωνίας. Τι προκύπτει λοιπόν:
Δίχως αμφιβολία ο ευρωπαϊκός προσανατολισμός της χώρας και των Ελλήνων, αφού κανένα από τα κόμματα που ήρθαν πρώτα δεν επιθυμεί ή διακηρύσσει έξοδο από την ευρωοικογένεια ή απομόνωση της χώρας από τους εταίρους της.
Παράλληλα, όμως, ο λαός ζήτησε και μάλιστα επιτακτικά αλλαγή πολιτικής. Η αναρχική-επαναστάτρια Έμα Γκόλντμαν είχε σοφά πει πως «αν οι εκλογές μπορούσαν να αλλάξουν την πραγματικότητα, θα ήταν παράνομες». Κανείς δε ζει σε ψευδαίσθηση στην Ελλάδα. Η αλλαγή χρειάζεται. Χωρίς, όμως, να απορρίπτει τις μεταρρυθμίσεις και τις αναγκαίες τομές στις δομές και τη λειτουργία του κράτους, ο ελληνικός λαός βροντοφώναξε ότι τα περιθώρια υπομονής για λύσεις ανάγκης του τύπου «γνωρίζουμε ότι είναι άδικες αλλά δεν υπάρχει τώρα άλλη επιλογή» στέρεψαν. Ολοκληρωτικά. Αυτό δείχνει, αν μη τι άλλο, η εκρηκτική άνοδος της Αριστεράς αλλά το μεγάλο ποσοστό που διοχετεύτηκε σε μικρότερα (πολλά εκ των οποίων νεογέννητα) κόμματα που πρότειναν διαφορετικά μείγματα πολιτικής.
Όσον αφορά τα πρόσωπα που διαχειρίζονται τις τύχες της χώρας, οι αριθμοί μιλούν από μόνοι τους: σε σύνολο 300 βουλευτών, οι 146 είναι νέα πρόσωπα. Οι πολίτες ζητούν ριζική αλλαγή προσώπων άρα και φιλοσοφίας, προσέγγισης και νοοτροπίας, επιζητώντας να κοπεί ο ομφάλιος λώρος με τα πρόσωπα της μεταπολίτευσης και το ένοχο παρελθόν. Ας μην περνάει στα απαρατήρητα, εξάλλου, το γεγονός πως ο Αλέξης Τσίπρας είναι ο πρώτος αρχηγός αξιωματικής αντιπολίτευσης που γεννήθηκε μετά τη μεταπολίτευση.
Τέλος, ο ελληνικός λαός επέλεξε να ενισχύσει σε σημαντικό βαθμό και τα άκρα (ας μη λησμονούμε -λόγω Χρυσής Αυγής- ότι άκρα υπάρχουν και προς τα αριστερά), θέλοντας να υπενθυμίσει ότι πάντα υπάρχει ο κίνδυνος εκτροπής του πολιτεύματος. Ίσως και η απειλή, σε στιγμές απόγνωσης.
«Το πήραμε το μήνυμα» θα λεγόταν υπό άλλες συνθήκες από τους αρχηγούς και τα κομματικά επιτελεία. Κι, όμως, η κλισέ έκφραση αυτή τη φορά δεν ακούστηκε από κανέναν, πολύ απλά επειδή επρόκειτο για τελεσίγραφο.
Στις νέες εκλογές, μπορεί και να υπάρξουν εκπλήξεις στους επιμέρους συσχετισμούς, ωστόσο δεν πρόκειται να αλλάξει η ουσία της ετυμηγορίας: ο λαός δεν θεωρεί άξιο και δεν εμπιστεύεται κανέναν να κυβερνήσει μόνος του και αποδέχεται την παραμονή στο ευρώ με το Γολγοθά που τη συνοδεύει αλλά ζητά αφενός επιμερισμό ευθυνών και την τιμωρία της ένοχης πολιτικής και όσων την εξέφρασαν και αφετέρου τη δικαιότερη κατανομή των βαρών.
Αυτή τη φορά δεν θα έχει ελιγμούς και πολιτικά παιχνίδια. Ή θα βρεθεί λύση ή δε θα βρεθεί. Οι εκλογές της 6ης Μαΐου ήταν αυτό ακριβώς που περιγράφει ο στίχος του τραγουδιού: «μια βουτιά στο κενό να σε τρομάξω…». Κανείς ουσιαστικά δεν ήρθε προ των ευθυνών του, αντίθετα άπαντες ζύγισαν τις δυνάμεις τους. Τώρα, όμως δε θα υπάρχει δεύτερη ευκαιρία.
Εκτιμώ ότι με τις νέες εκλογές λύση θα βρεθεί τελικά. Με ή χωρίς χαμόγελα και με κάθε κόστος. Στο κάτω-κάτω, η είσοδος της Ελλάδας στη νομισματική ένωση είναι κατάκτηση που ανήκει σε όλους τους Έλληνες, ενδεχόμενη αποχώρηση, όμως, θα έχει ονοματεπώνυμο και κανείς δε θέλει να συνδέσει το όνομά του με κάτι τέτοιο. Παράλληλα, εκτιμώ και ότι το κλίμα την επόμενη μέρα θα είναι διαφορετικό στην Ευρώπη, η οποία ίσως και να αποκωδικοποιεί τα σημάδια καλύτερα και ταχύτερα από την εγχώρια πολιτική σκηνή. Οι πρώτες ενδείξεις ήρθαν αμέσως μετά τις εκλογές αλλά το μεγαλύτερο μήνυμα ήρθε από τον Φρανσουά Ολάντ χθες το βράδυ στη συνάντηση με τη Μέρκελ, ο οποίος έδειξε να έχει αυτό που λείπει τόσο πολύ από τη Γηραιά Ήπειρο αυτή τη στιγμή: το ανάστημα του ηγέτη. Ξημερώνει καινούργια μέρα στην Ευρώπη και πρέπει να είμαστε εκεί. Και θα είμαστε. Αλλά με όρους που θα θέσουμε και εμείς και όχι ως υπάκουοι εντολοδόχοι και απλοί διεκπεραιωτές. Αυτή ήταν η λαϊκή ετυμηγορία την 6η Μαίου, αυτή θα είναι και τώρα.
Πέτρος Κατσαβριάς